Шэнэ Хэлсээн: Матвей
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-03-27T17:00:51.819590+00:00

Шэнэ Хэлсээн

Шэнэ Хэлсээн

1. Оролто Үгэ

1. Матвей

1. Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Оролто Үгэ

Шэнэ Хэлсээн

Оролто үгэ

Хүндэтэ уншагшад!

Таанад мүнөө гартаа буряад хэлэндэ оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээн гэжэ нэрэтэй ном барижа байнат. Шэнэ Хэлсээн Хуушан Хэлсээн хоёр сугтаа Нангин Бэшэг гэхэ гү, али Библи гэжэ ном бүрилдүүлнэ. Дэлхэй дээрэ энэ ном бусад номуудһаа үлүү ехээр уншагдаг юм.

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшэгдэһэн хорин долоон номһоо бүридэнэ. Урдань Римэй хаанай орондо ажаһуудаг арадууд хоорондоо эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэе бэетэйгээ харилсадаг һэн. Шэнэ Хэлсээн болбол «Һайн Мэдээсэлэй» дүрбэн ном, Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүдэй ном, элшэнэрэй хандалганууд, мүн ерээдүй сагые уридшалан харуулһан Гэршэлгэһээ бүридэдэг. «Һайн Мэдээсэлые» грек хэлэн дээрэ «Евангели» гэжэ нэрлэдэг. Иисус Христос номноһон һургаалаа тон тиигэжэл нэрлэһэн юм. Мүн баһа Матвей, Марк, Лука болон Иоаннай бэшэһэн Шэнэ Хэлсээнэй түрүүшын дүрбэн ном тиигэжэ нэрлэгдэһэн байгаа. Тэдэ номууд соо Иисус Христосой ажамидарал, газар дэлхэй дээрэ ябуулһан ажал, номноһон һургаал, бүтээһэн гайхамшагта үйлэ хэрэгүүд тухайнь, наһанһаа нүгшэһэн, һүүлдэнь амидырһан тухайнь хөөрэгдэнэ.

Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй яажа дэлгэрһэн тухай Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүд гэжэ нэрэтэй ном соо хэлэгдэнэ. Эндэ Христос шажанай һууришажа дэлгэрһэн түрүүшын жэлнүүд хойно хойноһоон удаа дараалан зураглагдана. Тиимэһээ энэ ном түүхын тусхай ажахолбогдолтой ном мүн. Элшэнэрэй ашаар Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй бүхы газар дэлхэй дээгүүр хаа хаанагүй таража эхилһэниинь эндэ харуулагдана.

Шэнэ Хэлсээн соо баһа хорин нэгэн хандалганууд гэхэ гү, али бэшэгүүд оролсодог. Тэдэниие Павел, Петр, Иоанн элшэнэр болон бусадшье хүнүүд Христосой түрэхэһөө хойшо зуун жэлэй туршада бэшэһэн байгаа. Эдэ хандалганууд христос шажантанай һүзэг этигэлэй болон ажамидаралай элдэб янзын асуудалнуудые хүндэнэ, зүблэл болон захяа заабаринуудые үгэнэ.

Гэршэлгэ гэдэг Шэнэ Хэлсээнэй һүүлшын ном уридшалан хэлэһэн удха шэнжэтэй юм. Энэ ном уншахада бэлэн бэшэ. Энэ ном соо хүн түрэлхитэнтэй хамта Бурханай байлсаһан нюуса олон бэлгэ тэмдэгүүдээр элирхэйлэгдэнэ, газар дэлхэйн зоной Бурханай зарга шүүбэридэ орохо тухай, энэ газар дэлхэйн орондо бүри һайн, хэтэ мүнхын «шэнэ огторгой тэнгэри, шэнэ газар дэлхэй» байгуулагдаха тухай хэлэгдэнэ.

Оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээнэй номуудай эхэ бэшэг тухай

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшээтэй байгаа. Тэрэ оло дахин гараар буулгажа бэшэгдээ. Тиимэ ушарһаа Шэнэ Хэлсээнэй номуудай грек эхэ бэшэгүүд хоорондоо илгаралтай байдаг. Гэбэшье олон ушарнуудта тэдэ илгаралнууд номой удха ойлгоходо нүлөөлдэггүй, тиигээдшье бусад эртэнэй олон бэшэгүүдтэй зэргэсүүлхэдэ, Шэнэ Хэлсээнэй эхэ бэшэгүүд соо тиимэ илгаралнууд үсөөнөөр дайралдана.

Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулһан тухай

Оршуулгынгаа һайн шанар баталхын, удха үнэн зүбөөр тайлбарилхын тула оршуулгамнай Библиин номуудай оршуулгада хэрэглэгдэдэг хэдэн шалгалтануудые заатагүй гарадаг. Шэнэ Хэлсээе грек хэлэнһээ буряад хэлэн дээрэ оршуулхадаа, оршуулагшад библиин номуудые тайлбарилха дүримүүдые хэрэглээ. Олон янзаар ойлгожо болохо удхын нэгэ тайлбарилгань оршуулгада оруулагдаа, нүгөө тайлбарилгань хуудаһанай доорохи ажаглалтада табигдаа.

Номой түгэсхэлдэ оршуулга соо дурдагдаһан газар дэбисхэрэй зурагууд, мүн шухала ойлгосонуудые тайлбарилһан толи үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээ ойлгоходо хүнгэн байхын тула энэ нэмэри мэдээсэлнүүд ном соо оруулагдаба. Үгэнүүдые тайлбарилһан толи Библиин шухала ойлгосонуудые, жэшээлэн нэрлэбэл, Бурханай Эльгээмэл, тоһоор түрхихэ, Нангин Һүлдэ, Бурханай табисуурта, Хүн түрэлтэнэй Хүбүүн, Бурханай Хурьган, Бурханай хаан түрэ, һүзэглэгшэдэй бүлгэм гэхэ мэтые тайлбарилха, мүн номуудай удха ойлгоходо шухала мэдээ үгэхэ зорилготой юм. Библиин үшөө ямар газарта адли шэнжэ удхатай зарим үгэ, ойлгосонууд дайралданаб гэжэ заажа үгэнэ.

Шэнэ Хэлсээнэй номууд нэгэдэхи зуунай хоёрдохи хахадта бэшэгдэһэн байгаа. Тэрэ сагһаа хойшо мянга гаран хэлэнүүд дээрэ оршуулагдаа. Мүнөө буряад хэлэн дээрэ оршуулагдаба. 1909 ондо эхирид-булагадай нютаг хэлэн дээрэ анха түрүүн Матвейн дуулгаһан Һайн Мэдээсэл, 1912 ондо анхан хэблэгдэһэн Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл Нангин Бэшэг оршуулгын институт шэнээр хэблэжэ гаргаһан байгаа. Тэрээнһээ гадна шэнээр оршуулагдаһан Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (1996), Иисус – хүүгэдэй нүхэр (1999), Иоаннай дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (2003), Хүүгэдэй Библи (2004 ондо) хэблэжэ гаргаа.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулжа хүдэлһэн оршуулагшадта, редакторнуудта, мүн энэ оршуулга хэблэхэдэ оролдолго гаргаһан хүнүүдтэ һайн һанаагаа элирхэйлнэ, баяр баясхалан хүргэнэ.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт

Печатается по благословению Преосвященного Савватия, Епископа Улан-Удэнского и Бурятского

Шэнэ Хэлсээн

Оршуулагшад: С. Б. Будаев, Д. А. Райцанова Редактор: Р. С. Дылыкова

Һанамжа, һайшаалнуудаа энэ хаягаар эльгээжэ болохо: ibt_inform@ibt.org.ru

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

ISBN 978-5-93943-153-8

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Матвей

Матвей

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

26. 26

27. 27

28. 28

1

Матвейн дуулгаһан Һайн Мэдээсэл

Иисус Христосой уг гарбал

1^1•Абраһамай үри һадаһан болохо Давидай үри һадаһан Иисус Христосой уг гарбалынь иимэ:

2Абраһам болбол Исаагай эсэгэ, Исаак – Яковай эсэгэ, Яков – Иудын ба тэрэнэй аха дүүнэрэй эсэгэ байгаа. 3Иуда болбол Тамар гэдэг эхэнэрһээ Перец Зерах хоёр хүбүүтэй байгаа. Перец – Һэцрон хүбүүтэй, Һэцрон – Арам гэдэг хүбүүтэй, 4Арам – Аминадаб хүбүүтэй, Аминадаб – Нахшон хүбүүтэй, Нахшон – Салмон хүбүүтэй байгаа. 5Салмон болбол Рахаб гэдэг эхэнэрһээ Боаз хүбүүтэй болоо. Боаз Руфь хоёрһоо Обед хүбүүн түрөө. Обедһээ Иесай хүбүүн түрөө. 6-11Иесайн уг тэрэнэй хүбүүн Давид хаан залгамжалаа.

Давид хаанай захиралтаһаа эхилээд, Израилиин арад зониие хашалтаар Вавилон руу нүүлгэһэн саг хүрэтэр Иисусай элинсэг үбгэ эсэгэнэрынь иимэ: Давидай уг Соломон залгамжалаа. Соломоной эхэнь түрүүн Урия гэдэг хүнэй һамганиинь һэн. Соломонһоо Рехобоам хүбүүн, Рехобоамһаа – Абия, Абияһаа – Аса, Асаһаа – Иошафат, Иошафадһаа – Иорам, Иорамһаа – Узия, Узияһаа – Иотам, Иотамһаа – Ахаз, Ахазһаа – Езекия, Езекияһаа – Манассий, Манассийһаа – Амон, Амонһоо – Иосий түрөө. Иосийһоо Иехони болон тэрэнэй аха дүүнэрынь түрэһэн юм.

12Вавилон руу хашалтаар нүүлгэгдэһэнһэйнь хойшо Иехониһоо Залафиил гараа, Залафиилһаа Зоробабэл, 13Зоробабэлһээ – Абиуд, Абиудһаа – Елиаким, Елиакимһаа – Ацор, 14Ацорһоо – Садок, Садокһоо – Ахим, Ахимһаа – Елиуд, 15Елиудһаа – Елеазар, Елеазарһаа – Матфан, Матфанһаа – Яков, 16Яковһаа Мариятай һууһан Иосиф түрэһэн байгаа. Марияһаа Бурханай табисуурта гэжэ алдаршаһан Иисус хүбүүн түрөө+. 17Иигээд, Абраһамһаа Давид хүрэтэр арбан дүрбэн үе болоно. Мүн Давидһаа эхилээд, Вавилондо нүүлгэгдэһэн саг болотор арбан дүрбэн үе, Вавилондо нүүлгэгдэһэнһээ хойшо Бурханай табисууртын түрэтэр баһал арбан дүрбэн үе болоно.

Бурханай табисуурта Иисусай түрэһэн тухай

18•Бурханай табисуурта Иисус Христосой түрэһэн түүхэ иимэ: Мария эжынь хадагаа табиһан Иосиф нүхэртэйгөө гэрлэхынгээ урда Нангин Һүлдэһөө хээлитэй болоһоноо мэдэрбэ+. 19Мариягай Иосиф нүхэрынь үнэн сэдьхэлтэй хүн байжа, зоной урда басаганай нэрэ муугаар хэлүүлэн бузарлахагүйн тула түрэ хуримаа шэмээгүйхэн болюулха гэжэ шиидэбэ. 20Тиигэжэ бодоод, Иосифой дууран хэбтэхэдэнь, Бурханай Эльгээмэл зүүдэндэнь үзэгдөөд, иигэжэ хэлэбэ:

«Давидай үри һадаһан Иосиф, Мариягай түрэхэ хүбүүн Нангин Һүлдэһөө бүрилдэһэн юм. Тиимэһээ ши тэрэниие һамган болгожо абахаяа бү ай. 21Тэрэшни хүбүү түрэхэ, тэрээндэ Иисус[*] гэжэ нэрэ үгэхэш, юундэб гэбэл, тэрэ арад зоноо нүгэл хилэнсэгһээ абарха юм»+.

22Тиигэжэл Дээдын Эзэнэй лүндэншөөрөө иигэжэ дамжуулжа айладхаһаниинь бүтэбэ даа:+

23«Басаган хээлитэй болоод, хүбүү түрэхэ, тэрээниие Эммануил гэжэ нэрлэхэ», энэ нэрэнь Бурхан мантай хамта байна гэһэн удхатай. 24Иосиф нойрһоо һэреэд, уданшьегүй Бурханай Эльгээмэлэй захирһан ёһоор Мариятайгаа гэрлэжэ һууба. 25Хүбүүнэйнгээ түрэтэр Иосиф һамгантайгаа хамта унтаагүй һэн. Хүбүүндээ тэрэ Иисус гэжэ нэрэ үгөө һэн.

2

Зүүн зүгэй сэсэшүүл Иисуста мүргэбэ

2^1Иисус болбол Иудейн Вифлеем хотодо Ирод хаанай зонхилжо байха үедэ түрэбэ. Тэрэ үедэ зүүн зүгһөө Иерусалим хотодо сэсэшүүл ерээд,+
2хүнүүдһээ иигэжэ асууба:

«Иудейн хаан болохоор заяагдажа түрэһэн үхибүүн хаанаб?

Бидэ тэрээнэй одоной зүүн зүгтэ мандахые хараад,
тэрээндэ мүргэхэеэ ерээбди».

3Энээниие дуулаад, Ирод хаан, тэрээнтэй хамта бүхы Иерусалимай зон һанаата болобо. 4Тиигээд Ирод бүхы ахамад санаартаниие, Хуули заадаг багшанарые суглуулаад: «Бурханай табисуурта Христос хаана түрэхэ ёһотой байгааб?» – гэжэ тэдэнһээ һураба. 5Тэдэнь иимэ харюу үгэбэ: «Иудейн Вифлеемдэ түрэхэ ёһотой байгаа, лүндэншын иигэжэ бэшэһэн ёһоор:

6„Иудейн орон дайдын Вифлеем хото,
ши Иудын мэдэлэй бусад шухала хотонуудһаа
юугээрээшье дутанагүйш, юундэб гэхэдэ,
минии Израилиин арад зониие хүтэлхэ
ехэ ударидагша шамһаа мүндэлэн гараха юм“».

7Тиихэдэнь Ирод зүн зүгһөө ерэһэн сэсэшүүлые нюусаар дуудаад, одоной мандаһан саг тэдэнһээ мэдэжэ абаба. 8Тиигээд тэдэниие Вифлеем эльгээхэ зуураа:

«Ошоод, тэрэ хүбүүе һайнаар бэдэрэгты. Тэрэниие олоод, намда дуулгаарайгты. Би баһа ошожо тэрээндэ мүргэхэ һанаатайб», – гэжэ хэлэбэ.

9-10Тэдэнь хаанай хэлэһэн үгэ шагнаад, замдаа мордобо. Зүүн зүгтэ хараһан одоёо дахин харахадаа тэдэнэр угаа ехээр баярлаба. Тэрэ одон тэдэниие хүтэлэн, урдань ябажа, һүүлэй һүүлдэ хүбүүнэй байһан газарта асараад тогтошобо. 11Сэсэшүүл гэртэ ороод, хүбүүнэй Мария эхэтэйгээ байхыень хараба, тиигээд газар хүрэтэр дохин тэрээндэ мүргэбэ. Асарһан бэлэгүүдээ дэлгэжэ, хүбүүндэ алта мүнгэ, сан санзай, һайхан үнэртэй ургамалай тоһо үргэбэ+.

12Зүүдэндээ тэдэ Иродтэ бусажа бү ошогты гэһэн һэргылэмжэ Бурханһаа абаһан хадаа ондоо харгыгаар өөрынгөө нютаг орондо бусаба.

Египет руу зугадаһан тухай

13Тэдэ сэсэшүүлэй ябаһан хойно Бурханай Эльгээмэл Иосифой зүүдэндэ үзэгдөөд, иигэжэ хэлэбэ:

– Ирод энэ хүбүүе алахаяа һанаашалаад, бэдэржэ орохонь. Тиимэһээ ши бушуухан бодоод, хүбүүгээ эхэтэйнь абажа, Египет руу тэрьедэ. Тиигээд минии шамда дуулгатар тэндээ байгаарай.

14Иосиф үхибүүгээ эхэтэйнь абажа, тэрэл һүниндөө Египет ябаба. 15Тэдэнэр Иродэй үхэтэрынь тэндэ байгаа. Тиигэжэл Дээдын Эзэнэй лүндэншөөрөө дамжуулан: «Би Египедһээ өөрынгөө Хүбүүе дуудааб», – гэжэ айладхаһаниинь бүтэбэ даа+.

Үхибүүдые алаха тухай Иродэй үгэһэн захиралта

16Сэсэшүүлдэ мэхэлүүлһэнээ мэдэрхэдээ, Ирод аргагүй ехээр сухалдаба. Тиигээд Вифлеем хото болон тэрэниие оршон тойроһон нютагуудай хоёр наһанһаа доошо хүбүүдые алагты гэһэн захиралтатайгаар сэрэгшэдээ эльгээбэ. Үхибүүнэй наһа Ирод сэсэшүүлһээ мэдэжэ абаһан сагаар багсааһан байна.

17Тиигэжэл Иеремия лүндэншын айладхаһан ёһоор Дээдын Эзэнэй найдуулһаниинь бүтэбэ даа:+

18«Рама соо[*] айхабтар гашуудалтайгаар
уйлаха бархирха абяан дуулдана.

Рахель хюдуулһан үхибүүдээ шаналан уйлана,
һанааень заһахын аргагүйл».

Египедһээ бусалга

19Иродэй үхэһэн хойно Египедтэ байһан Иосифой зүүдэндэ Бурханай Эльгээмэл үзэгдөөд:

20«Ши бодоод, хүбүүгээ эхэтэйнь абажа, Израиль нютагаа бусажа ошо. Хүбүүнэй ами хороохоёо һанагшад мүнөө хосороо», – гэжэ хэлэбэ.

21Иосиф үхибүүгээ эхэтэйнь абажа, Израиль нютагаа бусаба. 22Иродэй орондо Архелай хүбүүниинь Иудейдэ хаан болоо гэжэ дуулаад, Иосиф тиишэ ошохоёо айгаа. Харин Иосиф зүүдэндээ дахин зүблэл абаад, Галилейн можо зүглэбэ. 23Тэндэ Иосиф гэр бүлэтэйгөө Назарет хотодо түбхинэн нютагжаба. Тиигэжэл «Тэрэ Назаредэй гэжэ нэрлүүлхэ» гээд лүндэншэдэй айладхаһаниинь тудаа+.

3

Уһаар Арюудхагша Иоаннай номнол

3^1•Тэрэ сагта Уһаар Арюудхагша Иоанн Иудейн сүл губи ерээд, номнол хэбэ+. 2«Бурханай хаан түрэ һаяар мандахань, тиимэһээ нүгэл үйлэдэхэеэ болёод, Бурханда хандагты», – гэжэ тэрэ хэлэбэ+. 3Иоанн тухай лүндэншэ Исайя иигэжэ хэлээ:

«Дээдын Эзэнэй ябаха замынь бэлдэгты,
алхаха харгыень дардам сэхэ болгогты гэжэ
хэн бэ даа сүл губида хашхарба».

4Иоанн тэмээнэй нооһон хубсаһа үмдэдэг, һур бэһэ бэһэлээд ябадаг бэлэй. Тэрэ таршаагаар, зэрлиг зүгын балаар хооллодог байгаа. 5Тиихэдэ Иерусалимайхид, Иудей можын хамаг зон, Иордан гол тойрон һуугшад булта тэрээндэ ошобо. 6Тэдэ зон нүгэл шэбэлнүүдээ мэдэрэн гэмшэбэ, тиин Иоанн тэдэниие Иордан голдо шунгуулан уһаар арюудхаба+.

7Уһанда арюудхуулхаяа олон фарисейнүүдэй, саддукейнэрэй[*] ерэжэ ябахые хараад, Иоанн тэдэндэ иигэжэ хэлэбэ: «Хорото могойн таһардаһад! Бурханай буулгаха хэһээлтэһээ иигээд хулжахыетнай таанарта хэн заагааб+? 8Таанар буянтай һайн юумэ бүтээжэ, Бурханда хандаһанаа харуулагты. 9Үбгэ эсэгэмнай Абраһам юм гэжэ өөһэд тухайгаа бү бодогты, юундэб гэхэдэ, Бурхан энэ хэбтэһэн шулуугааршье Абраһамда үри хүүгэдые бүтээжэ шадаха юм гэжэ танда хэлэхэ байнаб+. 10Модо үндэһөөрнь таһа сабшаха алма һүхэ бэлэн байна: һайн үрэ жэмэс үгэдэггүй алишье модон таһа сабшагдаад, галда хаягдаха+. 11Нүгэлөө гэмшэһыетнай баталан би таанадые уһаар арюудханаб, теэд минии хойноһоо Заларан ерэгшэ таанадые Нангин Һүлдэ гал хоёроор арюудхаха. Тэрэ намда ороходоо агууехэ юм. Би тэрэнэй гуталыеньшье абажа ябаха эрхэгүйб+. 12Тэрэ таряагаа сэбэрлэхээр хүрзэеэ гартаа адхаад байна: таряагаа суглуулжа амбаартаа хадагалха, харин мэхиинэ һолоомыень залиршагүй галда шатааха»+.

Иисусые уһаар арюудхаба

13•Тэрэ сагта Иисус Иоаннһаа уһан арюудхалда хүртэхэеэ Галилейһээ Иордан голдо ерэбэ. 14Тиихэдэнь Иоанн Иисусай һанал хубилгаха зорилготойгоор:

«Би шамһаа уһан арюудхалда хүртэхэ ёһотойлби, тиигэн гэһээ ши намда ерэбэ гүш?» – гэбэ.

15Теэд Иисус тэрээндэ:

«Мүнөө энээниие хэе, бидэ иигэжэл Бурханай эрхэ хүсэл бүтээхэбди», – гэбэ. Тиихэдэнь Иоанн зүбшөөбэ. 16Уһаар арюудхууламсаараа Иисус уһанһаа гараба. Тиихэдэнь тэрээндэ огторгой сэлигдэн нээгдэбэ, тэрэ гулабхаадал мэтэ Бурханай Һүлдын дээрэнь буухые хараба+. 17«Энэ минии хайрата Хүбүүмни гээшэ, һанаа сэдьхэлдэмни таатай юм», – гэһэн абяан огторгойһоо дуулдаба+.

4

Шолмос Иисусые туршана

4^1•Удаань Һүлдэ Иисусые альбан шолмосоор һорюулха туршуулхаяа сүл губи руу хүтэлжэ абаашаба. 2Иисус дүшэн үдэр, дүшэн һүни масаглаад, һүүлдэнь гэдэһэниинь аргагүй ехээр үлдэбэ+. 3Тиихэдэнь һоригшо шолмос тэрээндэ ерээд: «Хэрбээ ши Бурханай Хүбүүн юм һаа, эдэ шулуунуудта хилээмэн болохыень захира», – гэбэ+.

4Тиихэдэнь Иисус: «„Хүн гансал хилээмээр амидардаг бэшэ, харин Бурханай хэлэһэн үгын ашаар амиды ябадаг юм“, – гэжэ Нангин Бэшэгтэ хэлэгдэнэ», – гэжэ харюусаба.

5Һүүлдэнь Иисусые шолмос нангин Иерусалим хото абаашажа, Бурхан Һүмын орой дээрэ байлгаба. 6«Хэрбээ ши Бурханай Хүбүүн юм һаа, эндэһээ доошоо һүрэ. Тиигэбэлшни, „Бурхан өөрынгөө Эльгээмэлнүүдтэ шинии тушаа захиралта үгэхэ, шулуунда бүдэржэ унахагүйншни тулада тэдэ шамайе гар дээрээ үргөөд ябаха“, – гээд Нангин Бэшэг соо хэлэгдэнэ ха юм», – гэжэ Иисуста шолмос хэлэбэ+.

7Тиихэдэнь Иисус: «Бурханшни болохо Дээдын Эзэнээ бү турша гээд баһа тэндэ бэшээтэй юм», – гэжэ шолмосто харюусаба.

8Иисусые шолмос дахин үндэр гэгшын хада дээрэ абажа гараад, дэлхэйн бүхы хаан оронуудые, тэдэнэй һүр жабхалангые харуулна. 9«Хэрбээ хүлдэм унажа мүргөө һаашни, би эдэ бүгэдые шамда үгэхэб!» – гэжэ тэрээндэ шолмос хэлэбэ.

10Тиихэдэнь Иисус шолмосто: «Ай, сатана![*] Намһаа зайла! „Ши Эзэн Бурхандаал шүтэжэ, гансал тэрээндээ алба хэжэ бай!“ – гээд Нангин Бэшэг соо хэлэгдэнэ», – гэжэ харюусаба+. 11Тиихэдэнь шолмос Иисусые орхижо ошобо, харин Бурханай Эльгээмэлнүүд тэрээндэ туһалхаяа ерэбэ. Иисус Галилей можодо ажалаа хэжэ эхилбэ+. 12•Иоаниие түрмэдэ хаагаа гэжэ дуулаад, Иисус Галилей можо ошобо+. 13Теэд Назарет хотодоо байхын орондо тэрэ Капернаум хотодо һуурижаба. Тэрэ хото Галилей далайн хажууда, Забулон ба Нафталим обогуудай газарта оршожо байгаа+. 14Тиигэжэл лүндэншэ Исайягаар дамжуулан Бурханай айладхаһаниинь бүтэбэ даа:+

15«Забулоной газар, Нафталимай газар,
нуурай шадархи харгын дэргэдэхи газарнууд,
Иордан голой саада бэе,
бусад үндэһэтэнүүдэй Галилейн газар дайда,
16харанхы мунхагта һуугаашад
тон ехэ гэрэл туяа үзэхэ!
Үхэлэй ороной һүүдэртэ һуугаашадта
гэрэл туяа сасарха!»

17Тэрэ сагһаа хойшо Иисус: «Нүгэл үйлэдэхэеэ болижо, Бурханда хандагты, Бурханай хаан түрын мандахань ойртоод байнал», – гээд номножо эхилбэ.

Иисус түрүүшын дүрбэн шабинараа шэлэжэ абаба

18•Нэгэтэ Галилей далайн хажуугаар ябажа ябахадаа, Иисус аха дүү хоёрые хараба. Тэдэ загаһашадай нэгэнь Пётр гэжэ ара нэрэтэй Симон, нүгөөдэнь тэрэнэй Андрей гэдэг ахань байгаа. Тэдэ хоёр загаһашад гүльмэеэ далайда хаяжа байба+. 19«Таанар хойноһоомни ябагты, загаһа барихын орондо хүнүүдые намда хандуулха албанда би таанадые һургахаб», – гэжэ Иисус тэдэндэ хэлэбэ+. 20Тиигэхэдэнь тэдэнэр дары гүльмэеэ орхёод, Иисусай хойноһоо ябаба+.

21Тэндэһээ саашалжа ябатараа Иисус Зэбэдэйн хүбүүдые, Яков Иоанн хоёрые хараба. Аха дүү хоёр Зэбэдэй эсэгэтэеэ хамта онгосодо һуугаад, гүльмэеэ заһажа байгаа. Иисус тэдэниие хамта ябалсахаарнь дуудаба. 22Тэдэнь дары онгосоёо, эсэгэеэ орхёод, Иисустай ябаба.

Иисус һургана, номноно, үбшэ хабшанһаа эдэгээнэ

23•Иисус бүхы Галилей можоор ябажа, мүргэлэй гэрнүүдтэ арад зониие һургаба, Бурханай хаан түрэ тухай Һайн мэдээсэл номнобо, элдэб янзын үбшэ хабшатай хүнүүдые эмнэн эдэгээбэ+. 24Иисус тухай алдар суу бүхы Сири ороноор хаа хаанагүй тараба. Тиимэһээ тэрээндэ ехээр үбдэжэ зобожо байһан, досоогоо ада шүдхэртэй болоһон, унадаг үбшэнтэй, саа үбшэнтэй, мүн бусадшье элдэб янзын үбшэ хабшантай зониие олоор асаржа байба, тиин Иисус тэдэниие бултыень эдэгээбэ+. 25Галилей можоһоо, Арбан хото можоһоо, Иерусалимһаа, Иудей можоһоо, Иордан голой саада бэеһээ ерэһэн үй түмэн зон Иисусые дахажа ябаба+.

5

Хада дээрэ айладхагдаһан номнол

5^1Хажуудаа олон зоной сугларһые харахадаа, Иисус хада дээрэ гаража, тэндээ һууба. Тэрэниие тойроод шабинарынь сугларба. 2Иисус тэдэ зониие һургажа эхилбэ.

Үнэн бодото жаргал

3•«Бурханай Һүлдөөр дуталдагшад, жаргалтайл,

Огторгойн хаан түрэ тэдэнэй ха юм.

4Гуниглан уйлаашад жаргалтайл,

Бурхан тэдэнэй һанаае амаруулхал+.

5Даруу номгон зон жаргалтайл,
тэдэнэр дэлхэйе уг залгамжалхал.

6Үнэн зүбые угаа ехээр хүсэгшэд жаргалтайл,
тэдэнэр һанаһандаа хүрэхэ юм+.

7Бусад зониие хайрлаашад жаргалтайл,
тэдэниие өөһэдыень хайрлахал+.

8Арюун сэдьхэлтэн жаргалтайл,
тэдэнэр Бурханиие үзэхэл+.

9Амгалан байдал найруулагшад жаргалтайл,

Бурхан тэдэниие үхибүүдни гэжэ нэрлэхэл+.

10Бурханай эрхэ хүсэлөөр ажаһууһанайнгаа түлөө хашуулагшад жаргалтайл,

Огторгойн хаан түрэ тэдэнэй ха юм.

11Минии түлөө доромжолуулһан, хашуулжа намнуулһан, элдэбээр хардуулһан байбал, таанад жаргалтайт+.

12Баярлажа, хүхижэ ябагты!

Тэнгэридэ таанадта агууехэ шагнал бэлдээтэй байна.

Эртэ урда ажамидарһан лүндэншэдые баһал иигэжэ хашажа үлдэжэ байһан юм»+.

Дабһан ба гэрэл туяа тухай

13•Таанад газар дэлхэйн зоной дабһан хужарынь гээшэт. Хэрбээ дабһанай амтаяа гээгээ һаань, дахин тэрэниие яажа гашуун болгохоб? Тиигээ һаа дабһан юундээшье хэрэггүй болоод, миил хаягдажа, хүнэй хүлдэ гэшхүүлхэ зэргэтэйл.

14Таанад газар дэлхэйн зоной гэрэл туяа гээшэт. Хада дээрэ бодхоогдоһон хото хоргодожо шадахагүйл+. 15Зула аһаагаад, хэншье тэрэнээ амһарта доро табидаггүй, харин гэртэ байһан зониие бултыень гэрэлтүүлжэ байхын тула зулын табюур дээрэ бадараадаг юм+. 16Энээндэл адляар танай гэрэл туяа улад зоной урда гэрэлтэжэ байхань болтогой, тиигэбэл дэмбэрэлтэ һайхан хэрэгүүдыетнай зон хараад, тэнгэридэхи Эсэгэдэтнай магтаал соло дуудахал+.

Моисейн Хуули тухай

17Моисейн Хуули гү, али лүндэншэдэй бэшээшые болюулхаяа намайе ерээ гэжэ бү бодогты. Би эдээниие болюулхаяа бэшэ, харин үнэн дээрэнь бүтээхэеэ ерээб+. 18Газар тэнгэри хоёрой байгаал сагта, Хуулиин багаханшье зүйл, бишыханшье үзэгынь үгы болохогүй гэжэ таанадта баталан хэлэнэб. Досоонь бэшээтэй бүхы юумэнүүд заабол бэелхэ зэргэтэй юм+. 19Тиин Хуулиин тон эгээлэй заабариие эбдэһэн, улад зониие тиимэ юумэндэ һургаһан хүн Огторгойн хаан орон дотор тон бирагүй хүн байха. Зүгөөр эдэ заабаринуудые сахидаг, улад зониие тиимэ юумэндэ һургадаг хүн Огторгойн хаан орон дотор агууехэ хүн байха+. 20Хэрбээ таанар Бурхантай баталһан Хэлсээе Хуули заадаг багшанарһаа, фарисейнүүдһээ үлүү һайнаар дүүргэдэггүй һаа, Огторгойн хаан орондо орохогүйт гэжэ баталан хэлэнэб+.

Уур сухал тухай

21«Хүниие бү ала, алууршан зарга шүүбэридэ үгтэхэ», – гэжэ эртэ урда сагта хүнүүдэй хэлэдэгые таанар дуулаһан бэзэт. 22Хүндэ дэмы уурлаһан хүн зарга шүүбэридэ орохо зэргэтэй гэжэ би мүнөө таанадта хэлэнэб. Хүниие «рака»[*] гэһэн хүн Зүблэлэй гэшүүдэй заргада үгтэхэ ёһотой; хүниие «тэнэг» гэһэн хүн гал тамада унаха ёһотой гэжэ би таанадта хэлэнэб+.

23Хэрбээ ши үргэлэй шэрээгэй хажууда үргэл хэхэеэ ябаһанаа, хүнэй шамда гомдолтой байһые һанаандаа оруулбал, 24үргэлэй шэрээгэй хажууда үргэлөө орхи. Тиигээд бушуухан ошожо, нүгөө хүнтэеэ эбтэй боло, тиигэһэн хойноол үргэл мүргэлөө үргөөрэй.

25Хэрбээ хэн нэгэн шинии урдаһаа зарга барижа, шамайе зарга шүүбэридэ абаашажа байбал, зарга шүүгшын мэдэлдэ ороогүйдөө, замдаа хэрэгээ түргэхэн шиидхэхые оролдо. Тиигээгүй һааш, шамайе зарга шүүбэридэ үгэхэ, зарга шүүгшэ шамайе түрмын харуулшанда тушааха, харин харуулшан шамайе түрмэдэ һуулгаха+. 26Үри шэриеэ дууһан, һүүлшын хашарһан хүрэтэр түлөөгүй һаа, ши тэндэһээ гарахагүйш гэжэ шамда баталан хэлэнэб.

Эрэдээ гү, али эхэнэртээ урбаха тухай

27«Эрэдээ гү, али эхэнэртээ бү урба», – гэжэ эртэ урда сагта хүнүүдэй хэлэдэгые таанар дуулаһан бэзэт. 28Харин би мүнөө иигэжэ хэлэхэ байнаб: ондоо эхэнэр тээшэ хараад, тэрээнтэй ниилэхэ һанаатай байһан алишье хүн һанал бодолдоо тэрэ эхэнэртэй орёолдон, өөрынгөө һамганда урбаба гээшэ. 29Хэрбээ баруун нюдэншни шамайе нүгэлдэ оруулаа һаа, тэрэнээ һуга татаад хая. Бүрин эрхэтэнтэйгээ гал тамада хаягдахын орондо гансахан эрхэтэнгүй ябабалшни шамда дээрэ байха. 30Хэрбээ баруун гаршни шамайе нүгэлдэ оруулаа һаа, тэрэнээ таһа отолоод хая. Бүрин бүтэн эрхэтэнтэйгээ гал тамада хаягдахын орондо гансахан лэ мүсыншни хосорбол, шамда дээрэ байха+.

Ханиһаа һалаха тухай

31•Һамганһаа һалажа байһан эрэ бүхэн һалаһан тухайгаа гэршэлгэ һамгандаа бэшэжэ үгэхэ ёһотой гэжэ баһа хэлэгдэһэн байдаг. 32Харин би мүнөө таанадта иигэжэ хэлэхэб: өөртэнь урбаагүй эхэнэрһээ бусад шалтагаануудаар һалаһан алишье эрэ һамгаяа урбалтада түлхинэ; мүн тиимэ эхэнэрээр һамга хэһэн хүн баһал урбагша болоно+.

Тангариг тухай

33«Дээдын Эзэндэ үгэһэн тангаригаа бү эбдэ, тэрэнээ сахижа яба», – гэжэ эртэ урда сагһаа хүнүүдтэ хэлэдэгые таанар баһа дуулаа һэн бэзэт. 34Харин би мүнөө танда иигэжэ хэлэхэб: найдуулга үгэхэдөө огто бү тангаригла, огторгой тэнгэреэршье бү тангаригла, юундэб гэбэл, огторгой хадаа Бурханай һуудаг шэрээ гээшэ+. 35Газар дэлхэйгээршье бү тангаригла, юундэб гэбэл, газар дэлхэй Бурханай хүлэйнь түшэг гээшэ. Иерусалимааршье бү тангаригла, юундэб гэбэл, Иерусалим агууехэ Хаанай хото гээшэ. 36Өөрынгөө толгойгооршье бү тангаригла, юундэб гэхэдэ, гансаханшье үһэеэ сагаан болгожо гү, али хара болгожо шадахагүйш. 37Зүгөөр, найдуулгаа үгэхэдөө, «зай, зай», али «үгы, үгы» гэжэл хэлэ. Энээнһээ үлүү үгэ муу мэхэтэй шолмосһоо гарадаг+.

Үһөөгөө абаха тухай

38•«Нюдэнэй харюу нюдэн, шүдэнэй харюу шүдэн» гэжэ хэлэдэгые таанар дуулаа ёһотойт. 39Харин би мүнөө танда иигэжэ хэлэхэб: хоротоноор бү үһөөрхэлдэ. Хэрбээ баруун хасарыешни хүнэй альгадабал, тэрэ хүндэ зүүн хасараа табижа үгэ+. 40Хэрбээ хэн нэгэнэй шамтай заргалдаад, самсыешни буляаха һанаатай байбалнь, ши тэрээндэ дэгэлээ тайлажа үгэ. 41Хэрбээ нютагыешни эзэлһэн сэрэгшэд шамайе нэгэ модоной зайда юумыень шэрэжэ абаашахыешни хүсөөр баалабалнь, ши тэдэнэй юумэ хоёр модоной зайда абаашажа үгөөрэй. 42Шамһаа юумэ эриһэн хүндэ үгэ, шамһаа юумэ урьһаар абаха гээ һаань, буруу бү хараарай.

Дайсадтаа дуратай байха тухай

43«Нүхэртөө дуратай бай, дайсанаа үзэн яда» гэжэ хэлэдэгые таанад дуулаа бэзэт. 44Харин би мүнөө танда иигэжэ хэлэхэб: дайсадтаа дуратай байгты, таниие хашагшадай түлөө зальбаржа байгты+. 45Тиигээ һаа, огторгойдо байгша Эсэгэдээл адли бэеэ абажа ябадаг болохот. Юундэб гэбэл, Эсэгэтнай өөрынгөө муушуулдашье, һайшуулдашье нара гэрэлтүүлнэ, мүн зүбтэндэшье, буруутандашье хура бороо оруулна+. 46Хэрбээ өөртөө хайра дуратай зонииел хайрлажа байбалтнай, Бурхан яагаад таанадые шагнаха юм? Алба татаашадшье тиидэг бэшэ аал? 47Баһа хэрбээ гансал өөрынгөө нүхэдые мэндэшэлжэ ябабал, таанад үлэмжэ һайн ямар юумэ хэнэ гээшэбта? Мүн бусад арадуудшье баһал тиидэг бэшэ аал? 48Тиимэһээ эрхим түгэс Огторгойн Эсэгэдээл адли таанадшье эрхим һайн байгты+.

6

Үгытэйшүүлдэ бадар үгэхэ тухай

6^1Хүнүүдтэ харагдаха мэдэгдэхын лэ тула тэдэндэ туһа хүргэжэ бү байгты. Тиигээ һаа, Огторгойдохи Эсэгэһээ шагналда хүртэхэгүйт+. 2Тиин үгытэйшүүлдэ бадар үгэхэдөө, тэрээн тухайгаа бүхы хото хүдөөгөөр бү донгодо. Хоёр нюуртан лэ тиигэжэ бэеэ магтуулхын тула мүргэлэй гэрээр дүүрэн, газаагууршье тунхагладаг ха юм. Тэдэнэр өөһэдынгөө шагнал энэ дээрээл абажа байна гэжэ танда үнэниие хэлэнэб+. 3Үгытэйшүүлдэ бадар үргэхэдөө, тэрээн тухайгаа хани нүхэдтөөшье бү мэдүүлэ. 4Үргэл хэхэдээ, нюудагаар хэжэ бай. Тиигэбэлшни нюуса юумэ хаража мэдэжэ байдаг шинии Эсэгэ ашыеш заатагүй харюулха.

Зальбарха тухай

5•Зальбархадаа, ши хоёр нюуртанда адли бү боло. Тэдэнэр улад зондо үзэгдэхэ харагдахын тула мүргэлэй гэртэ бодоод, гудамжын булангуудаар зогсоод зальбарха мүргэхэ дуратай байдаг. Тэдэнэр өөһэдынгөө шагнал энэ дээрээл абажа байна гэжэ танда үнэниие хэлэнэб+. 6Харин ши зальбархадаа, өөрынгөө таһалгада орожо, үүдээ хаагаад, шамтай далда газарта байһан Эсэгэдээ зальбараарай. Тиигэбэлшни нюуса юумэ хаража мэдэжэ байдаг шинии Эсэгэ ашыешни заатагүй харюулхал. 7Зальбархадаа, ши онгондо мүргэгшэ хүнүүдтэл адляар дэмы үгэнүүдые бү шаша. Тэдэ үлүү үгэтэн олон табые шашахадаа, онгонуудтаа дуулдахабди гэжэ һанадаг ха юм. 8Тэдэ зониие бү һажаагты: эрихэ гуйхыншни урда тээ Эсэгэшни шамда хэрэгтэй юумэнүүд тухай мэдээд байдаг ха юм. 9Иигээд зальбаржа байгаарай:

«Тэнгэридэ оршодог Эсэгэмнай!
Нангин нэрэшни алдаршахань болтогой.
10Хаан түрэшни мандахань болтогой,
тэнгэри огторгойтойл адляар
газар дэлхэй дээрэшье
эрхэ хүсэлшни бэелхэнь болтогой!+

11Ажамидаралаймнай хоол мүнөөдэр мандаа хайрлыш!

12Манда муу юумэ хэгшэдые манай хүлисэдэгтэл адляар,
маанадай буруу хэрэгүүдые хүлисыш даа.

13Горидолго хорхойтуулгада маниие бү оруулыш даа,
муу мэхэтэй шолмосһоо аршалжа байгыш даа!

Хаан түрэ, хүсэ шадал, алдар соло мүнхэдөө шинии ха юм. Болтогой!»+

14Хэрбээ ондоо хүнүүдэй танда хэһэн муу юумэнүүдые хүлисэжэ байбалтнай, тэнгэридэ оршодог Эсэгэтнайшье таниие хүлисэхэл+. 15Хэрбээ бусадые танай хүлисэхэгүй байбал, огторгойдо оршодог Эсэгэтнай баһа танай буруу ябадалнуудые хүлисэхэгүйл+.

Масаглаха тухай

16Масаглахадаа хоёр нюуртан мэтээр гунигтай шарай харуулхаяа бү оролдогты. Тэдэнэр масаглаһанаа хүн бүхэндэ мэдүүлхын тула уйдхартай барагар шарай үзүүлдэг юм. Тэдэнэр өөһэдынгөө шагнал энэ дээрээл абажа байна гэжэ танда үнэниие хэлэнэб. 17Хоол барингүй ябахадаа, ши үһэеэ һамнаад[*], нюураа угаа. 18Тиигэбэлшни, масаглаһан тухайшни бусад зон мэдэхэгүй. Харин шамтай далда газарта байһан Эсэгэшни мэдэжэ байха. Тиин нюуса юумэ мэдэжэ байдаг Эсэгэшни ашыеш заатагүй харюулха.

Тэнгэридэхи баялиг тухай

19•Газар дэлхэй дээрэ баялиг зөөри өөртөө бү суглуулагты, тэрэнииетнай хүйр хорхой, жэбэ жонхо эдижэ магадгүй, хулгайшад шургажа ороод, хулуужа магадгүй+. 20Харин баялиг зөөри огторгой дээрэ суглуулагты, тэндэ хибэн хорхойшье, жэбэ жонхошье эдихэгүй, хулгайшадшье шургажа ороод хулуухагүй+. 21Ушарынь хэлэбэл, эрдэни баялигайтнай байһан газарта зүрхэ сэдьхэлтнайшье оршодог бшуу.

Бэеын гэрэл тухай

22Нюдэн болбол бэеын гэрэл дэн юм. Нюдэнэйшни арюун гэрэлтэй байгаа һаа, бүхы бэешни гэрэлтэй гэгээн байха. 23Хэрбээ нюдэнэйшни харасын сэбэр бэшэ юм һаань, бүхы бэешни харанхы бүрэнхы байхал. Теэд досоохи гэрэлэйшни харанхы юм һаань, харанхынь өөрөө ямар бад балай байлтай гээшэб?

Бурхан ба эд зөөри тухай

24Хэншье хоёр эзэндэ зарагдажа шадахагүй: нэгэн гэбэл, таанад нэгэ эзэндээ дурагүй, нүгөөдэдөө дуратай байхалта; али үгышье һаа, нэгэ эзэндээ дуратайгаар, нүгөөдэдөө дурагүйгөөр ажаллаха бшуут. Таанад Бурханда болон эд зөөридэ нэгэ зэргэ алба хэжэ шадахагүйлта+.

Юрын ажабайдал тухай һанамжа

25Тиимэһээл таанадта иигэжэ хэлэхэб: амиды ябахын тула юу эдихэ уухабибди, юу үмдэхэбибди гэжэ һанаагаа бү зобогты. Амимнай эдеэ хоолһоо шухала бэшэ аал? Бэемнай хубсаһа хунарһаа шухала бэшэ аал+? 26Огторгойгоор ниидэдэг шубуудые ажаглан харыт: тэдэнэр юумэ таридаггүй, хададаггүй, амбаарта үрэһэ таряа суглуулжа хадагалдаггүйл. Зүгөөр, танай Огторгойн Эсэгэ тэдэниие тэжээдэг ха юм. Таанар тэдэ шубуудта ороходоо үлүү шухала бэшэ аалта+? 27Таанадай хэнтнай шадалаараа оролдоод, тохоногойшье шэнээн ургажа шадахаб?

28Баһа хубсаһа хунар тухай һанаагаа юундэ зобонобта? Хээрэдэ сэсэгүүдэй яажа ургадагые харыт: тэдэ ажал хэдэггүйл, өөһэдтөө утаһа ээрэжэ хубсаһа оёдоггүйл. 29Алдар суутай Соломоншье аргагүй ехэ эд баялигтай байһаншье һаа, эдэ сэсэгүүд шэнги тиимэ гоёор хубсалдаггүй һэн гэжэ би танда хэлэнэб. 30Мүнөөдэр эндэ ургажа байгаад, үглөөдэрынь, магад, галда шатаагдажашье болохо хээрэ ургаһан алишье ногоо Бурхан үзэсхэлэнтэ гоёор шэмэглэдэг юм. Харин таанадые Бурхан тэрэ ногоонһоо һураггүй ехээр анхараа бэзэ, этигэл багатан!+

31Тиимэһээ «Бидэ юу эдихэмнай гээшэб?» али «Юу уухамнай гээшэб?» али «Юу үмдэхэмнай гээшэб?» гэжэ өөһэдтөө бү хэлэгты, һанаагаа бү зобогты. 32Юундэб гэбэл, Бурханиие мэдэхэгүй хүнүүд лэ иимэ юумэнүүдээр һанал бодолоо бүрин эзэлүүлдэг юм. Эдэ бүгэдэ юумэнэй таанадта хэрэгтэй байһые Огторгойн Эсэгэтнай һайн мэдэжэ байна бшуу. 33Түрүүшээр Бурханай хаан түрые, Бурханай үнэн зүбые бэдэрэгты, тиигээ һаатнай бусад бүгэдэ юумэнүүд танда үгтэхэ. 34Тиимэһээ үглөөдэрэйнгөө тухай һанаагаа бү зобогты, юундэб гэбэл, үглөөдэртнай өөрөө өөр тухайгаа һанаагаа зобохол: үдэр бүхэндэ һанаагаа зобохо юумэниинь олон байдаг лэ.

7

Бусадые зэмэлхэ тухай

7^1•Бусадые бү шүүбэрилэн зэмэлэгты, тиигэбэл Бурхан таанадые шүүбэрилэн зэмэлхэгүйл+. 2Ушарынь хэлэбэл, бусадые яажа зэмэлнэбта, тиигэжэл Бурхан таанадые зэмэлхэ, ямар хэмжээгээр хэмжэнэбта, тиимэл хэмжээгээр танда хэмжэжэ үгэхэ+. 3Нүхэрэйнгөө нюдэндэ байһан гэшүүһэ хараад, өөрынгөө нюдэндэ байһан модо юундэ обёорногүйбши? 4Үгышье һаа, нюдэндэшни модоной орожо тороод байхада, ши нүхэртөө: «Байза, би шинии нюдэндэ ороод байһан гэшүүһэ гаргаһууб», – гэжэ яагаад хэлэхэбши? 5Хоёр нюуртан! Түрүүшээр өөрынгөө нюдэнэй модо гарга, тиигээ һаа, нүхэрэйнгөө нюдэнэй гэшүүһэ яажа гаргахые мэдэхэлши.

6Нангин юумэ нохойдо бү хаягты, тэдэ эрьеэд лэ өөртэтнай добтолхол. Субад эрдэни гахайн урда бү сасагты, тэдэ тэрэнииетнай миин лэ хүлөөрөө гэшхэхэл+.

Тоншогты – таанадта нээжэ үгэхэ

7•Тиимэһээ эригты, тиихэдэтнай танда үгэхэл; бэдэрэгты, тиихэдээ олохот; үүдэ тоншогты, тиихэдэтнай танда нээхэ. 8Юундэб гэбэл, эриһэн алишье хүн абадаг, бэдэрһэн хүн олодог, тоншоһон хүндэ үүдэ нээжэ үгэдэг+. 9Хилээмэ эриһэн хүбүүндээ гартань шулуу барюулха эсэгэ таанарай дунда олдохо аал? 10Мүн загаһа эрихэдэнь могой үгэхэ хүн байха аал? 11Хэрбээ нүгэл шэбэлтэй таанадай үхибүүдтээ һайн юумэ үгэжэ шададаг байхадатнай, Огторгойн Эсэгэтнай эрижэ байһан хүндэ бүришье бэлэнээр һайн һайханиие үршөөхэ бэшэ аал+?

12Бусад хүнүүд танда ямараар хандаһай гэжэ һананабта, тиигэжэл таанад бусадуудта хандажа байгты: энэ болбол Моисейн Хуулиин ба лүндэншэдэй һургаалай гол удхань мүн+.

Уйтахан хаалга тухай

13•Уйтахан хаалгаар орогты: юундэб гэбэл, тамада хүргэдэг хаалгань үргэн, харгынь уужам юм, тиин тэрээгээр олон лэ зон ябадаг. 14Ажамидаралда хүргэдэг хаалгань уйтахан, харгынь нариихан бэрхэ юм, тэрээниие олоошо зон үсөөн байдаг.

Модон үрэ жэмэсээрээ танигдаха

15•Хуурмаг лүндэншэдһөө болгоомжолжо байгты. Тэдэнэр гадаада талаһаа хонид байһан хэбэр үзүүлэн таанадта ерэбэшье, досоогоо арьяатан шоно мэтэ байха+. 16Тэдэниие таанад хэһэн хэрэгүүдэйнь үрэ дүнгөөр танихат. Үүргэнэ модон үзэм жэмэс үгэдэггүй, үргэһэтэй буртаг үбһэн амтан жэмэс ургуулдаггүй+. 17Тэрээндэл адляар, алишье һайн модон һайн үрэ жэмэс үгэдэг, муу модон муу үрэ жэмэс үгэдэг+. 18Һайн модон муу үрэ жэмэс ургуулжа шадахагүй, муу модон һайн үрэ жэмэс ургуулжа шадахагүй. 19Һайн үрэ жэмэс үгэдэггүй алишье модон таһа сабшагдаад, галда хаягдадаг юм+. 20Тиимэһээл таанар хуурмаг лүндэншэдые хэрэгүүдээрнь танихат.

Хуурмаг шабинар

21«Дээдын Эзэн! Дээдын Эзэн!» гэжэ намда хэлэгшэ хүн бүхэн Бурханай хаан орондо орохогүй, зүгөөр тэнгэридэ байгша Эсэгымни эрхэ хүсэл бүтээдэг хүнүүд лэ тиишээ орохо юм. 22Зарга шүүбэриин Үдэрэй болоходо, олон зон намда: «Дээдын Эзэн! Дээдын Эзэн! Шинии алдар нэрэһээл бидэ номнодог һэмди. Баһа шинии алдар нэрээр бидэ ада шүдхэрнүүдые намнажа гаргадаг һэмди, шинии алдар нэрээр гайхамшагтай хэрэгүүдые бүтээдэг һэмди», – гэжэ хэлэхэл+. 23Одоо тиихэдэнь би: «Би хэзээшье таанадые мэдэдэг байгаагүйб. Холо бологты намһаа, нүгэлтэ зон», – гэжэ харюусахалби+.

Хоёр барилгашан тухай

24•Минии хэлэһэн энэ һургаалые шагнажа, бэелүүлдэг алишье хүниие би шулуун һуури дээрэ гэрээ бариһан, бодомжотой сэсэн хүнтэй адлишаахаб. 25Аадар бороо адхараад, уһа мүрэнүүд үерлөө, шанга һалхин буужа, тэрэ гэр руу шуумайгаа. Харин шулуун һуури дээрэ бодхоогдоһон тэрэ гэр унажа һандарбагүй.

26Харин минии энэ һургаал шагнаад, бэелүүлдэггүй хүн бүхэн элһэн дээрэ гэрээ бариһан бодомжолгүй тэнэг хүнтэй адли юм. 27Аадар бороо адхараад, уһа мүрэнүүд үерлөө, шанга һалхин буугаад, үнөөхи гэр дайраа. Тиихэдэнь тэрэ гэр аймшагтайгаар һандаран унаа.

Иисусай эрхэ засаг тухай

28Иисусай иигэжэ һургажа дүүргэхэдэ, үй түмэн зон тэрэнэй һургаалда гайхажа байба. 29Юундэб гэбэл, Иисус Хуули заадаг багшанарта, фарисейнүүдтэ адляар бэшэ, харин эрхэ засаг баригшада адляар улад зониие һургажа байгаа+.

8

Иисус үбшэн хүниие эдэгээбэ

8^1•Хада дээрэһээ Иисусай буухадань, тэрэнэй хойноһоо олон зон дахажа ябаба. 2Гэнтэ һэлхэ бузар үбшэнтэй нэгэ хүн ойртоод, Иисусай хүлдэнь мүргэжэ:

«Дээдын Эзэн, аа! Хэрбээ ши хүсэбэл, намайе арюудхан эдэгээжэ шадахаш», – гэбэ+.

3Иисус гараа һарбайжа, тэрэ хүндэ хүрөөд абаха зуураа:

«Эдэгээхэ хүсэлтэйб, арюун болыш даа», – гэбэ. Тиихэдэнь тэрэ хүн һэлхэ бузар үбшэнһөө дары арюудхагдан эдэгэбэ. 4Иисус тэрэ хүндэ:

«Энээн тухай ши хэндэшье бү хэлэ. Зүгөөр санаартада ошожо, бэеэ үзүүлэ. Тиигээд эдэгэһэнээ бултанда гэршэлхын тула ши Моисейн зарлигай ёһоор үргэл хээрэй», – гэбэ+.

Иисус зуунай даргын зарасые эдэгээбэ

5•Иисусай Капернаум хото орожо байхадань, зуунай нэгэ дарга тэрээндэ ойртожо, туһалхыень гуйба:

6«Эзэн, аа! Минии зараса саа үбшэндэ даруулаад, гэртээ тулижа хэбтэнэ», – гэбэ.

7«Зай, би ошоод, тэрээнииешни эдэгээхэб», – гэжэ Иисус харюусаба. 8Тиихэдэнь зуунай дарга иигэжэ харюусаба:

«Ай, эзэн! Шамайе гэртээ урижа оруулхаар бэшэ хүн гээшэлби даа. Ганса зарлигаа буулгыш даа, тиигэбэлшни зарасамни эдэгэжэрхихэ. 9Ушарынь хэлэбэл, бишье баһал дээрээ ноёдтой, мүн мэдэлдээ сэрэгшэдтэй хүнби. Тэдэнэйнгээ нэгэндэнь: „Ошо“ гэхэдэм ошодог, нүгөөдэдэнь: „Ерэ“ гэхэдэм ерэдэг, зарасадаа: „Тэрээниие хэ“ гэхэдэм хэдэг юм».

10Иисус энээниие дуулаад, ехээр гайхаба, тиигээд хойноһоонь ябаһан зондо:

«Би израильшуудайшье дунда иимэ һүзэг этигэлтэй хүниие үзөөгүйб гэжэ таанадта үнэниие хэлэнэб», – гэбэ+. 11«Тэрээнһээ гадна зүүн, баруун зүгһөө олон зон ерэжэ, Огторгойн хаан орондо Абраһамтай, Исаагтай, Яковтай зэргэлээд найрай шэрээдэ һууха+. 12Харин хаан орондо орохо ёһотой байгаад, орохоёо дурлаагүй хүнүүд харанхы бүрэнхыдэ хаягдаад, уйлаха бархиралдаха, шүдөө хабиралдаха»+.

13Тиигээд Иисус зуунай даргада:

«Ши гэртээ хари, шинии этигэдэгэй ёһоор лэ болохо», – гэжэ хэлэбэ. Тиигэжэ хэлэхэтэйнь сасуу зуунай даргын зараса эдэгэшэһэн байгаа+.

Иисус олон зониие эдэгээбэ

14•Иисус Пётрой гэртэ ороод, тэрэнэй хадам эхын халуунтай үбшэн хэбтэхые хараба+. 15Эхэнэрэй гарта халта хүрөөд абахадань, халууниинь буураба. Тиигээд Пётрой хадам эхэнь хэбтэриһээ бодожо, айлшанаа хүндэлбэ+.

16Үдэшэ болоходо, ада шүдхэртэ барюулһан олон хүнүүдые тэрээндэ асарба. Иисус ганса үгөөр ада шүдхэрнүүдые намнажа гаргаба, хамаг үбшэн зониие эдэгээбэ. 17«Манай ядарал тэрэ өөр дээрээ үргэлжэ, үбшэ хабшыемнай абажа ябаа», – гээд Исайя лүндэншын хэлэһэниинь бүтэбэ даа.

Иисустай хамта ябахаяа һанаһан хүнүүд тухай

18•Иисус хажуудань олон зоной сугларшаһые харахадаа, далайн нүгөө бэедэ тамаржа ошохыень шабинартаа захирба+. 19Нэгэ Хуули заадаг багша Иисуста дүтэлөөд:

«Багша! Шинии хаанашье ошоо һаа, би һалангүй дахаад ябахаб», – гэбэ.

20Тиихэдэнь Иисус тэрээндэ:

«Араата үнэгэн орохо нүхэтэй, тэнгэриин шубуун хонохо уургайтай юм, харин Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн толгойгоо табижа амарха газаргүйл», – гэжэ хэлэбэ.

21Иисусай ондоо нэгэ шабинь тэрээндэ: «Дээдын Эзэн, аа! Түрүүшээр гэртээ харижа, эсэгэеэ хүдөөлүүлээд ерэхыемни табииш даа», – гэбэ.

22Теэд Иисус тэрээндэ: «Намтай яба. Үхэһэн хүнүүд өөһэдөө үхөөшэдөө хүдөөлүүлэг лэ», – гэжэ харюусаба.

Иисус һалхи номгоруулна

23•Тэндэһээ хүдэлэн Иисус онгосодо һууба, шабинарыньшье хойноһоонь орожо һуулсаба. 24Гэнтэ далай ехээр долгилжо, долгинууд онгосыень хушан, шэнгээн алдаба. Тэрэ үедэ Иисус унтажа байгаа. 25Шабинарынь хажуудань ерээд һэреэжэ:

«Ай, багша! Маниие абарыш, хосорхомнайл», – гэлдэбэ. 26«Таанад юундэ иитэрээ айгаабта? Һүзэг этигэлээр хомор байнат даа», – гэжэ Иисус тэдэндээ хэлэбэ. Удаань хүл дээрээ бодожо, дошхон һалхинда, нуурай долгинуудта зогсохыень захирба. Тиихэдэнь оршон тойрон огто аалин намдуу болошобо+.

27Онгосо соо байһан улад гайхалдажа:

«Һалхишье, далайшье мэдэлдээ оруулаад байдаг энэ хэн гээшэб?» – гэлдэбэ.

Иисус ада шүдхэртэ барюулһан хоёр хүниие эдэгээбэ

28•Далайн нүгөө бэедэ оршодог Гадара хотын шадар тамаржа ерээд, замаар ябатарнь, ада шүдхэртэ барюулһан хоёр хүн үхэһэн хүнүүдые хүдөөлүүлдэг агы нүхэн сооһоо гаража, Иисуста ойртобо. Тэдэ хоёрой ехэл галзуу гайтай хадань тэрэ харгыгаар хэншье ябахаяа зүрхэлдэггүй бэлэй. 29Тиигээд тэдэ галзуу амитад:

«Ай, Бурханай Хүбүүн, ши маанадтай юу хэхэ һанаатайбши? Ши маниие сагһаа урид хэһээхэеэ иишэ ерэбэ гүш?» – гэжэ хашхаралдаба+.

30Тэндэһээ холохон һүрэг ехэ гахайнууд бэлшэжэ байба. 31«Хэрбээ маниие эндэһээ намнажа гаргаха гээ һаа, тэрэ гахайн һүрэгтэ ошохыемнай зүбшөөгыш», – гэжэ тэдэ ада шүдхэрнүүд Иисусые гуйба.

32«Ошогты», – гэжэ Иисусай хэлэхэдэнь, ада шүдхэрнүүд үнөөхи хоёрой бэеһээнь гараад, гахайн һүрэгтэ оробо. Тиихэдэнь бүхы гахайн һүрэг хабсагайн хүбөөһөө далай уруу һүрэжэ үхэбэ.

33Гахай манаашад тэндэһээ гүйлдэжэ, хото ороод, ушарһан бүхы юумэн тухай, мүн ада шүдхэртэ барюулһан хүнүүдтэй юу тохёолдоһон тухай хөөрэбэ. 34Тиихэдэнь хотын хамаг зон Иисусые угтахаяа гараба. Тэрэниие хараад, нютагһаань гаража ошохыень гуйба+.

9

Иисус саа үбшэнтэй хүниие эдэгээбэ

9^1•Тиигээд Иисус онгосодо һуугаад, һөөргөө ажаһуудаг хото руугаа тамаржа ерэбэ+. 2Хэдэн хүн тэрээндэ саа үбшэндэ дайруулһан нэгэ хүниие шэрдэгтэйнь тэлээд асарба. Иисус тэдэ зоной аргагүй ехэ этигэл һүзэгтэй байхые хараад, саа үбшэнтэндэ хандан: «Ши, хүбүүн, зоригоо бү алда! Нүгэлнүүдшни хүлисэгдэбэ», – гэжэ хэлэбэ+.

3Тиихэдэнь Хуули заадаг зарим багшанар: «Энэшни Бурханиие доромжолжо байнал», – гээд досоогоо һанаба+. 4Тэдэнэй һанал бодол мэдэжэ байһан Иисус хэлэбэ: «Таанар юундэ иимэ харата һанал сэдьхэлдээ бодобот? 5„Нүгэлнүүдшни хүлисэгдэбэ“ гэхэдэ гү, али „бодоод яба“ гэжэ хэлэхэдэ бэлэн гү? 6Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй газар дэлхэй дээрэ нүгэл шэбэлнүүдые хүлисэхэ эрхэтэй байһые таанарай мэдэжэ байхын тула би таанадта баталжа харуулхаб». Тиигээд Иисус үбшэн хүндэ: «Хүл дээрээ бодоод, дэбисхэрээ абажа, гэртээ хари», – гэжэ хэлэбэ. 7Тиихэдэнь үнөөхи хүн бодоод, гэртээ ябаба. 8Улад зон энээниие хараад айн һүрдэбэ, хүн түрэлхитэндэ иимэ ехэ эрхэ засаг хайрлаһанайнь түлөө Бурханиие магтан алдаршуулба.

Иисус Матвейе шэлэжэ абаба

9•Тэндэһээ саашаа ябажа ябатараа, Иисус Матвей гэдэг алба татагшын татабари суглуулдаг газартаа һуухые хараад: «Хойноһоомни яба», – гэжэ хэлэбэ. Тиихэдэнь Матвей бодоод, хойноһоонь ябаба.

10Хожомынь Иисусай шабинартайгаа хамта Матвейндэ хоол барижа байхадань, алба татагшад, нүгэл хэгшэд олоороо ерэжэ, тэдэнээр хамта хоол бариба. 11Зарим фарисейнүүд энээниие хараад, Иисусай шабинарта: «Юундэ танай багша алба татагшадтай, нүгэл хэгшэдтэй хамта эдинэ ууна гээшэб?» – гэбэ+.

12Иисус тэдэнэй хэлэһые дуулаад, иигэжэ харюусаба: «Элүүр уладта эмшэн хэрэггүй, харин үбшэн хүнүүдтэ хэрэгтэй юм. 13Таанад ошожо, „Намда тахил тахихын орондо бусад зондо үршөөл хайратай байхыетнай хүсэнэб“ гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлэгдэһэн үгын удха мэдэжэ абагты. Би үнэн сэдьхэлтэниие бэшэ, харин нүгэл хэгшэдые дуудахаяа ерээ хүнби»+.

Масаглаха тухай асуудал

14•Иоаннай шабинарынь Иисуста ерээд: «Юундэ бидэнэр, мүн фарисейнүүд байгаад лэ масаглажа байдагбибди, харин шинии шабинар огто масагладаггүйб?» – гэжэ һураба+.

15Тиихэдэнь Иисус тэдэндэ иигэжэ харюусаба:

«Түрэ хуримай айлшад хүрьгэн хүбүүнтэйгээ хамта байха сагтаа гуниглаха аал? Үгыл даа! Зүгөөр хүрьгэн хүбүүниие тэдэнһээ абаад ябаха үдэрэй ерэхэдэнь, тэдэ айлшад масаглахал+.

16Хэншье хуушан хубсаһанда шэнэ бүдөөр халааһа табидаггүй бшуу. Тиигэбэлнь шэнэ табиһан халааһан хуушан хубсаһые удара татажа, хахархайень улам ехэ болгохол. 17Мүн баһа һая нэрэһэн архияа хуушан туламда хэдэггүйл. Тиигээ һаа, арһан тулам хахараад, архинь адхархал, арһан тулам хэрэгһээ гарахал. Теэд һая нэрэһэн архияа шэнэ арһан туламда хэхэдэ, алинииншье бүтэн зандаа байхал».

Наһа бараһан басаган ба үбшэн эхэнэр тухай

18•Тиигэжэ хэлэжэ байтарнь, нэгэ дарга ерээд, Иисусай хүлдэ мүргэжэ: «Басагамни һаяхан наһа барашабал. Манда ерэжэ, тэрээндэмни гараараа хүрөө һаашни, басагамни амидырхал», – гэбэ.

19Тиихэдэнь Иисус шабинартайгаа бодоод, тэрэ хүнтэй хамта ябаба.

20Арбан хоёр жэл соо шуһа гоожоод тогтодоггүй үбшэнгөөр зобожо байһан нэгэ эхэнэр Иисуста хойноһоонь ойртоод, хубсаһандань халта гараараа хүрэбэ. 21Юундэ тиигээб гэхэдэ, «Хубсаһандань халта хүрөөд абаал һаа, эдэгэхэб» гэжэ тэрэ эхэнэр досоогоо этигэжэ байгаа бшуу+.

22Иисус эрьежэ, тэрэ эхэнэрые хараад: «Басаган, ши зоригтой бай! Этигэлшни шамайе абараа», – гэбэ. Тэрэ дороо эхэнэр эдэгэшэбэ+.

23Даргын гэртэ ороод, Иисус наһа барагшые шаналха хүгжэмшэдэй болон улад зоной бахардан үймэлдэжэ байхые хараба. 24«Эндэһээ гарагты. Энэ балшар басаган үхөөгүй, миил унтажа байна ха юм», – гэхэдэнь, Иисусые улад зон наада барин энеэлдэбэ+. 25Улад зоной газаашаа гарахадань, Иисус басаганай хэбтэһэн таһалгада орожо, гарһаань баряад, бодоходонь туһалба+. 26Энэ ушар тухай һураг суу тэрэ орон дайдаар хаа хаанагүй тараба.

Иисус хоёр һохор хүниие эмшэлбэ

27Иисусай тэндэһээ ябажа ябахада, хойноһоонь хоёр һохор хүн дахажа: «Давидай үри һадаһан, Иисус, маниие үршөөжэ хайрлыш!» – гэжэ хашхаралдаба+.

28Тиигээд Иисусай гэртэ ороходонь, үнөөхи хоёр хүн тэрээндэ дүтэлбэ. Иисус тэдэнһээ: «Таанарые элүүр мэндэ болгохо аргатай байһандамни этигэнэ гүт?» – гэжэ һураба.

Тэдэнь: «Тиимэ даа, Дээдын Эзэн!» – гэжэ харюусаба.

29Тиигэхэдэнь Иисус тэдэ хоёрой нюдые гараараа хүрөөд: «Таанарай этигэһэнэй ёһоор лэ болог», – гэжэ хэлэбэ+. 30Тиин тэдэ хоёрой нюдэниинь харадаг болошобо. Иисус тэдэ хоёрто: «Энээн тухай хэндэшье бү хэлэгты», – гэжэ һайнаар захиба+.

31Харин тэдэнь гэрһээ гараад лэ, Иисус тухай һураг бүхы тэндэхи орон дайдаар тарааба+.

Иисус хэлэ амагүй хүниие эдэгээбэ

32Тэдэ хоёрой гаража байха үедэ ада шүдхэртэ барюулһан хэлэ амагүй нэгэ хүниие Иисуста асарба. 33Ада шүдхэрыень гаргаһан хойнонь, хэлэ амагүй хүн юумэ хэлэдэг болобо. Улад зон гайхалдажа: «Израильда иимэ мэтын юумэн хэзээшье үзэгдөөгүйл», – гэлсэбэ. 34Харин фарисейнүүд: «Энэшни ада шүдхэрнүүдэй ноёной хүсөөр лэ ада шүдхэрнүүдые дарана», – гэбэ+.

Иисус сугларһан уладые хайрлаба

35Иисус бүхы хото турануудаар, хүдөө нютагуудаар ябажа, мүргэлэй гэрнүүдтэ хүнүүдые һургаба, Бурханай хаан түрэ тухай Һайн мэдээсэл номнобо, ямаршье үбшэ хабшатай, гай ядаралтай зониие аргалан эдэгээбэ. 36Олон мянган зониие харахадаа, Иисус тэдэниие хайрлаба. Тэдэ зон ядаршаһан, эндэ тэндэ тарашаһан хонишонгүй хонидтол мэтэ байгаа бшуу+. 37Тиимэһээ Иисус шабинартаа иигэжэ хэлэбэ: «Ургаса ехэ байна, теэд тэрэниие суглуулха хүнүүдынь үсөөн лэ. 38Тиимэһээ ургасаяа суглуулха хүдэлмэрилэгшэдые ябуулхыень Ургасын Эзэндэ зальбарагты»+.

10

Иисус арбан хоёр элшэнэрээ шэлэжэ абаба

10^1•Иисус өөрынгөө арбан хоёр шабинарые дуудаад, ада шүдхэрнүүдые намнажа гаргаха, ямаршье үбшэн хабшанһаа, ядаралһаа хүнүүдые эдэгээхэ эрхэ тэдээндээ үгэбэ. 2Арбан хоёр элшэнэрэйнь нэрэнүүд иимэ: түрүүшынхинь Пётр гэжэ нэрлүүлһэн Симон, тиигээд тэрэнэй дүү Андрей, Яков ба Иоанн гэдэг Зэбэдэйн хоёр хүбүүд, 3Филипп Варфоломей хоёр, Фома ба алба татагша Матвей, Алфейн Яков, Фаддей гэжэ нэрлүүлһэн Леввей, 4Патриот бүлгэмэй гэшүүн Симон, мүн хожомынь Иисуста урбаһан Иуда Искариот гэгшэд болоно.

Арбан хоёр элшэнэрэй зорилго тухай

5Эдэ арбан хоёр шабинараа эльгээхэдээ, Иисус тэдээндээ иигэжэ захиба: «Бусад арадуудта бү ошогты, самаряан хотонуудаар бү орогты. 6Гансал Израилиин арадта ошогты, тэдэ төөригдэһэн һүрэг хонидто адли бшуу+. 7Таанар ошожо, Огторгойн хаан түрын мандахань ойртоо гэжэ номногты+. 8Үбшэн хүнүүдые эдэгээгты, үхэһэн хүнүүдые амидыруулагты, һэлхэ бузар үбшэнтэниие арюудхагты, ада шүдхэрнүүдые намнажа гаргагты. Таанад түлөөһэгүй абаһанаа түлөөһэгүй үгэжэ байгты+. 9Өөһэдтөө алта, мүнгэшье, зэд садшье абажа бү гарагты. 10Харгыда туулмаг сүүмхэшье, һэлгэхэ хубсаһашье, гуталшье, тулга таягшье бү абагты. Юундэб гэхэдэ, хүдэлмэрилэгшые хэрэгтэй юумээрнь хангаха зэргэтэй юм+. 11Ямаршье хотодо, хүдөө нютагта ороходоо, таанадые гэртээ байлгаха дуратай зохид һайн хүниие оложо, тэрэнэйдэ зогсогты, тиигээд тэрэ нютагһаа гаража ошотороо тэндээл байгты. 12Гэртэ ороходоо: „Амгалан мэндэ һуухатнай болтогой“, – гэжэ амаршалжа байгты. 13Хэрбээ тэрэ айлай таанадые угтажа абабал, танай хүсэһэн амгалан тайбантнай тэрэ гэртэ тогтожо үлдэг лэ. Хэрбээ тэрэ айлай таанадые угтажа абахагүй байбалнь, амгалан тайбаниие хүсэһэн үреэлтнай таанадтаа бусаг. 14Ямар нэгэн айлай гү, али хотынхидой таанадые угтажа абаха дурагүй һаань, үгы һаа таанадай хэлэһые шагнаха дурагүй һаань, тэрэ гэрһээ гү, али хотоһоо гаража ошогты, хүлдэтнай халдаһан тооһыень һэжэржэ өөһэдтэнь орхигты+. 15Зарга шүүбэриин Үдэрэй болоходо тэрэ хотын зониие Бурхан Содом, Гоморро хотынхидһоо бүри үлүү аймшагтай хэһээлтэдэ хүртөөхэ гэжэ таанарта үнэниие хэлэнэб.

Хашалга зоболонгууд тухай һэргылнэ

16•Шонын һүрэгтэ хонидые тууһан мэтээр би таанадые эльгээнэб. Тиимэһээ таанар могой мэтэ сэсэн, гулабхаа мэтэ эгээлэй даруу байгты+. 17Таанадые зарга шүүбэриин газарта абаашажа тушааха гү, али үгы һаа мүргэлэй гэрнүүд соо сохихо наншаха хүнүүдһээ бэеэ һэргылжэ ябагты. 18Минии түлөө таанарые захирагшадай, мүн хаашуулай урда байлгабал, тэдэндэ, мүн бусад арадуудта нам тухай хэлэхэт+. 19Таниие барижа тушаахадань, юу хэлэхэ, яажа хэлэхэ тухайгаа һанаагаа бү зобооройгты. Тэрэ сагтаа хэлэхэ үгэнүүдтнай таанадта үршөөгдэхэ. 20Тиихэдэ, таанар өөһэдөө хэлэхэгүйт, харин танай Эсэгын Һүлдэ танаар хэлүүлхэ.

21Аха дүүнэр бэе бэеэ, эсэгэнь хүбүүгээ үхэлдэ үгэхэ; баһа үхибүүдынь эхэ эсэгынгээ урдаһаа үһөөрхэн бодожо, тэдэнээ алаха+. 22Минии түлөө таанадые булта үзэн ядаха; зүгөөр эсэстэнь хүрэтэр тэсэжэ гараһаниинь абарагдаха+. 23Таанарые нэгэ хотодо хашажа мүрдэбэлнь, ондоо хото руу зугадажа ошогты. Ушарынь хэлэбэл, Израилиин бүхы хотонуудаар таанарай ябажа үрдеэгүй байтар Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн заларжа ерэхэ гэжэ би таанадта баталан хэлэнэб+.

24Шабинь өөрынгөө багшаһаа дээгүүр байхагүй, мүн барлагынь өөрынгөө эзэнһээ дээгүүр байхагүй+. 25Шабинь багшынгаа зэргэ болобол, барлагынь эзэнэйгээ зэргэ болобол, болохо даа. Хэрбээ гэрэй эзэниие Веельзевул гэжэ шолмосой нэрээр нэрлэбэл, тэрэнэй гэртэхиниие бүришье муухайгаар нэрлэхэ бэшэ гү+?

Хэнһээ айха хэрэгтэйб?

26Тиин тэдэ зонһоо бү айгты: эли болохогүй ямаршье далда юумэн байдаггүй, мэдээжэ болохогүй нюуса юумэн байдаггүй+.

27Харанхыда таанарта хэлэһыемни гэрэлтэйдэ дабтажа хэлэхэ ёһотойт. Шэхэндэтнай шэбэнэжэ хэлэһыемни гэрэй оройһоо айладхаха ёһотойт. 28Хүнэй бэе һүнөөгөөд, һүнэһыень һүнөөхэ хүсэ шадалгүй хүнүүдһээ бү айгты, зүгөөр хүнэй һүнэһыеньшье, бэеыеньшье гал тамада хаяжа һүнөөхэ аргатай Бурханһаал айжа һүрдэжэ ябагты. 29Хоёр борбилоое хашарһа мүнгөөр худалдадаг. Гэбэшье нэгэшье бишыхан борбилоо Бурханай зүбшөөлгүйгөөр газарта унахагүйл. 30Харин таанадые абажа үзэбэл, толгойнтнай үһэншье хүрэтэрөө тоолоотой бшуу. 31Тиимэһээ бү айгты: таанар олон борбилоонуудһаа үнэтэй сэнтэйт+.

Бурханай табисууртые угтажа абаха, тэрээнһээ арсаха тухай

32Улад зоной урда минии мэдэлдэ байнаб гэжэ айладхаһан хүн бүхэниие бишье Огторгойдо оршодог Эсэгынгээ урда минии гэжэ гэршэлхэб+. 33Харин улад зоной урда намһаа арсаһан хүн бүхэнһөө бишье Огторгойдо оршодог Эсэгынгээ урда арсахалби+.

Амгалан байдал бэшэ, харин һэлмэ асарааб

34•Газар дэлхэй дээрэ амгалан байдал тогтоохоёо ерээ гэжэ нам тухай бү һанагты. Би амгалан байдал бэшэ, харин һэлмэ абажа ерээб+. 35Би хүбүүдые эсэгэнэрэйнь урдаһаа, басагадые эжынэрэйнь урдаһаа, бэридые хадам эхэнэрэйнь урдаһаа бодхоохоёо ерээб. 36Нэгэ гэрэй гэшүүд хоорондоо харша дайсад байха. 37Эсэгэдээ гү, али эхэдээ намһаа үлүү ехээр дуратай байһан алишье хүн минии шабиин зэргэдэ хүртэхэ эрхэгүй. Мүн баһа хүбүүндээ гү, али басагандаа намһаа үлүү ехээр дуратай алишье хүн минии шабиин зэргэдэ хүртэхэ эрхэгүй. 38Өөрынгөө хэрээһэ абаад, минии хойноһоо дахаагүй хүн минии шабиин нэрэ зэргэдэ хүртэхэгүй+. 39Ами наһаяа гамнагша тэрэнээ алдаха, харин ами наһаяа минии түлөө үгэһэн хүн тэрэнээ алмаха+.

Шагнал

40Таанарые угтажа абаһан хүн намайе угтажа абана. Намайе угтажа абаһан хүн намайе эльгээһэн Эсэгые угтажа абана+. 41Лүндэншые лүндэншэ байһанайнь түлөө угтажа абаһан хүн тэрэ лүндэншэтэй адли шагналда хүртэхэ. Баһа үнэн сэдьхэлтэниие үнэн сэдьхэлтэй байһан хадань угтажа абаһан хүн тэрэ үнэн сэдьхэлтэнтэй адли шагналда хүртэхэ. 42Баһа хамагай бага шабидамни гансал шабимни байһанайнь түлөө аяга хүйтэн уһа үгэһэн хүн өөрынгөө шагнал заабол абаха гэжэ би таанадта баталан хэлэнэб»+.

11

Уһаар арюудхагша Иоанн

11^1•Арбан хоёр шабинартаа эдэ заабаринуудые үгэһэн хойноо Иисус тэрэ газарһаа хүдэлжэ, улад зониие хото турануудаар ябажа һургаба.

2Түрмэдэ хаалтатай Уһаар арюудхагша Иоанн Христосой бүтээжэ байһан хэрэгүүд тухай дуулаад, хоёр шабинараа+
3иигэжэ асуухыень тэрээндэ эльгээбэ:

«Ерэхэ ёһотойнь ши гээшэ гүш, али бидэ ондоое хүлеэхэ ёһотой гүбди?»

4-5Тиихэдэнь Иисус тэдэндэ иигэжэ харюусаба:

«Һохор хүнүүдэй дахин харадаг болоһые, дохолон хүнүүдэй ябадаг болоһые, арһанай халдабарита үбшэнтэй хүнүүдэй арюудхагдаһые, дүлии хүнүүдэй һонор болоһые, үхэһэн хүнүүдэй үндын бодоһые, үгытэй хүнүүдэй Бурханай хаан түрэ тухай номнол дуулаһые, хаража байһанаа, мүн дуулажа байһанаа Иоаннда ошожо хэлэгты. 6Нам тухай һэжэг түрөөгүй хүн зол жаргалтай даа»+.

7Иоаннай шабинарай ябахадань, Иисус Иоанн тухай улад зондо иигэжэ хэлэбэ:

«Иоаннда сүл губи руу ошоходоо, ямархан юумэ харахаяа найдаабта? Һалхинда найгалзажа байһан хулһа харахаяа гү+? 8Таанар юу үзэхэеэ тиишэ ошообта? Зөөлэн хубсаһа үмдөөд ябаһан хүниие гү? Теэд зөөлэн хубсаһа үмдөөд ябадаг хүнүүд хаанай үргөөдэ ажаһуунал. 9Таанар юу үзэхэеэ тиишэ ошообта? Лүндэншые гү? Тиимэ даа, тиихэдэ таанад лүндэншэһөө дээгүүр хүниие хараалта гэжэ таанарта хэлэнэб+. 10Иоанн тухай Нангин Бэшэг соо: „Шинии ябаха харгы бэлдэхыень би түрүүндэшни өөрынгөө Эльгээмэлые ябуулнаб гэжэ Бурхан хэлэнэ“, – гээд бэшээтэй юм+. 11Уһаар арюудхагша Иоаннһаа агууехэ хүн эхын умайһаа түрөөгүй юм гэжэ баталан таанадта хэлэнэб. Тиимэшье һаа, Огторгойн хаан ороной мэдэлдэ һуугшадай эгээлэй багань тэрээнһээ агууехэ юм даа+. 12Уһаар Арюудхагша Иоаннай мэдээсэлээ номноһон үдэрнүүдһээ эхилээд мүнөөдэр болотор Огторгойн хаан орон һүр хүсэ нэмэнэ, тиин хүсэ шадал гаргаһан зон энээниие туйлана+. 13Иоаннай ажамидарха үе саг хүрэтэр юунэй болохо тухай лүндэншэдэй номууд соо болон Моисейн Хуули соо бүрин хэлэгдээтэй юм. 14Хэрбээ таанад тэдэ номуудта этигэжэ байбал, мэдэгты: Иоанн болбол ерэхэ ёһотой гэжэ уридшалан хэлэгдэһэн Илия гээшэ+. 15Шэхэтэй юм һаа, анхарагты!+

16Мүнөө, энэ оршон үеын зониие хэнтэй жэшэхэбиб? Эдэнэр газаа һууһан үхибүүдтэ адли. Нэгэ бүлэгынь нүгөө бүлэгтөө иигэжэ хашхарна:

17„Таанарта жэмбүүрээр наадахадамнай,
хатараагүйт.

таанарта гунигтай дуу дуулахадамнай,
бархираагүйт“.

18Иоаннай ерээд, масагладаг, архи дарһа амсадаггүй байхадань, хүн бүхэн: „Ада шүдхэртэ барюулһан хүн“ гэлсээ+. 19Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй ерээд, юумэ эдидэг, дарһа болгодог байхадань, хүн бүхэн: „Харагты даа! Энэтнай эдимэр, архиншан, алба татаашадай, нүгэл хэгшэдэй нүхэр“ гэлсэбэ. Тиигэбэшье Бурханай сэсэн мэргэниинь хэрэгүүдэйнь үрэ дүнгөөр баталагдадаг юм»+.

Этигэл һүзэггүй хотонууд тухай

20•Иисусай гайхамшагта хэрэгүүдээ үлэмжэ олоор бүтээһэн хотонуудта зоной нүгэл үйлэдэхэеэ болижо, Бурханда хандахагүйдэнь, Иисус тэдэниие зэмэлэн хэлэбэ:

21«Хоразин хотынхид, таанад уй гашуудал үзэхэт! Бетсаида хотынхид, таанад баһал уй гашуудал үзэхэт! Хэрбээ танай хотонуудта бүтээһэн гайхамшагта хэрэгүүдээ Тир Сидон хотонуудта үзүүлһэн байбални, тэдэ хотын зон үни гэһээр Бурханда хандаха һэн. Тэдэнэр хахархай хубсаһа үмдэжэ, тархи дээрээ үнэһэ адхажа нүгэлнүүдээ гэмшэһэнээ баталха бэлэй+. 22Зарга шүүбэриин Үдэрэй болоходо Бурхан Тир, Сидон хотынхидто таанадта ороходоо бүри үршөөл хайратайгаар хандаха гэжэ баталан хэлэнэб+. 23Капернаум хотынхид, таанад огторгойдо алдаршаха һанаатай байна гүт? Таанад тамын оёорто унахат. Хэрбээ танай хотодо бүтээһэн гайхамшагта хэрэгүүдээ Содомдо харуулһан байбални, тэрэ хотынхид гэмээ наманшалаад, хотонь мүнөөшье хүрэтэр бүтэн байха бэлэй. 24Зарга шүүбэриин Үдэрэй болоходо, Бурхан Содом хотынхидто таанадта ороходоо үлүү үршөөл хайратайгаар хандаха гэжэ танда баталан хэлэнэб».

Намда ерэжэ, һанаагаа амарагты

25•Баһа тэрэ сагта Иисус иигэжэ хэлэбэ:

«Газар тэнгэриин Дээдын Эзэн, Эсэгэмни! Сэсэн мэргэн, эрдэм номтой зонһоо далдалан нюуһан юумэеэ эгээлэй юрын зондо нээжэ элирүүлһэнэйшни түлөө шамда баяр баясхалан хүргэнэб. 26Зүб даа, Эсэгэмни! Ши иимэл юумэнэй болохые хүсэжэ байгаа ха юмши. 27Бүхы юумые Эсэгэмни намда үгөө. Эсэгэһээ ондоо хэншье Хүбүүе мэдэхэгүй, мүн Хүбүүнһээ, баһа Хүбүүнэй дуулгаһан хүнүүдһээ ондоо хэншье Эсэгые мэдэхэгүй+.

28Хүшэр хүндэ ашаанда даруулжа ядарһан зон булта намда ерэгты, би танай һанаа амаруулхаб+. 29Минии хазаар абажа өөһэдыгөө хазаарлагты, намһаа һуража абагты, ушарынь юуб гэбэл, би даруу, номгон сэдьхэлтэйб, тиин таанад һанаагаа амархат. 30Минии таанадта үгэхэ хазаар хашар бэшэ юм даа, таанадта ашаха ашаан хүнгэн юм даа»+.

12

Субботын үдэр тухай асуудал

12^1•Нэгэ Субботын үдэр Иисус шабинартайгаа таряалангаар ябаба. Шабинарынь гэдэһэ үлдөөд ябаһан дээрэһээ таряанай залаа таһалан эдижэ байгаа. 2Фарисейнүүд энээниие хараад: «Харалши даа, шабинаршни субботодо хэжэ болохогүй юумэ хэнэл», – гэжэ Иисуста хэлэбэ.

3Тиихэдэнь Иисус тэдэндэ иигэжэ харюусаба: «Давидай, мүн тэрээнтэй хамта ябагшадай гэдэһэ ехээр үлдэхэдөө юу хэһэн тухайнь таанар уншаагүй юм аалта? 4Давид Бурханай гэртэ ороод, хамта ябаһан хүнүүдтэйгээ үргэлэй хилээмэ абажа эдеэ һэн. Харин Хуулиин ёһоор Давидшье, тэрээнтэй хамта ябалсагшадшье тэрэ хилээмэ эдихэ ёһогүй байгаа, гансал санаартан тэрэниие эдихэ эрхэтэй бэлэй. 5Мүн суббото бүхэндэ Бурхан Һүмэ соо алба хэжэ байһан санаартан Субботын үдэрэй тогтоол эбдэнэ гэжэ Моисейн Хуули соо хэлэгдэһые таанар уншаагүй аалта? Тиигэһэншье мүртөө тэдэнэр зэмэгүй гээшэ гү? 6Зүгөөр Бурхан Һүмэдэ ороходоо агууехэ юумэн эндэ байна гэжэ танда хэлэнэб+. 7Хэрбээ таанар: „Намда тахил тахихын орондо бусад зондо үршөөл хайратай байхыетнай хүсэнэб“ гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлэгдэһэн үгын үнэн удха мэдэжэ байбал, зэмэгүй зониие буруушаахагүй һэнта. 8Ушарынь хэлэбэл, Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн субботыншье Эзэн мүн».

Хатаһан гартай хүн тухай

9•Иисус тэндэһээ ябажа, мүргэлэй гэртэ оробо. 10Тэндэнь нэгэ хатаһан гартай хүн байба. Буруу юумэ хэһэнэйнь түлөө Иисусые зэмэлхэ һанаатайшуул тэрээнһээ: «Субботодо хүниие эмшэлхэнь зүб гү?» – гэжэ һураба+.

11Иисус тэдэндэ иигэжэ харюусаба: «Танай хэнтнай нэгэ хонитой аад, тэрэнэйнгээ Субботын үдэр гүнзэгы нүхэ уруу унашабалынь, тэрэнээ барижа, дээшэнь татажа гаргахагүйб? 12Тиихэдэ хүн гээшэмнай хониндо ороходоо бүри үнэ сэнтэй юм. Тиимэһээ Субботын үдэр һайн юумэ бүтээхэнь зүб даа»+. 13Тиигээд Иисус нүгөө хатаһан гартай хүндэ: «Гараа һарбай», – гэбэ. Тэрэнь гараа һарбайба; тиин хатаһан гарынь нүгөө гартайгаа адли һайн болошобо. 14Харин фарисейнүүд мүргэлэй гэрһээ гаража ошоод, Иисусые яажа алаха тухай зүбшэн хэлсэбэ.

Шэлэгдэжэ абтаһан Бурханай зараса

15Зүгөөр Иисус тэдэнэй хэлсээн тухай мэдээд, тэндэһээ гаража ошобо. Хойноһоонь олон зон дахажа ябаба. Иисус үбшэн хабшантай байһан зониие бултыень эмшэлэн эдэгээгээд, 16Бурханай табисуурта байһыемни нэгэшье хүндэ бү мэдүүлэгты гэжэ улад зондо захирба+. 17Иигэжэл лүндэншэ Исайягаар дамжуулан Бурханай найдуулһаниинь бүтэбэ даа:

18«Энэ болбол минии шэлэжэ абаһан зараса,
сэдьхэлдэмни таатай инаг хайрата Хүбүүмни гээшэ.

Нангин Һүлдэеэ тэрээндэ хайрлахаб,
тэрэ бүхы арадуудта Зарга шүүбэри тухаймни айладхаха.

19Тэрэ арсалдахагүй, хашхархагүй,
шанга гэгшээр газаагуур хүрхирхэгүй,
20хухарһан хулһые таһа татахагүй,
залиржа байһан дэн унтараахагүй.
Үнэн зүб зарга шүүбэри илалтада хүргэхэ,
21Тиин бүхы арадууд тэрээндэ найдажа байха».

Иисус ба шолмос тухай

22•Нэгэтэ хүнүүд ада шүдхэртэ барюулһан дээрэһээ һохор, хэлэ амагүй хүниие Иисуста асарба. Иисус тэрэ хүниие эдэгээбэ: тэрэ юумэ хэлэдэг, харадаг болобо. 23Тиихэдэнь хамаг зон гайхажа: «Энэмнай найдуулагдаһан Давидай үри һадаһан бэшэ гү?» – гэлсэбэ+.

24Теэд фарисейнүүд энээниие дуулаад: «Энэшни Веельзевулай, ада шүдхэрнүүдэй ноёной хүсөөр лэ ада шүдхэрнүүдые дарана», – гэжэ хэлэбэ+.

25Тэдэ фарисейнүүдэй һанал бодол мэдэжэ байһан Иисус тэдээндэ иигэжэ хэлэбэ: «Хэдэн бүлэг боложо хубааралдаад, хоорондоо хёморолдоһон алишье хаан орон хооһорон, бутаран һалаха. Баһа хоорондоо хубааралдажа хёморолдоһон алишье хото, үгы һаа гэр бүлэ мүн лэ бутаран һалаха. 26Хэрбээ шолмосой хаан оронойхин хоорондоо хубааралдаад, хёморолдожо барисалдажа байбал, хаан орониинь хэр удаан тогтоборитой бүтэн байхаб? 27Хэрбээ би танай хэлэһэн ёһоор Веельзевулай хүсөөр ада шүдхэрнүүдые намнажа гаргадаг байгаа һаа, танай шабинар хэнэй хүсөөр тэдэниие намнажа гаргадаг гээшэб? Шабинарайтнай хэжэ байһан хэрэгүүд буруу байһыетнай баталха+. 28Хэрбээ Бурханай Нангин Һүлдөөр ада шүдхэрнүүдые дарадаг һаамни, тэрэ Бурханай хаан түрын эндэтнай тогтоод байһые баталха. 29Ямар хүн бар хүсэтэй хүнэй гэртэ ороод, түрүүн эзэнииень хүлижэ уяагүй һаа, эд зөөрииень тоножо гаргахаб? Эзэнииень хүлиһэн хойноол гэр барааень дээрмэдэхэ бшуу.

30Минии талада байгаагүй хүн намда харша тэмсэгшэ гээшэ, намтай хамта ургаса суглуулаагүй хүн тэрэниие дэмы үринэ гээшэ+. 31Тиимэһээл би таанарта иигэжэ хэлэхэ байнаб: ямаршье харата үгэ хэлэһэн, али нүгэлтэ хэрэг үйлэдэһэн хүн бүхэн хүлисэгдэхэ; харин Нангин Һүлдые хараажа муушалһан хүн хүлисэгдэхэгүй+. 32Тиихэдэ Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүндэ харша юумэ хэлэһэн хүн бүхэн хүлисэгдэхэ; харин Нангин Һүлдэдэ харша юумэ хэлэһэн хүн энэшье наһандаа, мүн хэтэ заяандаашье хүлисэгдэхэгүй.

Модон ба тэрэнэй үрэ жэмэс тухай

33Һайн модон һайн үрэ жэмэс үгэдэг, муу модон муу үрэ жэмэс асардаг. Модоной шанарынь тэрэнэй үрэ жэмэсээрнь танигдадаг юм+. 34Ай, хорото могойн түрэлтэн! Таанар хара һанаатайшуул аад, һайн юумэ яажа хэлэхэбта? Ушарынь юуб гэбэл, зүрхэ сэдьхэлдэ байһан юумэн хэлэнэй үзүүртэ гарадаг ха юм+. 35Һайн хүн үнэтэ баялиг сооһоо һайнииень гаргадаг, харин хара һанаатай хүн харата дорой суглуулбариһаа мууень гаргадаг. 36Зарга шүүбэриин болохо Үдэр таанад хэзээшьеб дэмы шашаһан үгэ бүхэнэйнгөө түлөө тоосоо хэжэ харюусахат гэжэ таанарта баталан хэлэнэб+. 37Тиигэжэ таанад өөһэдынгөө үгэнүүдһээ боложо зүбтэнэй тоодо гү, али үгы һаа буруутаһан зэмэтэнэй тоодо орохот»+.

Гайхамшагта дүлгэ тэмдэг харуулха тухай эрилтэ табина

38•Тиигээд зарим Хуули заадаг багшанар болон фарисейнүүд: «Багша аа! Манда нэгэ гайхамшагта дүлгэ тэмдэг үзүүлхыешни хүсэнэбди», – гэбэ+.

39Тиихэдэнь Иисус тэдэндэ харюусаба: «Харата муухай, забхай оршон үеын зон, гайхамшагта дүлгэ тэмдэг харахаяа һанаба гүт? Теэд Иона лүндэншэтэй ушарһан гайхамшагта дүлгэ тэмдэгһээ ондоо дүлгэ тэмдэг таанадта үгтэхэгүй+. 40Яажа Иона халим загаһанай гэдэһэн дотор гурбан үдэр, гурбан һүни үнгэргөө һэм, тон тиигэжэл Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн гурбан үдэр, гурбан һүни соо газарай гүндэ оршохо. 41Зарга шүүбэриин Үдэрэй болоходо Ниневи хотынхид бодожо, таанадые буруушаан гэмнэхэ, юундэб гэбэл, тэдэнэр Ионын номнол шагнаад, нүгэлнүүдээ орхижо, Бурханда хандаһан юм. Харин мүнөө эндэ Ионоһоо бүри шухала нэгэн байна гэжэ таанадта хэлэнэб+. 42Зарга шүүбэриин болохо Үдэр Урда зүгэй хатан бодожо, таанадые буруушаан гэмнэхэ. Тэрэ хатан Соломон хаанай сэсэн үгые шагнахаяа газарай мухарһаа ерэһэн байгаа бшуу. Теэд мүнөө эндэ Соломонһоо бүри шухала нэгэн байна.

Хорото ада шүдхэрэй бусажа ерэһэн тухай

43•Хүнэй бэеһээ гараһан ада шүдхэр уһагүй сүл губяар тэнэжэ, амар заяа бэдэрээд, олохогүйдөө: 44„Байһан гэртээ бусахам даа“, – гэдэг. Бусажа ерэхэдэнь, гэрынь эзэлэгдээгүй, хамагдаһан, сэбэрлэгдэһэн байдаг. 45Тиигээд тэрэ ада шүдхэр өөрһөөн һураггүй хоротой ондоо долоон ада шүдхэрые абажа ерэдэг. Тэдэнь үнөөхи гэртэнь орожо байрладаг. Тиигэхэдэнь тэрэ хүниинь урдынхидаа ороходоо бүри ехээр тамаа үзэдэг. Тон энээндэл адляар энэ оршон үеын зон иимэ дорой байдалтай болохо», – гэжэ Иисус хэлэбэ+.

Иисусай эжы ба аха дүүнэрынь

46•Иисусай иимэ мэтээр улад зониие һургажа байха үедэнь тэрэнэй эжы, дүүнэрынь тэрээнтэеэ хөөрэлдэхэ һанаатай ерээд, гэрэй газаа зогсожо байба+. 47Тиимэһээ нэгэ хүн Иисуста: «Хара даа, эжышни, дүүнэршни газаа зогсожо байна. Шамтайгаа хөөрэлдэхэ һанаатай байна», – гэбэ.

48Иисус тэрэ хэлэһэн хүндэ: «Эжымни хэн бэ, аха дүүнэрни хэд бэ?» – гэжэ хэлэбэ. 49Тиигээд шабинар тээшээ гараараа заагаад, «Хара даа, эжымни, аха дүүнэрни эдэ гээшэ. 50Огторгойдо оршодог Эсэгымни эрхэ хүсэл бүтээгшэд минии аха дүүнэр, эгэшэ дүүнэр, эжымни гээшэ», – гэбэ+.

13

Таряашан тухай һургаалта үгэ

13^1•Иисус тэрэ үдэртөө гэрһээ гараад, далайн эрьедэ ошожо һууба. 2Хажуудань хара мянган зоной суглархада, Иисус онгосодо һууха болобо, тиихэдэнь улад зон бүгэдөөрөө далайн эрьедэ зогсобо. 3Тэрэ һургаалта үгэнүүдые хөөрэн, улад зониие олон юумэндэ һургаба: «Нэгэ таряашан таряа тарихаяа гараба. 4Үрэһэеэ сасахадань, зариманиинь харгын хажууда унаба, тэдэнииень шубууд ерэжэ тоншобо. 5Зарим үрэһэниинь хүрьһэ багатай, шулуутай газарта унаба, тиигээд нимгэн хүрьһэтэй газарһаа түргэн бултайба. 6Харин наранай гарахада, гүнзэгы үндэһэлээгүй зүлгэ ногоон уршыгаад хаташаба. 7Баһа зарим үрэһэнүүд үүргэнэ соо унажа, хөөгтэ даруулагдаба. 8Зарим үрэһэниинь үрэжэлтэй газарта унажа, һайн ургаса үгэбэ: нэгэ зариманиинь тариһанһаа зуу дахин ехэ, нүгөөдүүлынь жара дахин ехэ, бусадынь гуша дахин ехэ үрэ үгэбэ. 9Шэхэтэй юм һаа, анхарагты!»+

Һургаалта үгэнүүдэй зорилго тухай

10•Шабинарынь Иисуста дүтэлжэ: «Ши юундэ улад зондо таамаг удхатай һургаалта үгэнүүдые хэлэнэбши?» – гэжэ һураба.

11Тиихэдэнь Иисус иигэжэ харюусаба: «Огторгойн хаан түрэ тухай гүн нюусанууд таанадтал тайлбарилагдана+. 12Ушарынь юуб гэбэл, юумэтэй байһан хүндэ нэмэгдэжэ үгтэхэ, тиимэһээ тэрэ хүн улам арьбажаха. Юумэгүй байһан хүнһөө һүүлшын юумэниинь абтаха+. 13Юундэ тэдэндэ таамаг удхатай һургаалта үгэнүүдые хэлэнэбиб гэбэл, тэдэнэр хаража байһанаа обёорногүй, шагнажа байһанаа дууланагүй, юумэ ойлгоногүй. 14Тиихэдээ Исайя лүндэншын тэдэн тухай уридшалан хэлэһэн ёһоор болоно:

„Хүнүүд хэдышье шагнаад, ойлгохогүй;
хэдышье шэртэжэ хараад, юумэ обёорхогүй.

15Юундэб гэбэл, эдэ зоной сэдьхэлынь мохоороо,
шэхэнь таглараа,
нюдэнь анигдаа.
Тиимэһээ тэдэ нюдөөрөө юумэ харанагүй,
шэхээрээ дууланагүй,
ухаагаараа юумэ ойлгоногүй,
тэдэниие аргалжа эдэгээхымни тула
намда ханданагүй“+.

16Харин таанад аза жаргалтайт: нюдэнтнай харана, шэхэтнай дуулана+. 17Олон лүндэншэд, Бурханай хүнүүд таанадай хаража байһан юумэ харахые ехээр хүсэбэшье, хараагүй, таанадай дуулажа байһан юумэ дуулаха дуратай байгаад, дуулажа шадаагүй гэжэ таанадта баталан хэлэнэб+.

Таряашан тухай һургаалта үгын удхые Иисус тайлбарилна

18•Мүнөө таанар таряашан тухай һургаалта үгын удха ушарые шагнагты. 19Бурханай хаан түрэ тухай мэдээсэл шагнаад, юумэ ойлгоогүй хүнүүд – харгын хажууда сасагдаһан үрэһэндэ адли юм. Тэдэндэ муу шолмос ерээд, сэдьхэл зүрхэндэнь таригдаһые абаад арилдаг. 20Шулуутай газарта унаһан үрэһэн гээшэнь мэдээсэл шагнаад, тэрэниие гансата баяртайгаар хүлеэн абаһан хүнүүд тухай хэлэгдэнэ. 21Зүгөөр тэрэ мэдээсэл сэдьхэлдэнь гүнзэгы үндэһэлөөгүй ушарһаа удаан тогтодоггүй: мэдээсэлэй түлөө зоболонгой тохёолдоо һаань, али мүрдэжэ намнажа эхилээ һаань, тэрэниие удангүй орхижорхидог+. 22Үүргэнэ соо унаһань иимэ удхатай: хэн нэгэн мэдээсэл дуулажа абабашье, энэ ажамидаралайнгаа түлөө оролдолгонь, эд зөөридэ обтолгонь мэдээсэлые даражархидаг, тиин тэрэ мэдээсэл ямаршье үрэ дүнгүй байдаг+. 23Үрэжэлтэй хүрьһэндэ таригдаашань иимэ удхатай: мэдээсэл шагнаад, тэрэниие ойлгоһон хүнүүд аша үрэ ехэтэй юм – тэдэнэй нэгэ зариманиинь тариһанһаа зуу дахин ехэ, нүгөөдүүлынь жара дахин ехэ, баһа бусадынь гуша дахин ехэ үрэжэлтэй байдаг»+.

Таряан дундуур ургаһан буртаг үбһэн тухай һургаалта үгэ

24Иисус ондоо һургаалта үгэ тэдэндэ хэлэбэ:

«Огторгойн хаан түрэ иимэ нэгэ ушартай адлишаажа болохо: Нэгэ хүн таряаландаа һайн үрэһэ тариба гэхэ. 25Хүнүүдэй унтахада, дайсаниинь ерээд, шэниисынь хоорондуур буртаг үбһэ таряад ябашоо ха. 26Таряалангайнь ногоорон, эдеэшэжэ эхилхэдэ, буртаг үбһэншье бултайжа харагдаба. 27Гэрэй эзэндэ зарасанарынь ерээд: „Эзэн аа! Ши таряаландаа һайн үрэһэ таряа бэшэ һэн гүш? Теэд хаанаһаа тэндэшни буртаг үбһэн ургааб?“ – гэбэ. 28„Дайсан хүн тиимэ юумэ хээ“, – гэжэ эзэниинь тэдээндээ хэлэбэ. Тиихэдэнь зарасанарынь: „Хүсэбэлшни, бидэ ошожо буртаг үбһэ түүхэбди“, – гэбэ. 29Зүгөөр гэрэй эзэн иигэжэ харюусаба: „Үгы, буртаг үбһэ түүхэдээ, тэрээнтэй хамта шэниисын таряа түүлсэжэ болохот. 30Таряа хуряалгын болотор али алинииньшье ургажа байг. Ургаса хуряаха хаһада таряа хуряагшадта түрүүн буртаг үбһыень суглуулжа боогоод, галдахыень захихаб, тиигэһэн хойнонь шэниисэ суглуулжа, амбаартамни хадагалхые захихаб“»+.

Горчицын үрэһэн тухай һургаалта үгэ

31•Иисус баһа ондоо һургаалта үгэ дурадхан хэлэбэ:

«Огторгойн хаан түрэ иимэ ушартай адлишаажа болохо: Нэгэ хүн таряаландаа горчицын үрэһэ тариба гэхэ. 32Тэрэ үрэһэн бусад хүрэнгэнүүдэй захада эгээн жэжэхэншье һаа, ургахадаа, ямаршье ургамалһаа ехэ модон боложо ургадаг. Тиихэдэнь тэнгэриин шубууд ниидэжэ ерээд, мүшэр соонь уургайгаа түхеэрдэг»+.

Эһээбэри тухай һургаалта үгэ

33Иисус тэдэндэ ондоо һургаалта үгэ хэлэбэ:

«Огторгойн хаан түрэ эһээбэритэй сасуулжа болохо: нэгэ эхэнэр багахан эһээбэри абажа, гурбан хэмжүүрэй гурилтай худхажа эһэтэрынь эдьхэбэ»+.

Иисусай һургаалта үгэ хэрэглэһэнэй ушар

34Иисус эдэ бүгэдые улад зондо һургаалта үгэнүүдээр зураглажа байгаа, һургаалта үгэнүүдые хэрэглэнгүй юумэ хөөрэдэггүй бэлэй. 35«Би һургаалта үгэнүүдые тэдэндэ хэлэхэб, юртэмсын бүтээгдэхэһээ нааша нюуса байһан бүхы юумэнүүдые тайлбарилхаб», – гэжэ лүндэншын хэлэһэниинь бүтэжэ байгаа.

Буртаг үбһэн тухай һургаалта үгын удхые тайлбарилна

36Иисусай улад зониие табяад, гэртэ ороходонь, тэрээндэ шабинарынь дүтэлжэ: «Таряалан дээрэхи буртаг үбһэн тухай һургаалта үгын удха манда тайлбарилжа үгыш», – гэбэ.

37Тиихэдэнь Иисус харюусаба:

«Һайн үрэһэ таригшань Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн гээшэ. 38Таряалан гээшэнь газар дэлхэй мүн. Һайн үрэһэниинь Бурханай хаан ороной хүнүүд, харин буртаг үбһэниинь шолмосой хүнүүд мүн+. 39Буртаг үбһэ тариһан дайсан гээшэнь альбан шолмос гээшэ. Хадалан – хамаг юумэнэй эсэсынь, тиин таряа хадагшад – Бурханай Эльгээмэлнүүд гээшэ+. 40Буртаг үбһэ түүжэ галда шатааһантай тон адли юумэн хамаг юумэнэй эсэстэ болохо: 41Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн Эльгээмэлнүүдээ ябуулха, тэдэнь хаан орон соонь бүхы буруу ябадалтаниие болон бусад зониие нүгэлдэ оруулагшадые суглуулха,+
42тиигээд тэдэниие гал дүлэ руу хаяха. Тэндэ хүнүүд бархиралдаха, шүдөө хабиралдаха+. 43Харин үнэн сэдьхэлтэн Эсэгынгээ хаан түрэ соо нарандал адляар яларха. Шэхэтэй юм һаа, анхарагты!+

Далда хадагалагдаһан баялиг тухай һургаалта үгэ

44Огторгойн хаан түрэ баһа иимэ юумэндэ адли: Нэгэ хүн таряалан соо хадагалагдаһан баялиг эрдэни олоод, тэрэнээ һөөргэнь нюуба. Олзодоо аргагүй ехээр баярлаһан хүн бүхы зөөриеэ наймаалаад, үнөөхи таряалан худалдажа абаба.

Үнэтэй субад эрдэни тухай һургаалта үгэ

45Огторгойн хаан түрэ баһа үнэтэй субад эрдэни бэдэрһэн наймаашанай 46дээдэ зэргын субад эрдэни олоод, бүхы зөөриеэ наймаалан, тэрэниие худалдажа абаһантай адли юм.

Губшуур тухай һургаалта үгэ

47Баһа Огторгойн хаан түрэ иимэ юумэндэ адли: Загаһашад губшуураа далайда хаяжа, элдэб түрэлэй загаһа бариба гэе+. 48Тиигээд дүүрэшэһэн губшуураа эрьедэ татажа гаргамсаараа загаһа илгажа оробо: һайн загаһыень үлөөгөөд, муунуудыень хаяба+. 49Хамаг юумэнэй эсэстэ эгээл тиимэ юумэн болохо: Бурханай Эльгээмэлнүүд ерэжэ, нүгэл хэгшэдые үнэн сэдьхэлтэнэй дундаһаа илгаха,+
50тиигээд тэдэ нүгэл хэгшэдые галтай пеэшэн руу хаяха: тэндэ хүнүүд бархиралдаха, шүдөө хабиралдаха»+.

Шэнэ болон урданай баялиг тухай

51Иисус шабинарһаа: «Эдэ бүгэдые таанар ойлгобо гүт?» – гэжэ һураба.

Тиихэдэнь шабинарынь: «Ойлгообди!» – гэжэ харюусаба.

52Иисус тэдэндэ иигэжэ хэлэбэ: «Огторгойн хаан түрэ дахаһан алишье Хуули заадаг багша эрдэни баялигайнгаа санһаа шэнэшье, мүн урданайшье баялигуудые абажа хэрэглэдэг эзэндэ адли юм».

Нютагтаа лүндэншэ нэрэ хүндэтэй болодоггүй

53•Эдэ һургаалта үгэнүүдээ түгэсхөөд, Иисус тэрэ нютагһаа гаража, 54өөрынгөө түрэл хото ерэбэ. Тиигээд мүргэлэй гэр соо зониие һургаба.

«Иимэ сэсэн ухаан, гайхамшагта хэрэгүүдые бүтээхэ хүсэ энэшни хаанаһаа абанаб?» – гэжэ тэрэниие шагнаһан зон гайхалсаба+.

55«Энэмнай дарханай хүбүүн бэшэ гү? Эхэнь Мария бэшэ гү? Яков, Иосиф, Симон, Иуда гэгшэд дүүнэрынь бэшэ гү+? 56Дүү басагадынь бултадаа эндэ ажамидардаг бэшэ гү? Яажа энэшни эдэ бүгэдые бүтээнэ гээшэб?»

57Тиигэжэ зон тэрэнэй талаар һэжэглэбэ. Иисус тэдэндэ:

«Лүндэншэдые нютагынхидһаань, гэр бүлэһөөнь бусад зон булта хүндэлжэ ябадаг юм», – гэжэ хэлэбэ+.

58Улад зоной этигэл һүзэггүй байһан туладань Иисус нютагтаа гайхамшагта хэрэгүүдые ехээр бүтээбэгүй.

14

Уһаар Арюудхагша Иоаннай ами таһалба

14^1•Тэрэ үедэ Галилей можын Ирод захирагша Иисус тухай һураг дуулаад: 2«Энэ Уһаар арюудхагша Иоанн байна. Энэшни амидыраа, тиимэһээл гайхамшагта хэрэгүүдые бүтээнэ», – гэжэ албатандаа хэлэбэ+.

3Урдань Ирод Филипп дүүгэйнгээ Иродиада һамганһаа боложо Иоанные барижа хүлеэд, түрмэдэ хаахыень захирһан байгаа+. 4Юундэб гэхэдэ, Иоанн: «Ши Иродиадатай һууха ёһогүйш», – гэжэ Иродтэ хэлэһэн байгаа. 5Ирод Иоанные алахаяа һанабашье, улад зонһоо айгаа, ушарынь гэхэдэ, улад зон Иоанные лүндэншэ гэжэ тоолодог байгаа+.

6Иродэй түрэһэн үдэрэй найрта Иродиадын басаганиинь айлшадай урда хатаржа, Иродтэ ехээр һайшаагдаба. 7Тиимэһээ басаганай ямаршье эриһэн юумые үгэхэб гэжэ Ирод амалба. 8Эхынгээ һургаһан ёһоор басаган:

«Мүнөө эндэ Уһаар арюудхагша Иоаннай толгойе табаг дээрэ табяад намда үгэ!» – гэжэ хэлэбэ.

9Тиихэдэнь Ирод хаан һанаата болобошье, бүхы айлшадай урда үгөө үгэһэн тула басаганай хүсэл дүүргэгты гэжэ захирба. 10Тиимэһээ түрмэ соо Иоаннай толгойе таһа сабшаба. 11Тиигээд толгойень табаг дээрэ табяад, басаганда асараа, тэрэнь эхэдээ абаашажа үгөө. 12Иоаннай шабинарынь бэеыень абаашажа хүдөөлүүлээ бэлэй. Тиигээд энээн тухай Иисуста ошожо дуулгаа һэн+.

Иисус таба мянган хүниие садхааба

13•Иисус Иоанн тухай дуулаад, байһан газарһаа гансаараа онгосоор тамаржа эзэгүй зэлүүд газарта ошобо. Энээн тухай улад зон дуулаад, тура хотонуудһаа гаража, хойноһоонь ябагаар ошобо. 14Иисус онгосоһоо буухадаа олон зониие хараад, тэдэниие хайрлан, үбшэнтэнииень аргалжа эдэгээбэ. 15Үдэшэ болоходо, Иисусай шабинарынь тэрээндэ ерэжэ: «Энэ эзэгүй газар байна, тиигээдшье орой болоо. Хүдөө тосхонуудта ошожо, эдихэ юумэ худалдажа абахыень улад зоноо табииш», – гэбэ. 16Зүгөөр Иисус тэдэндэ: «Улад зоной ошоһоной хэрэггүй, таанад тэдэндэ эдихэ юумэ үгэгты», – гэжэ хэлэбэ. 17Тиихэдэнь шабинарынь: «Бидэ оройдоол табахан монсогор хилээмэтэй, хоёр загаһатай байнабди», – гэжэ харюусаба.

18«Тэдэнээ иишэнь намда абажа ерэгты», – гэжэ Иисус хэлэбэ. 19Тэрэ улад зондо ногоон дээрэ һуухыень захирба. Тиигээд табан хилээмэ, хоёр загаһыень абажа, тэнгэри өөдэ шэртэн, Бурханда баяр баясхалан хүргэбэ. Удаань хилээмэ хухалжа, шабинартаа үгэбэ, тэдэнь улад зондо дам тарааба. 20Зон бүгэдөөрөө эдижэ садаба. Тиигэхэдэнь эдеэнэй үлөөдэһөөр арбан хоёр түрсүүгые дүүргэбэ. 21Эхэнэрнүүдһээ, үхибүүдһээ гадна тэндэ табан мянга шахуу эрэшүүл эдеэлһэн байба+.

Иисусай уһан дээгүүр ябаһан тухай

22•Тиигээд Иисус шабинараа онгосодо һуулгажа, түрүүндэнь далайн нүгөө бэедэ тамаржа ошохыень захирба. Харин өөрөө улад зоной таратар үлөө һэн. 23Зоноо тараагаад, Иисус хада өөдөө зальбархаяа гансаараа гараба. Үдэшэндөөшье тэрэ тэндэ гансаараа байгаа+. 24Эгээл тэрэ үедэ шабинарайнь тамаржа байһан онгосо далайн тэгэндэ хүрөөд, урдаһаань һалхинай үлеэхэдэ, долгиндо сохюулжа байба. 25Үүр сайхын урдахана[*] Иисус далайн уһан дээгүүр ябаад, шабинартаа ошоо һэн. 26Шабинарынь тэрэнэй уһан дээгүүр ябаһыень хараад, айн мэгдэжэ: «Энэ хии үзэгдэл байна», – гэжэ айһандаа хашхаралдаба+. 27Зүгөөр Иисус тэдэнтэй дары дуугаралсан: «Зоригтой байгты. Энэ биб, бү айгты», – гэбэ. 28Пётр тэрээндэ: «Дээдын Эзэн аа, хэрбээ энэ үнэхөөрөө ши юм һаа, намайе уһан дээгүүр ябаад, шамда ерэхыемни захирыш», – гэбэ.

29Тиихэдэнь Иисус: «Ерэ», – гэбэ. Пётр онгосоһоо гараад, багшынгаа урдаһаа уһан дээгүүр ябаба. 30Теэд шанга һалхинай үлеэхые обёорходоо айгаад, уһанда шэнгэжэ эхилбэ.

«Дээдын Эзэн! Намайе абарыш», – гэжэ тэрэ хашхарба.

31Иисус тэрэ дороо гараа һарбайжа, Пётрые дүнгэн баряад:

«Ямар бирагүй этигэл һүзэгтэйбши! Юундэ һэжэглэбэш?» – гэбэ+.

32Тэдэ хоёрой онгосодо һуухатайнь сасуу һалхин намдаба. 33Онгосодо байһан шабинарынь Иисуста мүргэжэ: «Ши үнэхөөрөөл Бурханай Хүбүүн байнаш», – гэбэ+.

Иисус Геннисаредтэ үбшэнтэниие эдэгээбэ

34Иисус шабинартайгаа далай гаталжа, Геннисаредэй газарта хүрэжэ ерэбэ+. 35Тэндэхи зон Иисусые таняад, бүхы оршон тойронхи газарта хүнүүдые эльгээжэ, хамаг үбшэнтэниие тэрээндэ асаржа байгаа.

36Хубсаһандатнай халташье хүрэхые зүбшөөгыт даа гэжэ тэдэ Иисусһаа гуйба. Тиигээд хубсаһандань хүрэһэн хүн бүхэн эдэгэбэ.

15

Үбгэ эсэгэнэрэй заншал тухай

15^1•Тиигээд Иерусалимһаа хэдэн Хуули заадаг багшанар, фарисейнүүд Иисуста ерэжэ:

2«Шабинаршни юундэ үбгэ эсэгэнэрэймнай заншалнуудые баримталнагүйб? Тэдэнэршни эдихынгээ урда тээ гараа угаанагүйл», – гэбэ+.

3Иисус тэдээндэ иигэжэ харюусаба: «Тиихэдээ юундэ таанар Бурханай захяа заабари дүүргэнгүй, өөһэдынгөө ёһо гуримые баримталнабта+? 4„Аба эжы хоёроо хүндэлэ“ гэжэ Бурхан заабарилаа бэшэ һэн гү? Мүн баһа „Аба эжы хоёроо муушалһан хүн үхэлдэ хүртэхэ“ гээ бэшэ һэн гү? 5Харин таанар эхэ эсэгэдээ үгэжэ туһалха аргатай байһан юумэеэ: „Би Бурханда үргөөб“ гэжэ хэлэбэл, 6өөрынгөө эхэ эсэгые хүндэлхэ хэрэггүй гэжэ заанат. Тиигэжэ таанар Бурханай захяа заабари сахингүй, өөһэдынгөө тогтооһон ёһо заншалаар һэлгэнэт. 7Хоёр нюуртан! Таанар тухай лүндэншэ Исайя үнэн сохомые уридшалан хэлээ һэн лэ:+

8„Энэ улад зон хэлэ амаараа намайе хүндэлнэ,
харин зүрхэ сэдьхэлдээ нам тухай огто бодоногүй.

9Хүнүүдэй зохёоһон ёһо гуримуудта һургажа байхадаа,
тэдэ дэмы намда мүргэнэ даа“»+.

Ямар юумэнүүд хүниие бузарланаб?

10Иисус улад зониие дуудаад:

«Хэлэһыемни шагнажа, ойлгохые хэшээгты! 11Амандатнай ородог эдеэн таниие бузарладаггүй, харин аманһаатнай гарадаг муухай үгэнүүд таниие бузарладаг юм», – гэжэ хэлэбэ+.

12Тиихэдэнь шабинарынь Иисуста ойртоод: «Хэлэһэн үгэнүүдшни фарисейнүүдэй һанаанда таарабагүй гэжэ мэдэнэ гүш?» – гэжэ һураба.

13Иисус иигэжэ харюусаба: «Тэнгэридэ байгша Эсэгымни таряагүй ямаршье ургамал үндэһэтэйгөө хамта абтажа хаягдаха+. 14Тэдэн тухай һанаагаа огто бү зобогты. Тэдэнэр һохор хүнүүдэй һохор ударидагшад мүн; теэд һохор хүн һохорые хүтэлжэ ябабал, хоюулаа нүхэ руу унаха юм»+.

15«Хүниие бузарладаг юумэнүүд тухай хөөрэһэнөө маанадта тайлбарилжа үгыш даа», – гэжэ Пётр гуйба.

16«Хэлэһыемни хэнтнайшье мүнөө болотор ойлгоогүй гээшэ гү? 17Ойлгоногүй аалта, амандаа хэһэн эдеэтнай хотондотнай ороод, һүүлдэнь бэеһээтнай гарадаг. 18Харин аманһаатнай гараһан үгэнүүд зүрхэ сэдьхэлһэйтнай гарадаг; тэдэтнай таанадые бузарладаг ха юм+. 19Ушарынь юуб гэбэл, зүрхэнһөөтнай хара һанал бодолнууд гарадаг, тиигээд таанадые алахада, эрэдээ гү, али эхэнэртээ урбахада, забхай зальхай ябадалда, хулгай хэхэдэ, бусадые хардахада, муушалхада түлхидэг юм+. 20Эдэ бүхы ябадалнууд таанадые бузарладаг. Зүгөөр угаагдаагүй гараараа юумэ эдихэдээ таанад бэеэ бузарладаггүйт».

Эхэнэрэй һүзэг этигэл тухай

21•Иисус байһан газарһаа хүдэлжэ, Тир Сидон хотонуудай шадархи газар дайдада хүрэжэ ерэбэ. 22Тэндэ ажаһуудаг нэгэ хананей эхэнэр Иисуста ерэжэ: «Дээдын Эзэн, Давидай үри һадаһан, намайе хайрлажа үршөөгыш! Басагамни ада шүдхэртэ барюулаад, аймшагтай зобожо байна», – гэжэ хашха уухи табиба+.

23Теэд Иисус тэрэ эхэнэртэ юушье хэлэбэгүй. Тиихэдэнь тэрэнэй шабинарынь дүтэлжэ: «Энэ эхэнэрые ябуулыш, хойноһоомнай дахаад лэ, хашхараад лэ һаланагүйл», – гэжэ гуйба.

24«Би имагтал Израилиин төөрижэ хосорһон хонидто эльгээгдэһэн байгааб», – гэжэ Иисус харюусаба+.

25Харин тэрэ эхэнэр бүри ойртоод, Иисусай урда дохин мүргэжэ: «Дээдын Эзэн! Намда туһалыш», – гэжэ гуйба.

26«Хүүгэдэй эдихэ хоол абаад, нохойнуудта хаяхань зохихогүй юм», – гэжэ Иисус тэрээндэ харюусаба+.

27Тиигэхэдэнь тэрэ эхэнэрынь: «Зүб даа, Дээдын Эзэн! Теэд эзэдэй шэрээ дээрэһээ унаһан бутархай нохойнуудшье эдидэг бшуу», – гэжэ урдаһаань хэлэбэ.

28Тиихэдэнь Иисус тэрээндэ: «Ай, эхэнэр! Шинии һүзэг этигэл ехэ байна! Һанаһан хүсэһэн юумэншни бүтэхэ!» – гэжэ харюусаба. Эгээл тэрэ үедэ эхэнэрэй басаганиинь эдэгэшэбэ.

Иисус олон зониие эдэгээбэ

29•Тэндэһээ Иисус Галилей далайн шадар ерэбэ. Һүүлдэнь нэгэ гүбээ дээрэ гаража һууба. 30Тэрээндэ олон зон ерэжэ байгаа. Тэдэ дохолон, һохор, хэлэгүй, бэртэһэн, мүн бусадшье элдэб янзын үбшэнтэй зониие Иисуста асаржа, хүлэйнь дэргэдэ һуулгаба. Тэдэ үбшэн зониие Иисус бултыень эдэгээбэ. 31Тиин хэлэгүй байһан зоной хэлэхые, бэртэһэн хүнүүдэй эдэгэхые, дохолонуудай ябахые, һохорнуудай хараатай болоһые хараһан зон аргагүй ехээр гайхаа бэлэй. Тиигээд Израилиин Бурханда алдар соло дуудаа һэн.

Иисус дүрбэ мянган хүниие садхааба

32Иисус шабинараа дуудажа: «Би эдэ зониие хайрланаб. Тэдэ намтай гурбан үдэр байлсаа, теэд мүнөө эдихэ юумэгүй болоод байна. Эдэниие үлэн хооһоор табиха дурагүй байнаб. Гэртээ бусаха замдаа эдэ һуларжа ядархал», – гэбэ+.

33Теэд шабинарынь: «Иимэ сүл губида эдэ олон зониие эдеэлүүлжэ садхааха хоол бидэ хаанаһаа абахабибди?» – гэжэ урдаһаань һураба.

34«Танда хэды шэнээн хилээмэн бииб?» – гэжэ Иисусай һурахада, тэдэнь: «Долоон хилээмэн, хэдэхэн загаһан бии», – гэжэ харюусаба.

35Иисус улад зониие һуухыень захирба. 36Тиигээд долоон хилээмэ, загаһа абажа, Бурханда баяр баясхалан хүргэбэ, тэдэнииень хухалаад, шабинартаа үгэбэ, шабинарынь улад зондо дам тараажа үгөө һэн. 37Хүн бүхэн дураараа эдижэ садаад, үшөө тиихэдэ эдеэнэй үлөөдэһэн долоон түрсүүгээр дүүрэн болоо. 38Эхэнэрнүүдһээ, үхибүүдһээ гадна дүрбэн мянган эрэшүүл эдеэлжэ садаһан байгаа+.

39Иисус улад зониие табяад, онгосодо һуужа, далайгаар тамаран, Магадан хотын шадархи газар дайдада хүрэжэ ерэбэ.

16

Гайхамшаг үзэгдэлнүүдые харуулха гэһэн эрилтэ

16^1•Хэдэн фарисейнүүд, саддукейнэр Иисусые туршаха зорилготойгоор тэрээндэ ойртобо. Тиигээд гайхамшагта дүлгэ тэмдэг харуулхыень дурадхаба+. 2Иисус тэдэндэ харюусаба: «Үдэшэндөө огторгойн барагар улаан байбалнь, таанад: „Үглөөдэр сэлмэг байха“ гэдэгта. 3Харин үглөөгүүр огторгойн барагар улаан, бүрхэг байбалнь, таанад: „Мүнөөдэр бороо орохонь“ гэдэгта. Хоёр нюуртан! Таанад огторгой хараад, ямар үдэрэй болохые мэдэдэг аад, харин мүнөө сагай дүлгэ тэмдэгүүдые тайлбарилха аргагүй байнат. 4Харата муухай, забхай оршон үеын зон, гайхамшагта дүлгэ тэмдэг харахаяа һанаба гүт? Теэд Иона лүндэншэтэй ушарһан гайхамшагта дүлгэ тэмдэгһээ ондоо дүлгэ тэмдэг таанадта үгтэхэгүй».

Тиигээд Иисус тэдэнһээ холодобо+.

Фарисейнүүдэй болон саддукейнэрэй эһээбэри

5•Шабинарынь хилээмэ абахаяа мартаад, далайн нүгөө эрьедэ тамаржа гараба. 6Иисус тэдэндэ: «Һэргэлэн байгты! Фарисей, саддукейнэрэй эһээбэриһээнь болгоомжолжо байгты», – гэжэ хэлэбэ+.

7Шабинарынь өөһэд хоорондоо: «Маанадай хилээмэ абаагүй хадамнай тиигэжэ хэлээ ёһотой», – гэлсэбэ.

8Энээниие Иисус мэдээд, тэдэндэ иибэ: «Этигэл багатан, таанар хилээмэ абаагүйбди гэжэ юундэ хоорондоо хэлсээбта+? 9Таанад мүнөө болотор ойлгобогүй гээшэ гүт? Табан хилээмээр табан мянган хүнэй садаһан тухай, үшөө тиихэдэ хэдэн түрсүүг үлөөдэһэнэй сугларһан тухай таанар һананагүй аалта+? 10Долоон хилээмээр дүрбэн мянган хүнэй садаһан тухай, үшөө тиихэдэ хэдэн түрсүүг үлөөдэһэнэй сугларһан тухай мартаа аалта+? 11Хилээмэн тухай таанарта хэлээгүй байһыемни мүнөө болотор ойлгоногүй гүт? Фарисейнүүдэй, саддукейнэрэй эһээбэриһээ һэргылжэ байгты!»

12Һүүлэй һүүлдэ шабинарынь хилээмэнэй эһээбэриһээ бэшэ, харин фарисейнүүдэй, саддукейнэрэй һургаалһаа һэргылэгты гэжэ хэлэһыень ойлгобо.

Пётр Иисусые Бурханай табисуурта гэжэ айладхана

13•Иисус Филиппэй Кесари хотын хажууда ерээд байхадаа, өөрын шабинарһаа: «Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн тухай хүнүүд юун гэнэб?» – гэжэ һураба.

14«Зарим хүнүүд шамайе Уһаар арюудхагша Иоанн гэнэ, бусадынь Илия гэжэ һанана, баһа нүгөөдүүлынь Иеремия гү, али ондоо лүндэншэдэй нэгэн гэлсэнэ», – гэжэ тэдэнь харюусаба+.

15«Теэд таанар намайе хэн гэжэ һананабта?» – гэжэ Иисус тэдэнһээ һураба.

16«Ши Бурханай табисуурташ, Амиды Бурханай Хүбүүнши», – гэжэ Симон Пётр харюусаба.

17Тиихэдэнь Иисус: «Ионын хүбүүн Симон, ши золтойш! Энэ үнэн зүбые шамда хүнэй һанаан нээгээ бэшэ, харин тэнгэридэ оршодог минии Эсэгэ тайлбарилаа+. 18Тиимэһээ би шамда хэлэнэб: ши Пётр[*] – шулуун гээшэш, тиин би энэ шулуун дээрэ өөрынгөө һүзэглэгшэдэй бүлгэмые бодхоохоб, тэрэнииемни үхэлшье өөрөө диилэхэгүй+. 19Огторгойн хаан ороной түлхюурые би шамда үгэхэб. Тиин газар дээрэ хориһон юумэншни огторгой дээрэ хоригдохо; газар дээрэ зүбшөөһэн юумэншни огторгой дээрэ зүбшөөгдэхэ», – гэбэ. 20Тиигээд Бурханай табисуурта байһан тухайнь хэндэшье хэлэхэгүйень Иисус шабинартаа захирба+.

Иисус зобохо, үхэхэ тухайгаа хэлэнэ

21•Тэрэ сагһаа эхилээд Иисус өөртэйнь юунэй ушарха тухай шабинартаа хэлэдэг болобо. «Би Иерусалим ошохо ёһотойб, тэндэ ахамадһаа, түрүү санаартанһаа, Хуули заадаг багшанарһаа боложо ехэ зоболон эдлэхэб. Би алуулхаб, тиигээд гурбан үдэрһөө амидырхаб», – гэдэг байба+. 22Тиихэдэнь Пётр тэрэниие хажуу тээшэнь дуудажа абаашаад: «Дээдын Эзэн, үгы даа! Тиимэ юумэн шамтай хэзээшье болохогүйнь болтогой!» – гэжэ зогсоожо байгаа.

23Иисус Пётрто хандан: «Холо боло намһаа, Сатана! Ши намда һаад хэнэш. Шинии һанал бодолнуудшни Бурханһаа үршөөгдэнэ бэшэ, харин хүн шанарһаашни бүрилдэнэ», – гэбэ+. 24Тиигээд Иисус өөрынгөө шабинарта хэлэбэ: «Намтай ябалсаха дуратай хүн өөр тухайгаа бодохоёо болёод, үдэр бүхэн хэрээһэеэ үргэлөөд[*], хойноһоомни яба+. 25Ами наһаяа гамнаха һанаатайшуултнай тэрэнээ алдаха; харин минии түлөө амияа үгэһэнтнай тэрэнээ алмаха+. 26Хэрбээ танай бүхы дэлхэйе олзолоод, ами һүнэһэеэ алдабалтнай, танда ашагтай гү? Үгыл даа! Таанад ямаршье юумэ түлөөд, ами һүнэһэеэ бусаажа шадахагүйлта. 27Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн Эсэгынгээ алдар соо Эльгээмэлнүүдтэйгээ хамта һаяар ерэхэл, тиигээд хэһэн хэрэгэйнь зэргээр хүн бүхэниие шиидхэхэл+. 28Эндэ байгшадай зариман Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй хаан түрэеэ баряад заларжа ерэхые үзөөгүйдөө үхэхэгүй гэжэ таанадта баталан хэлэнэб»+.

17

Иисусай хубилалга

17^1•Зургаан хоногой үнгэрхэдэ, Иисус Пётрые, аха дүү Яков Иоанн хоёрые абажа, хүнүүдэй нюдэнһөө далда байдаг үндэр хада өөдэ гараба+. 2Тэндэ Иисус шабинарайнгаа урда хубилба: нюурынь наран шэнгеэр ялараа, хубсаһаниинь туяа мэтэ сагаан болоо+. 3Гэнтэ тэрээнтэй хөөрэлдэжэ байһан Моисей Илия хоёр бии болооо. 4Пётр Иисуста: «Дээдын Эзэн! Эндэ байхадамнай манда ямар һайн гээшэб! Хэрбээ хүсэбэлшни, эндэ гурбан майхан бодхоохобди: нэгыень шамда, нэгыень Моисейдэ, үшөө нэгыень Илияда», – гэбэ.

5Тиигэжэ хэлэжэ байтарнь ялагар үүлэнэй һүүдэр тэдэниие хушаба, үүлэнһээ: «Энэ минии инаг хайрата Хүбүүмни юм, намда таатай юм; үгыень дуулагты», – гэһэн абяан дуулдаба+.

6Энэ абяае дуулахадаа, шабинарынь ехээр айжа, уруугаа хаража газарта унаба. 7Зүгөөр Иисус дүтэлжэ, тэдэниие гараараа хүрөөд: «Бодогты, бү айгты», – гээ. 8Тэдэнэй өөдөө харахадань, Иисусһаа ондоо хэншье тэдэндэ харагдабагүй.

9Шабинартаяа хадаһаа буужа ябахадаа, Иисус: «Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй үхөөд амидыртар, энэ үзэһэнөө хэндэшье бү хөөрэгты», – гэжэ тэдээндээ захирба+.

10«Хуули заадаг багшанар юундэ Бурханай табисуурта Христосой ерэхын урда тээ Илия лүндэншэ ерэхэ ёһотой гэдэг бэ?» – гэжэ шабинарынь Иисусһаа асууба.

11Тиихэдэнь Иисус: «Үнэхөөрөө Илия түрүүн ерэжэ, бүхы юумые бэлэн болгохо ёһотой. 12Гэбэшье Илия заларжа ерээ, харин хүнүүд тэрээниие таняагүй, дура зоргоороо тэрээнтэй болоо гэжэ танда хэлэхэ байнаб. Эгээл тиигэжэ тэдэ Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүниие зобоохо юм», – гэжэ харюусаа.

13Тиихэдэнь Уһаар Арюудхагша Иоанн тухай тэрэ хэлэнэ гэжэ шабинарынь ойлгобо+.

Ада шүдхэртэ барюулһан хүбүүе эдэгээбэ

14•Иисусай шабинартайгаа улад зондо бусажа ерэхэдэнь, тэрээндэ нэгэ хүн ойртоод, урдань үбдэг дээрээ һүгэдэн, 15«Эзэн! Минии хүбүүе үршөөжэ хайрлыш. Тэрэмни таталзажа унадаг, ада шүдхэрэй хэрзэгыгээр добтолходо, гал, уһа руу ходо һүрэдэг. 16Би тэрэнээ танай шабинарташье асарааб, теэд тэдэ эдэгээжэ шадаагүй», – гэжэ хэлэбэ.

17«Этигэл һүзэггүй, забхай ябадалтай зон аа! Үшөө хэды шэнээн таанадтай байхабиб? Үшөө хэды болотор таанадые тэсэжэ байхабиб? Хүбүүгээ наашань намда абаад ерэ», – гэжэ Иисус хэлэбэ. 18Иисусай ада шүдхэртэ захирхадань, тэрэнь хүбүүнэй бэе сооһоо гаража, хүбүүн дары эдэгэшөө һэн+.

19Хожомынь шабинарынь Иисуста дүтэлжэ: «Яахадаа бидэ тэрэ ада шүдхэрые даража шадабагүй гээшэбибди?» – гэжэ гансаараа байхадань һураба.

20Иисус тэдэндэ харюусаба: «Таанарай этигэл багадаһанда тиигээ. Хэрбээ таанад горчицын жэжэхэн үрэһэнэйшье шэнээхэн этигэлтэй байжа, энэ хадада хандан: „Эндэһээ хүдэлжэ тиишээ боло“ гээ һаатнай, хада тиишэлхэ юм. Таанар юушье хэжэ шадаха һэнта гэжэ танда баталан хэлэнэб+. 21Эдэ мэтын ада шүдхэрнүүдые имагтал зальбаралаар, масаг сахин даража болохо юм[*]».

Иисус дахин үхэхэ тухайгаа хэлэнэ

22-23•Бүхы шабинарайнгаа Галилейдэ суглараад байхада Иисус тэдээндээ өөр тухайгаа: «Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн хүнүүдэй гарта тушаагдахань, тиигээд тэрэ алуулаад, гурбадахи үдэртөө амидырха», – гэжэ хэлэбэ. Шабинарынь булта ехээр гашуудаба+.

Бурхан Һүмэдэ алба татабари түлэхэ тухай

24Иисусай шабинартайгаа Капернаумда ерэхэдэнь, Бурхан Һүмын алба татабари суглуулагшад Пётрто ойртоод: «Багшатнай Бурхан Һүмэдэ алба татабари түлэхэ гү?» – гэжэ һураба+.

25«Түлэнгүй яахаб», – гэжэ Пётр хэлээ.

Тиигээд Пётрой гэртэ ороходонь, Иисус түрүүлэн: «Симон, ши юун гэжэ һананабши? Энэ дэлхэйн хаашуул хэнһээ түлөөһэ, алба татабари абадаг бэ? Өөһэдынгөө албатанһаа гү, али хариин зонһоо абадаг гү?» – гэжэ һураба.

26Пётр тэрээндэ: «Хариин зонһоо абадаг», – гэжэ харюусаа. Иисус тиигэхэдэнь: «Тиимэһээ албатан зондонь түлэхэ хэрэггүй гэһэн удхатай бэшэ аал? 27Зүгөөр бидэ эдэ зониие сухалдуулхагүйбди. Тиимэһээ ши далайн эрьедэ ошожо, загаһа хахуулида. Хахуулидашни ороһон түрүүшын загаһа абаад, амандань мүнгэ[*] олохош. Тэрэниие абаад, алба татагшадта минии түлөө, өөрынгөөшье түлөө үгөөрэй», – гээ һэн+.

18

Хэн агууехэнь бэ?

18^1•Тэрэ үедэ шабинарынь ерээд: «Огторгойн хаан түрэдэ хэниинь агууехэб?» – гэжэ Иисусһаа һураба. 2Тиихэдэнь Иисус нэгэ үхибүүе дуудажа, шабинарайнгаа урда байлгаад, 3хэлэбэ: «Хэрбээ таанар хубилжа, үхибүүдтэл адли болоогүй һаа, Огторгойн хаан орондо орохогүйт гэжэ баталан хэлэнэб+. 4Энэ үхибүүндэл адли хэн номгон даруу болоноб, тэрэ Огторгойн хаан түрэдэ үлэмжэ ехэнь гээшэ. 5Минии нэрээр иимэ нэгэ үхибүүе тогтоожо абаһан хүн намайе тогтоожо абаһан болоно+.

Нүгэл шэбэлдэ түлхихэ тухай

6Зүгөөр намда этигэгшэ эдэ багашуулай нэгыеньшье нүгэл хилэнсэдэ түлхиһэн хүн дээрэ аймшагтай хэһээлтэ бууха. Тэрэ хүнэй хүзүүндээ тээрмын шулуу уюулаад, далайн гүн руу шэдүүлжэ шэнгэбэлнь, тэрээндэ өөртэнь дээрэ байха һэн. 7Хүнүүдые нүгэл хилэнсэдэ түлхидэг юумэнүүдһээ боложо газар дэлхэйдэ уй гашуудал тулгарна. Зүгөөр хүнүүдые нүгэл хилэнсэдэ түлхидэг юумэнүүд ходо олдоод лэ байха, тиигээд нүгэл хилэнсэдэ түлхигшэ аймшагтай уй гашуудал үзэхэ+. 8Хэрбээ гарайшни гү, али хүлэйшни нүгэлдэ шамайе оруулаа һаань, тэдэнээ таһа сабшаад хая, хоёр гартайгаа, хоёр хүлтэйгөө залиршагүй галай тамада хаягданхаар, гаргүйгөөр гү, али хүлгүйгөөр хэтэдээ амиды ябабалшни дээрэ+. 9Хэрбээ нюдэнэйшни нүгэлдэ шамайе оруулаа һаа, тэрэнээ һуга татаад хая. Хоёр нюдэтэйгөө галай тама руу хаюуланхаар, үрөөһэн нюдэтэйгөө хэтэдээ амиды ябабалшни дээрэ+.

Үгы болоһон хонин тухай һургаалта үгэ

10•Таанад эдэ багашуулай нэгыеньшье доогуур бү харагты, тэдэнэй тэнгэридэ оршогшо һахюуһан – Эльгээмэлнүүдынь – минии Эсэгын шарайе хододоо тэнгэридэ хаража байдаг юм гэжэ танда хэлэнэб. 11Ушарынь хэлэбэл, Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн хосорогшодые оложо абархаяа ерээ. 12Таанар юун гэжэ һананабта? Зуун хонитой нэгэ хүн ганса хонинойгоо төөрижэрхёо һаань, ерэн юһэн хонидоо хада дээрэ орхёод, төөриһэн ганса хониёо бэдэржэ ошохогүй аал? 13Тиигээд тэрэнээ оложорхёо һаа, үнөөхи хүн төөреэгүй ерэ юһэн хонидойнгоо тушаа бэшэ, харин олоһон ганса хонинойнгоо тушаа аргагүй ехээр баярлаха гэжэ танда үнэниие хэлэнэб. 14Энээндэл тон адляар, тэнгэридэ оршогшо танай Эсэгэ эдэ багашуулай нэгыеньшье алдаха дурагүй байна+.

Хэн нэгэнэй нүгэлдэ орохо тухай

15•Хэрбээ һүзэглэгшэ аха дүүнэрэйшни нэгэн шамда харша нүгэлтэ юумэ хээ һаань, тэрээндээ ошожо, гансаарандань буруу байһыень заажа үгэ. Хэрбээ тэрэ хэлэһыешни дуулабал, ши һүзэглэгшэ аха дүүгээ һөөргэнь бусаабаш+. 16Хэрбээ шагнахаяа арсабалнь, үшөө нэгэ хоёр хүниие абаад ошо: ямаршье гэмнэлгэ хоёр гү, али гурбан хүнэй гэршэлгээр баталагдаха+. 17Тэдэнииешье дуулахаяа арсабалнь, һүзэглэгшэдэй бүлгэмдэ дуулга. Хэрбээ һүзэглэгшэдэй бүлгэмые дуулахаяа арсабалнь, ши тэрэ хүндэ ондоо яһатанай хүндэ гү, али алба татаашада хандаһандал адляар хандажа бай+.

Зүбшөөхэ ба хорихо тухай

18Газар дээрэ хориһон юумэнтнай огторгой дээрэ хоригдохо; газар дээрэ зүбшөөрһэн юумэнтнай огторгой дээрэ зүбшөөгдэхэ гэжэ таанарта үнэниие хэлэнэб. 19Тэрээнһээ гадна, хэрбээ таанадай хоёртнай газар дэлхэй дээрэ үгэеэ ойлголсоод, ямаршье юумэ эреэ һаатнай, эреэшыетнай Огторгойдо оршодог минии Эсэгэ танда үгэхэ гэжэ хэлэхэ байнаб+. 20Ушарынь юуб гэхэдэ, хоёр гү, али гурбан хүн минии нэрээр хаана сугларнаб, тэндэнь би хоорондонь байхаб».

Хайрагүй зараса тухай һургаалта үгэ

21Тиихэдэнь Пётр Иисуста ойртоод:

«Дээдын Эзэн! Намда харша нүгэл үйлэдэгшэ аха дүүгээ би хэды дахин хүлисэхэ ёһотой болонобиб? Долоо дахин гү?» – гэжэ һураба+.

22Иисус тэрээндэ иигэжэ харюусаба: «Долоо дахин бэшэ, харин долоон дала дахин гэнэб. 23Ушарынь хэлэбэл, Огторгойн хаан түрэ өөрынгөө зарасанартай тоосоо хэхэеэ һанаһан хаанда адлишуу юм. 24Тоосожо эхилхэдэнь, тэрээндэ арба мянган талант мүнгэ[*] үритэй хүниие абажа ерэбэ. 25Үриеэ түлэхэ юумэгүй байхадань, эзэн хаан тэрэниие, тэрэнэй һамгыень, үхибүүдыень, мүн эдлэжэ байһан бүхы зөөрииень худалдаад, үрииень түлүүлхые захирба. 26Тиихэдэнь барлаг хаанай хүлдэнь унажа, „Эзэн хаан! Намайе хүлеэжэ хайрлыш, би үриеэ шамда дууһыень түлэхэлби“, – гэжэ гуйба. 27Эзэн хаан барлагые хайрлажа, үрииень хүлисөөд, гэртэнь табиба. 28Тэрэ зараса гадагшаа гаража ябатараа, өөртэнь зуун динари[*] үритэй нэгэ нүхэртэйгөө тааралдаба. Тиигээд тэрэнээ һабардажа баряад: „Үриеэ намда түлэ“ гэжэ байгаад, хоолойень бахалуурдаба. 29Тиихэдэнь нүхэрынь хүлдэнь унан: „Намайе хүлеэжэ хайрлыш, би шамда үриеэ дууһыень түлэхэлби“, – гэжэ ехэтэ гуйба. 30Теэд түрүүшынь зараса хүлеэхэеэ арсаба. Тэрээнһээ гадна, үриеэ түлэтэрынь нүхэрөө түрмэдэ һуулгаба. 31Энэниие бусад зарасанарынь хараад, урмаа хухаржа, эзэн хаандаа ерэжэ хөөрэбэ. 32Тиихэдэнь эзэн хаан түрүүшын зарасаа дуудуулжа асараад: „Хэрэггүй нобшын зараса! Намайе гуйхадашни, би үрииешни дууһан хүлисөө бэлэйб. 33Шамайе минии хайрлаһандал адляар, шишье нүхэрөө хайрлаха ёһотой байгаа бэшэ гүш?“ – гэжэ сухалтайгаар хэлэбэ. 34Тиигээд уурлаһан эзэн хаан бүхы үриеэ түлэтэрнь тэрэниие түрмын тамалагшадта тушааба.

35Хэрбээ һүзэглэгшэ аха дүүгээ танай үнэн зүрхэнһөө хүлисөөгүй һаа, Огторгойдо оршогшо Эсэгэмни танда баһал тиигэжэ хандаха юм», – гэбэ Иисус+.

19

Һамганһаа һалаха тухай

19^1•Иигэжэ һургаһанайнгаа һүүлээр Иисус Галилейһээ гаража, Иордан голой саада бэеын Иудейн можо хүрэжэ ерэбэ. 2Хойноһоонь олон хүн дахажа ябаба, тиин Иисус тэдэнэй үбшэн зонииень бултыень аргалба.

3Хэдэн фарисейнүүд Иисуста ойртожо, тэрэниие туршаха һанаатайгаар: «Хүн ямаршье шалтагаанаар һамганһаа һалаха эрхэтэй гү?» – гэжэ һураба.

4Иисус харюусаба: «Бүтээгшэ түрүүшээр эрэ эмэ хоёрые зохёон бүтээгээ гэжэ таанар уншаагүй аалта? 5Тиигээд: „Эрэ хүн эхэ эсэгэеэ орхёод, һамгантайгаа нэгэдэхэ, тиин тэрэ хоёр ганса бэе болон эблэрхэ“ гэжэ хэлээ юм+. 6Тиихэлээрээ тэдэ хоёр болбол хоёр бэшэ, харин нэгэ бэе гээшэ. Тиимэһээ Бурханай нэгэдүүлһэн юумые хүн хубааха ёһогүй»+.

7Урдаһаань фарисейнүүд: «Тиигээ һаа, юундэ Моисей һалаха тухай гэршэлгэ һамгандаа үгөөд лэ тэрээнһээ һалажа болохо гэһэн зүбшөөл үгөөб?» – гэжэ Иисусһаа һураба.

8Иисус тэдэндэ: «Шулуун сэдьхэлтэй байһан хадатнай һамганһаа һалаха зүбшөөл Моисей таанарта үгөө; теэд Бурхан анханһаа тиигэжэ заяагаагүй юм. 9Зүгөөр би таанарта иигэжэ хэлэхэб: өөртэнь урбаагүй һамганһаа һалаад, ондоо эхэнэртэй гэрлэһэн хүн бүхэн урбагша болоно», – гэжэ хэлээ+.

10Шабинарынь тэрээндэ: «Хэрбээ хүн һамганайнгаа урда тиимэ уялгатай байбалнь, юрэдөө һамга абангүй байбал дээрэ бэшэ гү», – гэжэ хэлэбэ.

11Иисус тэдэндэ иигэжэ харюусаа: «Энэнь хүн бүхэндэ хамаатай бэшэ, гансал Бурханай заяаһан хүнүүдтэ хамаатай юм+. 12Яахадааб гэхэдэ, хүнүүд элдэб янзын шалтагаанаар һамга абадаггүй юм: зариман түрэһөөн зэмдэг дутагдалтай байдаг, бусадые хүнүүд тиимэ болгожорхидог, үшөө зариман Огторгойн хаан ороной аша туһада һамга абадаггүй. Зүгөөр энээниие ойлгожо абаха арга бэлигтэй хүнүүд ойлгожо абаха ёһотой».

Иисус балшар үхибүүдые адислана

13•Иисусай гарһаа адис абуулжа, зальбаралдань хүртөөхын тула зарим хүнүүд тэрээндэ үхибүүдээ асарба. Гэбэшье шабинарынь тэдэ зондо дурагүйгөөр дуугаржа байгаа. 14Теэд Иисус: «Үхибүүдые наашань табигты, намда ерэхэдэнь һаалта бү хэгты, юундэб гэхэдэ, эдэ үхибүүдтэ адлишуу хүнүүд лэ Огторгойн хаан оронойхин юм», – гэжэ хэлээ+.

15Иисус үхибүүдые гараараа адислаад, тиигээд тэндэһээ ябаа һэн.

Баян залуу хүн тухай

16•Хэншьеб нэгэтэ Иисуста ерэжэ: «Эрхим багша! Мүнхын амидаралда хүртэхын тула би ямар буянтай юумэ хэхэ ёһотойбиб?» – гэжэ һураба+.

17«Юундэ намайе эрхим гэбэш? Гансал Бурхан эрхим гээшэ. Хэрбээ мүнхын амидаралда хүртэхэеэ һанабал, тэрэнэй захяа заабаринуудые сахижа бай», – гэжэ Иисус тэрэ хүндэ харюусаба+.

18«Ямар захяа заабаринуудые?» – гэжэ нүгөөдэнь асууба.

Тиихэдэнь Иисус: «Бү ала, ханидаа бү урба, хулгай бү хэ, бусад тухай худал юумэ бү хэлэ, 19эхэ эсэгэеэ хүндэлэ, баһа бусад зондо өөртөөл адли дуратай бай», – гэжэ тоолон хэлэбэ.

20«Эдэ захяа заабаринуудые бултыень би эдир наһанһаа сахижа ябадаг хүнби. Энээнһээ гадна би юу хэхэ ёһотойбиб?» – гэжэ залуу хүбүүн һураба+.

21Иисус тэрээндэ: «Хэрбээ эрхим түгэс байха гэбэл, ошожо зөөри зөөшэеэ бултыень худалдаад, мүнгыень үгытэйшүүлдэ хубаажа үгэ, тиигээ һаа, тэнгэри дээрэ баялиг зөөритэй болохош. Тиигээд намда ерэжэ, хажуудамни ябаарай», – гэбэ+.

22Энээниие дуулахадаа залуу хүбүүн уйдхартайгаар саашалба, ушарынь юуб гэхэдэ, тэрэ хүбүүн аргагүй ехэ эд зөөритэй байгаа ха юм.

23Иисус шабинартаа: «Баян хүнэй Огторгойн хаан орондо орохонь ехэл бэрхэтэйл байха даа. 24Баян хүнэй Бурханай хаан орондо орохоһоонь бэлээр зүүнэй һүбөөр тэмээн ороод гарахал гэжэ таанарта дабтан хэлэхэб», – гээ бэлэй.

25Энээниие дуулаад, шабинарынь ехээр гайхалдан: «Тиигэхэдээ хэн абарагдаха аргатайб?» – гэлсэбэ.

26Иисус тэдэниие харан: «Хүнүүд өөһэдыгөө абаржа шадахагүй, харин Бурхан юушье шадаха», – гэбэ+.

27Тиихэдэнь Пётр: «Бидэ хамаг юумэеэ орхёод, шамайе дахаабди. Бидэ юундэ хүртэхэбибди?» – гэжэ Иисусһаа һураба+.

28Иисус тэдэндэ хэлэбэ: «Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй өөрынгөө алдарта Хаан шэрээдэ һуухадань, намайе дахажа ябаһан таанад баһа арбан хоёр хаан шэрээдэ һуужа, Израилиин арбан хоёр угсаатаниие шүүбэрилхэт гэжэ баталан таанадта хэлэнэб+. 29Баһа минии түлөө гэр байраяа гү, аха дүүнэрээ гү, эгэшэ дүүнэрээ гү, аба эжыгээ гү, һамга үхибүүдээ гү, али эдлэжэ байһан газараа орхиһон хүн бүхэн зуу дахин ехэ юумэ абаха, үшөө тиихэдэ мүнхын амидаралда хүртэхэ+. 30Зүгөөр мүнөө түрүү зэргэдэ байгшадай олониинь һүүл хабида орохо, тиихэдэ мүнөө һүүл зэргэдэ байһанай олониинь түрүүлэн гараха+.

20

Үзэмэй сэсэрлигтэ хүдэлдэг хүнүүд тухай һургаалта үгэ

20^1Огторгойн хаан түрэ иимэрхүү юм: Нэгэ хүн үзэмэйнгөө сэсэрлигтэ ажалшадые хүлһэлхэеэ гэрһээ эртэ үглөөгүүр гаража ошобо. 2Тиигээд үдэрэй нэгэ динари түлэхөөр хүлһэншэдтэеэ хэлсээд, тэдэниие ажаллахыень сэсэрлигтээ эльгээбэ. 3Тэрэл үглөөгүүр юһэн сагай багта тэрэ наймаа хэдэг газар ошожо, тэндэ ямаршье ажалгүй хэдэн хүнүүдэй байхые хараба. 4Эзэн тэдэндэ хандажа: „Таанаршье минии үзэмэй сэсэрлигтэ ошожо ажаллагты, хүлһыетнай таанарта зүбөөр үгэхэб“, – гэхэдэнь, 5тэдэ хүнүүд ажаллахаяа ошобо. Тэрэ хүн хахаддэр, мүн үдэрэй гурбан сагта дахин наймаанай газар ошожо, баһал ажалгүй хүнүүдые хүлһэлбэ. 6Һүүлэй һүүлдэ табан сагай багаар гарахадаа, үшөө хэдэн хүнэй зугаатай зогсохые хараба, тиигээд тэдэндэ хандажа: „Таанар юундэ ямаршье юумэ хэнгүй бүхэли үдэр эндэ зогсонобта?“ – гэжэ асууба. 7Тэдэнь: „Маниие хэншье хүлһэлөөгүйл“, – гэжэ харюусаба. Тиихэдэнь тэрэ хүн: „Зай, тиимэ һаа, таанар минии үзэмэй сэсэрлигтэ ошожо ажаллагты“, – гэжэ хүнүүдтэ хэлэбэ. 8Үдэшэ болоходо, үзэмэй сэсэрлигэй эзэн эрхилэгшэдээ хандажа: „Ши хүдэлмэришэдые дуудажа, һүүлдэ ажаллахаяа гараһан хүнүүдһээ эхилээд, түрүүшээр гараһан хүнүүдээр түгэсэн, ажалайнь хүлһэ түлэ“, – гэбэ. 9Табан сагта хүдэлхэеэ гараһан хүнүүд нэгэ-нэгэ динари ажалай хүлһэ абаба. 10Тиимэһээ түрүүн ажаллажа эхилһэн хүнүүд: „Үлүү ехэ мүнгэ абахабди“, – гэжэ һанаа, теэд тэдэ баһал нэгэ-нэгэ динари ажалай хүлһэ абаба. 11Тэдэ хүлһэеэ абаад, гэрэй эзэнэй урдаһаа гэмэрэлдэбэ. 12„Һүүлдэ ерэһэн эдэ хүнүүд оройдоол нэгэ саг ажалаа, харин ши эдэндэ бүхэли үдэр бүгшэм халуунда зобожо хүдэлһэн бидэндэл адли мүнгэ түлэбэш“, – гэбэ. 13Гэрэй эзэн тэдэнэй нэгэндэнь иигэжэ хэлэбэ: „Нүхэр! Би шамайе мэхэлээгүйлби, нэгэ динари ажалай хүлһэ абахаш гэжэ ши бидэ хоёр зүбшөө бэшэ һэнгүбди? 14Ши өөрынгөө ажалай хүлһэ абаад яба. Һүүлдэ хүлһэлһэн энэ хүндэ би шамда түлэһэнтэй адли мүнгэ үгэхэ һанаатайб. 15Өөрынгөө мүнгэтэй би дуратай юумэеэ хэхэ эрхэтэй бэшэ гүб? Али минии гар бардам байһанда ши атаархахаяа һанаба гүш?“

16Тон тиигэжэл адагай һүүлдэ байгшад түрүү зэргэдэ гараха, тиин түрүү зэргэдэ байгшад адагай һүүлшын болохо»+.

Иисус үхэхэ тухайгаа гурбадахияа хэлэнэ

17•Иисус Иерусалим ошохо замдаа арбан хоёр шабинараа хажуу тээшэнь дуудаад:

18«Мүнөө бидэ Иерусалим орохомнай. Тэндэ Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүниие түрүү санаартанай, Хуули заадаг багшанарай гарта тушааха. Тэдэнэр Хүбүүе гэмнэн, үхэлэй саазада хүртөөхэ гэжэ шиидэхэ. 19Тиигээд тэрээниие хариин зоной гарта тушааха. Тэдэнь тэрээниие доромжолон наада бариха, сохихо, хэрээһэндэ хадаха. Тиигэбэшье Хүбүүн үхөөд, гурбадахи үдэртөө амидырха», – гэбэ+.

Зэбэдэйн хүбүүдэй эхын гуйлта

20•Зэбэдэйн хүбүүдэй эхэнь хүбүүдтэеэ хамта Иисуста ерээд, урдань дохин мүргэжэ, тэрээнэй үршөөл гуйба+.

21«Ши юу хүсэнэбши?» – гэжэ Иисус тэрэ эхэнэрһээ асууба.

Тэрэнь Иисуста: «Ши Хаан шэрээдээ һуухадаа, эдэ хоёр хүбүүдэймни нэгыень баруун таладаа, нүгөөдыень зүүн таладаа һуулгажа хайрлыш даа», – гэбэ+.

22Иисус харюудань: «Таанад юун тухай гуйжа байһанаа үнэхөөрөө ойлгоногүйт. Минии амсаха ёһотой зоболонгой аягаһаа таанад уужа амсажа шадаха аалта?» – гэбэ.

Тиихэдэнь Яков Иоанн хоёр: «Шадахабди», – гэжэ тэрээндэ харюусаба+.

23Иисус тэдэндэ: «Үнэхөөрөө таанад минии зоболонгой аягаһаа амсахат. Теэд баруун таладамни, зүүн таладамни һууха хүнүүдые һунгахань минии мэдэлдэ бэшэ юм. Эдэ һууринуудта минии Эсэгын табиһан хүнүүд һууха юм», – гэжэ хэлэбэ.

24Бусад арбан шабинарынь энээн тухай дуулахадаа, аха дүү хоёрто сухалаа ехээр хүрэбэ. 25Тиимэһээ Иисус тэдэниие дуудажа: «Хариин захирагшад өөһэдынгөө арад зониие зонхилхо дуратай байдаг, мүн түшэмэд һайдуудыньшье албатанаа захирха бүрин засагтай байдаг гэжэ таанар мэдэнэт. 26Харин таанад тэдэндэл адляар бэеэ абажа бү ябагты. Агууехэ болохо һанаатай хүнтнай бусадайнгаа бултанайнь зараса болохо ёһотой+. 27Али таанарай дунда түрүү зэргэдэ гараха һанаатай хүнтнай бусадайнгаа бултанайнь барлаг болохо ёһотой. 28Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн хүнүүдые зарахаяа ерээ бэшэ, харин бусад уладта алба хэхэеэ, мүн үнэтэ ами наһанайнгаа сэнгээр олон хүнүүдые абархаяа ерээ», – гэбэ+.

Иисус хоёр һохор хүниие эдэгээбэ

29•Иисусай шабинартайгаа Иерихонһоо гаража ябахада, тэдэнэй хойноһоо үй түмэн зон дахажа ябаба. 30Тэрэ үедэ харгын захада һууһан хоёр һохор хүн хажуугаарнь Иисусай гаража ябаһан тухай дуулаад: «Эзэн, Давидай үри һадаһан, маниие үршөөжэ хайрлыш!» – гэжэ хашхаралдаба+. 31Улад зоной тэдэ хоёрто дуугүй бологты гэбэшье, тэдэ хоёрынь бүри шангаар: «Эзэн, Давидай үри һадаһан! Маниие үршөөн хайрлыш», – гэжэ хашхаралдаба.

32Иисус зогсожо, тэдэниие дуудаад: «Таанад намһаа юу хүсэнэбта?» – гэжэ һураба.

33Тэдэ хоёрынь: «Эзэн! Хараатай болохые хүсэнэбди», – гэжэ харюусаба.

34Иисус тэдэниие хайрлажа, нюдэнүүдтэнь халта хүрөөд абаа. Тэрэ дороо нюдэнүүдынь харадаг боложо, тэдэ хоёр Иисусай хойноһоо ябаба+.

21

Иисус Иерусалимда оробо

21^1•Иисус шабинартайгаа Иерусалимда ойртожо ерээд, Элеон хадын хаяада оршодог Беттагэ тосхон ошобо. Иисус түрүүлэн тиишэнь хоёр шабияа эльгээхэ зуураа+
2тэдээндээ иигэжэ захиба: «Сэхэ урдатнай байһан тосхон ошогты. Тэндэ орохотойгоо сасуу нэгэ залуу элжэгэнэй эхэтэеэ суг уяатай байхые олохот. Тэдэниие уяаһаань тайлаад, намда асарагты. 3Таанарта хэн нэгэнэй юумэ хэлээ һаань, „Эдэнэр Эзэндэ хэрэгтэй болоо“ гэжэ харюусаарайт, тиихэдэтнай элжэгэнүүдые абажа ябахыетнай дары зүбшөөхэ».

4Иигэжэл лүндэншөөр дамжуулан Бурханай найдуулһан бүгэдэ юумэнүүд бүтэбэ даа:+

5«Номгон даруу шинии Хаан
Эмэ элжэгэ унаад,
тэрэнэй унага – даагыень унаад,
шамда заларжа ерэнэ гээд
Сионой хотодо[*] дуулгаарайгты».

6Шабинарынь ошоод, Иисусай захиһан ёһоор хэбэ: 7элжэгые даагатайнь асаржа, нюрган дээрэнь хубсаһаяа дэбдеэд, Иисусые унуулба. 8Үй түмэн зон ябаха харгы дээгүүрнь хубсаһаяа дэбдибэ, зарим зон мүшэрнүүдые отолоод, харгы дээгүүрнь табиба. 9Урдуурнь ябаһан зон, мүн хойноһоонь дахагшад:

«Давидай үри һадаһан алдар солотой байһай!

Дээдын Эзэнэй нэрээр заларан Ерэгшэ
үршөөл хайратай байһай!

Дээдын тэнгэридэ оршоһон Бурханда алдар соло!» – гэжэ шанга шангаар хашхаралдаба+.

10Иисусай Иерусалимда ороходонь, бүхы хото шэбээгэйхин хүлгэнэжэ: «Энэ хэн бэ?» – гэлдэбэ.

11«Энэ Иисус алдартай Галилейн Назаредэй лүндэншэн мүн», – гэжэ улад зон харюусажа байгаа+.

Иисусай Бурхан Һүмэ ошоһон тухай

12•Иисус Бурхан Һүмэ ошожо, тэндэ хонжоо наймаа хэгшэдые, юумэ худалдажа абагшадые бултыень намнажа гаргаба. Мүнгэ һолигшодой шэрээнүүдые, гулабхаа худалдагшадай һандалинуудые хүмэрюулбэ+. 13Тиигээд тэдэндэ: «Минии гэр мүргэл зальбаралай гэр гээд нэрлэгдэхэ гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлээтэй байдаг. Харин таанад энэ гэр дээрмэшэдэй шэбээлдэг үүр болгожорхёот», – гэбэ.

14Бурхан Һүмэдэ Иисуста һохор дохолон хүнүүд ерэбэ, Иисус тэдэниие эдэгээбэ. 15Иисусай бүтээһэн гайхамшагта хэрэгүүдые хараад, мүн Бурхан Һүмэ дотор: «Давидай үри һадаһан алдар солотой байһай!», – гэжэ үхибүүдэй шанга шангаар хашхаралдахые дуулаад, түрүү санаартан, Хуули заадаг багшанар сухалаа хүрэжэ:+

16«Эдэнэй юу хэлэжэ байхые дуулана гүш?» – гэжэ Иисусһаа асууба.

«Дуулангүй яахаб! Теэд: „Ши үхибүүдэй, нарай нялха хүүгэдэй аманһаа магтаал соло гаргуулааш“ гэжэ Нангин Бэшэгтэ хэлээтэй байһые таанад хэзээшье уншаагүй аалта?» – гэжэ Иисус тэдэндэ хэлэбэ+.

17Иисус тэдэниие орхёод, Иерусалим хотоһоо гаража, Бетани тосхон ошожо хоноо һэн+.

Иисус үрэ жэмэсгүй боди модо хараалдаа хүртөөбэ

18•Хойто үглөөгүүрнь һөөргөө хото руу ошожо ябахадаа, Иисус ехээр гэдэһэеэ үлдэбэ+. 19Харгын захада нэгэ боди модоной ургажа байхые хараад, хажуудань ошобо, теэд тэндэнь набшаһадһаа бэшэ ямаршье жэмэс олдобогүй. Тиимэһээ Иисус тэрэ модондо хандажа:

«Энээнһээ хойшо шамһаа ямаршье жэмэс гарахагүй», – гэжэ хэлээ. Тэрэ дороо модон хаташаба+.

20Энээниие шабинарынь хараад, «Боди модон хайшан гээд иимэ амархан хаташаба гээшэб?» – гэжэ гайхалсаба. 21Иисус: «Хэрбээ таанар ямаршье һэжэггүй, бүрин этигэл һүзэгтэй байбал, минии энэ боди модонтой хэһэнтэй адли юумэ, мүн бүришье ехэ юумэ бүтээхэ аргатай байхат гэжэ таанадта баталан хэлэнэб. Энэ уулада хандан: „Эндэһээ хүдэлөөд, далай руу һүрэ“ гээ һаатнай, тиимэ юумэн болохо+. 22Зальбаржа байхадаа этигэл һүзэгтэй байбал, ямаршье эриһэн юумэнтнай танда үгтэхэ», – гэжэ шабинартаа хэлээ бэлэй+.

Иисусай эрхэ засаг тухай асуудал

23•Бурхан Һүмэдэ Иисусай дахин ерээд һургажа байхадань, түрүү санаартан, улад зоной ахамадууд тэрээндэ ойртожо: «Ши иимэ юумэ хэхэ ямар эрхэтэйбши? Иимэ эрхэ засаг шамда хэн үгөөб?» – гэжэ асууба+.

24Иисус: «Бишье таанадһаа нэгэ юумэ һурахамни. Хэрбээ намда харюу үгэбэлтнай, бишье иимэ юумэ хэхэ ямар эрхэтэй байһанаа таанарта хэлэхэб. 25Уһаар арюудхаха эрхэ Иоаннда Бурхан үгөө юм гү, али хүнүүд гү?» – гэжэ урдаһаань һураба.

Түрүү санаартан, ахамадууд өөһэд хоорондоо зүбшэлдэн: «Хэрбээ Бурханһаа тиимэ эрхэ үгтөө гэбэлнай, тиигэбэл яахадаа Иоаннда этигэдэггүй байгаабта гэхэл+. 26Хэрбээ хүнүүд үгөө гээ һаамнай, зон маниие яахаб бү мэдэе, аймшагтай юумэ болохо», – гэлдэбэ, юундэб гэбэл, хүн зон бултадаа Иоанные лүндэншэн гэжэ тоолодог байгаа+. 27Тиимэһээ тэдэнэр Иисуста: «Бидэ мэдэнэгүйбди», – гэжэ харюусаа һэн. Тиихэдэнь Иисус: «Эдэ юумэнүүдые хэхэ эрхэ намда хэнэй үгэһые би баһа хэлэхэгүйб!» – гэжэ тэдэндэ хэлээ һэн.

Хоёр хүбүүд тухай һургаалта үгэ

28«Би таанадта хоёр хүбүүдтэй байһан нэгэ хүн тухай һургаалта үгэ хөөрэһүүб. Һүүлдэнь таанад һанал бодолоороо хубаалдаарайт. Эсэгэнь ехэ хүбүүндээ ойртожо: „Хүбүүн аа! Мүнөөдэр үзэмэй сэсэрлигтэ ошожо ажаллыш даа“, – гэбэ. 29Теэд тэрэ хүбүүниинь: „Ажаллаха дурагүй байнаб“, – гэжэ харюусаба. Зүгөөр хожомынь буруу байһанаа ойлгоод, ажаллахаяа ошобо. 30Тиигээд үнөөхи хүн бага хүбүүндээ ойртожо, баһал үзэмэй сэсэрлигтэ ошожо ажаллахыень хэлэбэ. Тэрэнь: „Эзэн, би ошохоб“, – гэһэн аад, ошобогүй. 31Эдэ хоёр хүбүүдэй алиниинь эсэгынгээ хүсэһэниие дүүргээб?» – гэжэ Иисусай һурахадань, тэрээндэ: «Ехэ хүбүүниинь», – гэжэ харюусаба.

Тиихэдэнь Иисус тэдэндэ хэлэбэ: «Алба татаашад, мүн янхан эмэнүүд таанарай түрүүндэ Бурханай хаан орондо орохо гэжэ үнэниие хэлэнэб. 32Ушарынь хэлэбэл, Иоанн танда Бурханай зүб зам заажа үгөө, теэд таанар тэрээндэ этигээгүйт, харин алба татаашад, янхан эмэнүүд тэрээндэ этигээ. Тиин таанар энээниие хараадшье, удаань гэмшэжэ Иоаннда этигээгүйт»+.

Үзэмэй сэсэрлиг хүлһөөр абаһан хүнүүд тухай

33•«Үшөө иимэ нэгэ һургаалта үгэ шагнагты», – гэжэ Иисус түрүү санаартанда, ахамадуудта хэлэбэ. «Гэрэй нэгэ эзэн үзэмэй сэсэрлиг таряад, тойруулжа хүреэлбэ, тиигээд сэсэрлиг соогоо үзэмэй шүүһэ шахажа байхаар нүхэ малтаба, харуулай үндэр башни бариба, тиигээд тэрэнээ үзэмшэдтэ хүлһэлөөд, аянда мордобо+. 34Жэмэс түүхэ сагай болоходо сэсэрлигэй эзэн үрэ жэмэсэй ургасаһаа минии хубиие абажа ерэгты гэжэ үзэмшэдтэ барлагуудаа эльгээбэ. 35Тиихэдэнь үзэмшэд эзэнэй барлагуудые бариһан бэеэрээ нэгыень зада сохибо, нүгөөдыень алаба, үшөө нэгыень шулуугаар үхэтэрынь шэдэбэ+. 36Эзэн түрүүшынхиһээ олон барлагуудые дахин эльгээбэ; тэдэнтэйнь үзэмшэд мүн урдынхидаал адли юумэ үйлэдөө бэлэй. 37Һүүлэй һүүлдэ эзэн хүбүүемни тэдэ хүндэлхэ аабза гэжэ һанан, өөрынгөө хүбүүе үзэмшэдтэ эльгээбэ ха+. 38Теэд үзэмшэд хүбүүень хараад, өөһэд хоорондоо: „Энэ хүбүүн эсэгынгээ эд зөөри залгамжалха. Энээниие алая, тиигэбэл бүхы зөөринь манай болохо“, – гэлдэбэ+. 39Тиигээд тэрэ хүбүүень барижа, үзэмэй сэсэрлигһээ гаргаад, алажархёо бэлэй+.

40Зай, тиихэлээрээ үзэмэй сэсэрлигэй эзэн ерээд, тэдэ үзэмшэдые яаха болоноб?» – гэжэ Иисус һураба.

41«Харатай тэдэ үзэмшэдые эзэн зобоожо алаха, тиигээд үзэм жэмэсэй ургасаһаа эзэнэй хубииень саг соонь түүжэ эзэндэнь асардаг ондоо үзэмшэдтэ сэсэрлигээ хүлһэлэн даалгаха», – гэжэ Иисуста харюусаба+.

42Иисус тэдэндэ хэлэбэ: «„Хэрэггүй гэжэ барилгашадай голожо хаяһан шулууниинь гэрэй гол шухала тулга шулууниинь болоо: энээниие Дээдын Эзэн бүтээгээ, тиин манда ехэл үзэсхэлэнтэ гоёор харагдана“, – гэжэ Нангин Бэшэгтэ хэлэгдэһые таанар хэзээшье уншаагүй аалта+?

43Тиимэһээ танда хэлэхэ байнаб, Бурханай хаан түрэ таанарһаа абтаад, тэрэнэй эрхэ хүсэл дүүргэдэг зондо үгтэхэ. 44Тэрэ шулуу мүргэжэ унаһан хүн хаха бута унаха; тэрэ шулуун хүнэй дээрэ унаа һаа, тэрэниие низа дараха».

45Түрүү санаартад, фарисейнүүд Иисусай хөөрэһэн һургаалта үгэнүүдые дуулахадаа, өөһэд тухайнь хэлэжэ байна гэжэ ойлгобо.

46Тиимэһээ Иисусые барижа хэһээхэеэ хүсэбэ, теэд улад зонһоо айба, юундэб гэбэл, зон тэрэниие лүндэншэ гэжэ тоолодог байгаа+.

22

Түрэ найр тухай һургаалта үгэ

22^1•Иисус хүнүүдтэ баһа һургаалта үгэнүүдээр иигэжэ хэлэбэ:+
2«Огторгойн хаан түрэ болбол нэгэ хаанай хүбүүндээ түрэ хуримай найр хэһэнтэй адлишуу юм+. 3Хаан зарасанараа эльгээжэ, урилгатай айлшадаа түрэ хуримай найрта хүрэжэ ерэхыень дуудаба, теэд тэдэнь ерэхэ дурагүй байба. 4„Найрай хоол мүнөө бэлэн болоо; шахамалнууд гаргаатай, бүхы юумэн түхеэрээтэй байна; түрэдэ хүрэжэ ерэгты“, – гэһэн мэдээсэлтэйгээр хаан дахин ондоо зарасанараа урилгатай айлшадта эльгээбэ. 5Теэд урилгатай хүнүүдынь ямаршье анхарал хандуулбагүй: зариманиинь өөһэдынгөө таряаланда гараба, нүгөөдүүлынь наймаа хэхэеэ ошобо, 6бусадынь хаанай зарасанарые барижа сохибо, тиигээд алаба+. 7Хаан энээн тухай дуулахадаа уурлаад, сэрэгээ эльгээжэ, тэдэ алууршадые хюдаба, хото шэбээнүүдыень шатаажа усадхаба+. 8Тиигээд хаан зарасанартаа: „Түрэ найр хэхэдэ бүхы юумэн бэлэн болоо, теэд урилгатай байһан айлшад иигэжэ хүндэлхээр бэшэ байшаба+. 9Тиимэһээ харгын бэлшэртэ гараад, дайралдаһан хүн бүхэниие түрэ найрта уригты“, – гэбэ. 10Тиин зарасанар гудамжануудта гаража, дайралдаһан муушье, һайншье һанаатай зониие бултыень суглуулба; тиигээд түрэ найр боложо байһан гэр айлшадаар дүүрэшэбэ. 11Хаан айлшадые харахаяа гэртэ ороходоо, тэндэ хуримай дэгэл үмдөөгүй нэгэ хүниие хараад, 12тэрээндэ хандажа: „Нүхэр! Ши хуримай дэгэлгүйгөөр иишээ хайшан гээд орообши?“ – гэжэ һураба. Теэд нүгөө хүниинь юушье дуугарбагүй. 13Хаан зарасанартаа: „Энээнэй гар хүлыень хүлеэд, газаашань харанхыда абаашажа хаягты: тэндэ хүнүүд бархиралдаха, шүдөө хабиралдаха“, – гэжэ хэлэбэ+. 14Уряалаар ерээшэд олоншье һаа, шэлэгдэн абтаашад үсөөн юм», – гэжэ Иисус хөөрөөгөө түгэсхэбэ.

Хаанай юумэ хаанда, Бурханай юумэ Бурханда үгэгты

15•Тиихэдэнь фарисейнүүд суглараад, тэрэниие үгэ алдуулжа гэмнэхэ тухай өөһэд хоорондоо хэлсэбэ+. 16Фарисейнүүд өөрынгөө шабинарые Иродэй талынхидтай хамта Иисуста эльгээжэ: «Багша аа! Ши үнэн сэхые хэлэдэгши, Бурханай бодото замаар ябахые һургадагши, хэнэйшье урда билдагуушалдаггүйш, юуб гэбэл, нюур харадаггүйш гэжэ бидэ мэдэнэбди+. 17Тиимэһээ юун гэжэ һанажа байһанаа манда хэлэжэ үгыш: Римэй хаанда алба татабари түлэхэмнай зүб гү, али буруу гү?» – гэжэ һуруулба+.

18Тиихэдэнь Иисус тэдэнэй муу мэхые мэдэжэ байгаад: «Хоёр нюуртан! Таанар юундэ намайе туршанабта+? 19Алба татабари түлэхэдэ хэрэглэдэг нэгэ мүнгэ намда асаржа харуулагтыл даа», – гэхэдэнь, нүгөөдүүлынь нэгэ динари мүнгэ асаржа үгэбэ. 20Тиихэдэнь Иисус: «Эндэ хэнэй дүрсэ зураатай, хэнэй нэрэ бэшээтэй байнаб?» – гэжэ һураба.

21«Хаанай», – гэжэ нүгөөдүүлэйнь харюусахада, Иисус: «Тиимэһээ хаанай юумые хаандань, Бурханай юумые Бурханда үгэгты», – гэжэ тэдэндэ хэлэбэ+. 22Иимэ харюу дуулахадаа, үнөөхи зон ехээр гайхалдажа, Иисусые орхёод саашалба.

Амидыралга тухай асуудал

23•Хүнүүд үхөөд амидырдаггүй гэжэ тоолодог саддукейнүүдэй зариманиинь тэрэл үдэр Иисуста ерээд, иигэжэ асууба:+
24«Багша аа! Хэрбээ һамга абаһан хүн үхибүүдгүйгөөр наһа барабал, тэрэнэй дүүнь бэлбэһэн эхэнэртэйнь һууха ёһотой, тиигээд тэдэнһээ гараһан үхибүүн нүгшэһэн ахынь үхибүүн гэжэ тоологдохо зэргэтэй гэжэ Моисей манда захяа һэн. 25Зай, долоон аха дүүнэр эндэ ажаһуугаа гэе. Тэдэнэй ахань һамга абаад, үхибүүдтэй болонгүйгөөр наһа бараа гэхэ, тиин бэлбэһэн эхэнэрынь дүүдэнь үлэбэ гэхэ; 26ахадаал тон адляар, хоёрдохишье, гурбадахишье саашалан долоодохишье дүүнь үхибүүтэй болонгүй наһанһаа нүгшөө бололтой. 27Һүүлэй һүүлдэ тэдэнэй һамганииньшье наһа бараба. 28Теэд Бурханай үхэһэн хүнүүдые амидыруулхада тэрэ эхэнэр долоон аха дүүнэрэй алинайнь һамган байхаб? Тэдэ долоон аха дүүнэр булта тэрэ эхэнэрые һамга абаа ха юм».

29Иисус тэдээндэ хэлэбэ: «Таанад Нангин Бэшэгэй юун гэжэ һургадагые, Бурханай һүр хүсые мэдэдэггүй туладаа эндүүржэ байнат. 30Үхэһэн хүнүүдые Бурханай амидыруулхада, тэдэ огторгойдо оршодог Бурханай Эльгээмэлнүүдтэл адли байха, тиимэһээ һамгашье абахагүй, хадамдашье гарахагүй. 31-32Теэд үхөөшэдэй амидырха тухай Бурханай таанарта:

„Би Абраһамай Бурхан, Исаагай Бурхан, Яковай Бурханби“, – гэжэ хэлэһые уншаагүй аалта? Бурхан болбол үхэһэн хүнүүдэй бэшэ, харин амиды хүнүүдэй Бурхан юм».

33Иисусай һургаалнуудые шагнажа байһан улад зон тэрээндэнь ехэл гайхалдажа байгаа.

Эгээн шухала захяа заабари

34•Иисус саддукейнэрые абяа аниргүй болгожорхёо гэжэ фарисейнэр дуулаад, сугларба. 35Тэдэнэй дундаһаа нэгэ Хуули заадаг багша Иисусые туршажа: 36«Багша аа! Хуули тогтоолой ямар захяа заабаринь эгээн шухала бэ?» – гэжэ һураба.

37Иисус тэрээндэ: «Ши бүхы зүрхэ сэдьхэлээрээ, бүхы һүнэһэ һүлдөөрөө, бүхы ухаан бодолоороо Эзэн Бурхандаа дуратай бай», – гэжэ харюусаба. 38«Энэ болбол нэгэдэхи, эгээн шухала захяа заабари мүн. 39„Бусад зондо өөртөөл адли дуратай бай“ гэһэн хоёрдохи шухала захяа заабари түрүүшынхидээ адлишуу юм+. 40Моисейн Хуулиин бүхы зүйлнүүд, лүндэншэдэй номууд эдэ хоёр захяа заабари соо тобшологдон баталагдадаг юм»+.

Давидай үри һадаһан тухай асуудал

41•Зарим фарисейнүүдэй суглархадань, Иисус тэдэнһээ: 42«Бурханай табисуурта тухай таанар юун гэжэ һананат? Тэрэ хэнэй удам байхаб?» – гэжэ һураба. Тэдэнь: «Давид хаанай үри һадаһан байха», – гэжэ харюусаба+.

43Иисус тэдэндэ: «Тиигэбэл, юундэ Давид хаан Нангин Һүлдын нүлөөдэ абтан Бурханай табисууртые Дээдын Эзэн гэжэ нэрлээб:

44„Бузар дайсадыешни хүлдэш мүргүүлтэрни
баруун таладамни һуугаарай гэжэ
Дээдын Эзэн минии Эзэндэ хэлээ“ гээ юм+.

45Хэрбээ Давид Бурханай табисууртые Эзэмни гэжэ нэрлэбэл, юундэ Бурханай табисуурта тэрэнэй үри болохоб?»

46Тиихэдэнь хэншье Иисуста харюу үгэжэ шадахагүй байба. Тэрэ үдэрһөө хойшо тэрээнһээ юумэ һурахаяа хэншье зүрхэлбэгүй+.

23

Иисус Хуули заадаг багшанарые, фарисейнүүдые зэмэлнэ

23^1•Иисус улад зондо, өөрынгөө шабинарта 2иигэжэ хэлэбэ: «Хуули заадаг багшанар, фарисейнүүд Моисейн Хуули тайлбарилжа байдаг. 3Тиимэһээ таанад һургаһан бүхы юумэнүүдыень дүүргэжэ, хэ гэһыень хэжэ байгты; харин тэдэнэй хэһэн юумэ бү хээрэйгты, юуб гэхэдэ, тэдэнэр хэлэһэн номноһоноо хэрэг дээрэ бүтээдэггүй юм+. 4Тэдэнэр даагдашагүй, хүндэ хүшэр ашаануудые хүнүүдэй мүрэ дээрэ хүлижэ табяад, харин тэрэ ашаае абаашахада гансашье хургаараа хүдэлгэжэ туһалдаггүй юм. 5Зүгөөр юумэ хэжэ байһан хэбэр хүнүүдтэ үзүүлхэ гэжэ бүхы шадалаараа оролдодог. Нангин Бэшэг сооһоо мүрнүүдые бүд дээрэ олоор бэшээд, духаяа боодог, гартаа уядаг, Бурханда зорюулаатай байһыень харуулһан дэгэлдэнь оёотой сасагуудынь бусад зонойхиһоо ута унжагар байдаг, Нангин Бэшэг сооһоо буулгажа абтаһан мүрнүүдые хадагалжа ябадаг арһан туламуудынь ехэл томо байдаг. 6Мүн түрэ найрта эгээн хүндэтэй һуури эзэлхэ, мүргэлэй гэр соо урдуур һууха дуратай байдаг+. 7Баһа тэдэнэр олон зоной дунда мэндэшэлүүлхэ, „Рабби! Рабби!“ гэжэ нэрлүүлхэ дуратай. 8Теэд таанарай хэншье багша гэжэ өөрыгөө нэрлүүлхэ ёһогүй, юундэб гэбэл, таанар ори ганса багшатайт, тиин таанад бултадаа аха дүүнэр гээшэт+. 9Баһа газар дэлхэй дээрэ хэнииешье эсэгэ гэжэ бү нэрлэгты, юундэб гэхэдэ, таанар огторгойдо оршодог ори ганса Эсэгэтэйт. 10Баһа „һургагша“ гэжэ өөһэдыгөө бү нэрлэгты, юундэб гэбэл, гансал Бурханай табисуурта Христос танай һургагша юм. 11Танай дунда агууехэтнай бусадайнгаа зараса болохо ёһотой+. 12Бэеэ дээгүүр абаһан хүн дарагдаха; харин өөрыгөө дараһан хүн үргэгдэхэ+.

13Хуули заадаг багшанар, фарисейнүүд, таанад гашуудал зоболон үзэхэт! Хоёр нюурта таанад! Огторгойн хаан орониие хүнүүдһээ хаажа, өөһэдөөшье тэндэ ороногүйт, орохо дуратайшуулыешье тиишэнь табинагүйт+. 14Хуули заадаг багшанар, фарисейнүүд, таанад гашуудал зоболон үзэхэт! Хоёр нюурта таанад! Бэлбэһэн эхэнэрнүүдэй гэр хооһолдогта, хүнэй харахада ехэ удаан мүргөөшэ болодогта. Энээнэйнгээ түлөө аймшагтайгаар хэһээлгэхэт. 15Хуули заадаг багшанар, фарисейнүүд, таанад гашуудал зоболон үзэхэт! Хоёр нюурта таанад! Нэгэшье хүниие өөрын шаби болгохын тула уһан далайешье, орон нютагуудыешье тойрон гаталдагта; тиигээд тиимэ шаби олоод, тэрээниие өөрһөөн долоон доро тамада орохо амитан болгодогта. 16Һохор балай хүтэлэгшэд, таанад гашуудал зоболон үзэхэт! Таанад: „Хэрбээ али нэгэн хүн Бурхан Һүмөөр тангариглаа һаа, тангаригынь хүсэнгүй; харин Бурхан Һүмэдэ байһан алтаар тангариглаа һаа, тангаригынь хүсэн түгэлдэр“, – гэжэ һурганат+. 17Ай, һохор тэнэгүүд! Алиниинь шухал бэ: алтань гү, али алта арюудхагша Бурхан Һүмэнь гү? 18Мүн таанад: „Хэрбээ али нэгэн хүнэй үргэлэй шэрээгээр тангариглаа һаа, тангаригынь хүсэнгүй, харин тэрэ шэрээ дээрэ табиһан үргэлөөр тангариглаа һаа, тангаригынь хүсэн түгэлдэр“, – гэжэ һурганат. 19Ай, һохор тэнэгүүд! Алиниинь шухалаб: үргэлынь гү, али үргэл арюудхагша шэрээнь гү? 20Тиимэһээ үргэлэй шэрээгээр тангариглагша болбол тэрэ шэрээгээр, мүн тэрээн дээрэ байһан бүхы юумээр тангариглана гээшэ. 21Баһа Бурхан Һүмөөр тангариглагша болбол тэрээгээр, мүн доторнь оршогшо Бурханаар тангариглана гээшэ. 22Баһа огторгойгоор тангариглагша болбол Бурханай шэрээгээр, тэрэ шэрээдэ һуугшаар тангариглана гээшэ.

23Хуули заадаг багшанар, фарисейнүүд, таанад гашуудал үзэхэт! Хоёр нюуртан! Таанар Бурханда ургасынгаа – халуун үбһэ, укроп, тмин гэхэ мэтын ургамалнуудай – арбанай нэгэн хуби үгэнэт, харин Хуулиин эгээл шухала зүйлнүүд болохо зарга шүүбэри, үршөөл хайра, этигэл найдабари тоонгүй орхибот. Эдэ зүйлнүүдые таанад баримталха ёһотой байгаат, мүн арбанайнгаа нэгэ хубиие Бурхандаа үгэжэл байха ёһотойт. 24Һохор балай хүтэлэгшэд, таанар унданһаа боргооһо шүүжэ гаргаад, харин тэмээ залгидагта! 25Хуули заадаг багшанар, фарисейнүүд, таанад гашуудал үзэхэт! Хоёр нюуртан! Таанар аяга табагай газаахииень аршажа арилгадагта, харин тэдэнэй досоонь хулгай, шуналаар олоһон юумэнүүд байдаг. 26Һохор балай фарисей! Түрүүшээр аяга табагай досоохииень сэбэрлэ, тиигээ һаашни газаахиньшье сэбэрлэгдэхэ.

27Хуули заадаг багшанар, фарисейнүүд, таанад гашуудал үзэхэт! Хоёр нюуртан! Таанар сагаан будагаар шэрдэһэн агы нүхэн хуурсагуудта адлит: газаа талаһаа гоё һайханаар харагдаашье һаа, досоогоо үхэһэн хүнэй яһануудаар, элдэб бузарнуудаар дүүрэшэһэн байдаг+. 28Тэрээндэл адли таанаршье газаа талаһаа үнэн сэхэ хүнүүд мэтэ харагдаашье һаа, досоотнай гансал билдагуушалга, харатай юумэнүүд дүүрэн бии.

29Хуули заадаг багшанар, фарисейнүүд, таанад гашуудал үзэхэт! Хоёр нюурта таанад! Лүндэншэдтэ үзэсхэлэнтэ гоё субаргануудые баринат, үнэн зүбтэнэй шулуун хүшөөнүүдые шэмэглэнэт. 30Тиихэдээ: „Хэрбээ бидэ үбгэ эсэгэнэрэйнгээ ажамидарха үе сагта ажаһуубал, лүндэншэдэй шуһа адхалсахагүй һэмди“, – гэжэ айладханат+. 31Тиихэдээ таанар лүндэншэдые алагшадай үри хүүгэдынь байһанаа баталан гэршэлнэт. 32Зай, тиигэбэл үбгэ эсэгэнэрэйнгээ эхилһэн юумэ түгэсхэгты. 33Могойнууд, хорото могойн таһардаһад! Таанар тамада хаягдаха хэһээлтэһээ яажа хулжархые бодонобта+? 34Мүнөө би таанарта лүндэншэдые, сэсэн мэргэшүүлые, Хуули заадаг багшанарые эльгээхэмни. Харин таанар тэдэнэймни заримыень алахат, хэрээһэндэ хадажа саазалхат, нүгөөдүүлыень мүргэлэй гэрнүүдтэ сохихот, нэгэ хотоһоо нүгөөдэ хото руу мүрдэн намнахат+. 35Тиимэһээ газар дээрэ адхарһан зэмэгүй хүнүүдэй шуһан – зэмэгүй Авелиин шуһанһаа эхилээд, Бурхан Һүмэ тахилай шэрээ хоёрой хоорондо таанарта алуулһан Варахиинай Захария хүбүүнэй шуһан хүрэтэрөө – таанарһаа нэхэгдэхэ+. 36Эдэ бүхы алагдаһан хүнүүдэй түлөө хэһээлтэ энэ үе сагай хүнүүд дээрэ бууха гэжэ таанарта үнэниие хэлэнэб».

Иисус Иерусалимые хайрлана

37•«Ай Иерусалим, Иерусалим, шинии хүнүүд лүндэншэдые аладаг, шамда эльгээһэн Бурханай мэдээсэгшэдые шулуудадаг! Даража дэгжээһэн дальбараануудаа дали дороо суглуулдаг шубуундал адляар шинии үри хүүгэдые суглуулха гэжэ би хэды тэгүүлээ зүдхөө гээшэбиб. Теэд ши намайе зүбшөөгөөгүйш!+
38Тиимэһээ хооһон Һүмэшни мүнөө шамдаа үлөө. 39„Дээдын Эзэнэй нэрээр заларан Ерэгшэ үршөөл буянтай!“ – гэжэ хэлэтэрээ намайе дахин харахагүйш гэжэ шамда хэлэнэб»+.

24

Иисус Бурхан Һүмын һандарха тухай хэлэнэ

24^1•Иисус Бурхан Һүмэһөө гараад ябаба. Тиихэ үедэ шабинарынь тэрэнэй анхарал Бурхан Һүмын барилгануудта хандуулха зорилготойгоор хажуудань ерэбэ. 2Иисус шабинартаа: «Эдэ бүгэдые харана гүт? Энэ һууринда ганса шулууншье үлэхэгүй; баран һандаргагдаха гэжэ танда хэлэнэб», – гэжэ хэлэбэ+.

Тудаха бэрхэшээл зоболонгууд тухай һэргылэмжэ

3Хожомынь Иисусай Элеон хада дээрэ гараад һуухадань, шабинарынь тэрээндэ ерээд: «Эдэ бүхы юумэн хэзээ болохоб, хэлэжэ үгыш. Шинии заларжа ерэхэдэ, газар дэлхэйн хосорходо ямар дүлгэ тэмдэгүүд харуулагдахаб?» – гэжэ асууба.

4Иисус тэдэндэ харюусаба: «Хэн нэгэнэй мэхэдэ орохоһоо болгоомжолжо байгты+. 5Юуб гэхэдэ, олон хүнүүд минии нэрые зүүжэ ерэхэ: „Би Бурханай табисууртаб“, – гэжэ өөһэд тухайгаа гэршэлхэ, тиигэжэ олонииетнай мэхэдээ оруулха. 6Мүн байлдаанууд тухай, дайн сэрэг тухай һураг дуулахат, теэд бү айгаарайгты. Тиимэрхүү юумэнүүд болохо ёһотой. Зүгөөр энэнь үшөөл эсэс бэшэ байха. 7Нэгэ арад нүгөө арадтаа добтолон орохо, хаан оронууд хоорондоо хёморолдон тэмсэхэ, эндэ тэндэ үлэсхэлэн зоболон, үхэл тахал дэлгэрхэ, газар ехээр хүдэлхэ+. 8Зүгөөр эдэ бүхэн бэрхэшээл зоболонгуудай эхииень лэ табиха. 9Тэрэ үедэ таанарые барижа хааха, тамалха, алаха байха. Минии түлөө таанадые бүхы арадууд үзэн ядаха+. 10Тиихэдэ олониинь этигэл һүзэгһөө арсаха, бэе бэедээ урбаха, бэе бэеэ үзэн ядаха+. 11Баһа олон хуурмаг лүндэншэд бии болохо, олон уладай толгой эрьюулэн мэхэдээ оруулха+. 12Тиигэжэ нүгэл шэбэлэй элбэгжэн дэлгэрхэдэ, олон зоной хайра дуран хүйтэрхэ. 13Зүгөөр эсэстэнь хүрэтэр тэсэжэ гараһаниинь абарагдаха+. 14Бурханай хаан түрэ тухай Һайн мэдээсэлэй бүхы газар дэлхэйгээр, бүхы арадуудта гэршэлэгдэн номногдоһон хойно эсэс болохо+.

Нангин газарта аймшагтай юумэнүүдэй болохо тухай

15•Даниил лүндэншын хэлэһэнэй ёһоор, нэгэтэ нангин газарта хооһоролго һүйдхэлдэ хүргэдэг „жэрхэштэй юумэнэй“ байхые үзэхэт. Эдэ мүрнүүдые уншажа байһан хүн бүхэн ушар удхыень ойлгохыень хэшээг лэ. 16Тиихэдэ Иудейдэ байһан хүнүүд хада гүбээ рүү тэрьедээрэйгты. 17Гэрэй орой дээрэ байһан зон гэрһээн юумэ абахаяа доошоо бү буугаарайт+. 18Хээрэ талада ябаһан зон хубсаһа хунараа абахаяа гэртээ бү бусаарайт. 19Тэдэ үдэрнүүдтэ хээлитэй, хүхөөр үхибүүдтэй эхэнэрнүүдтэ ехэл гай зоболон тудаха+. 20Таанарай зугадаха саг үбэлэй хүйтэндэ гү, али субботын үдэртэ бү тудаһай гэжэ Бурхандаа зальбарагты. 21Юундэб гэхэдэ, тэрэ үдэрнүүдтэ газар дэлхэйн бүтээгдэхэһээ нааша мүнөөнэй үе саг болотор үзэгдөөгүй, дахинаашье үзэгдэхэгүй аймшагтай гай зоболон болохо+. 22Хэрбээ тэдэ зоболонто үдэрнүүдэй тоое Бурханай үсөөрүүлээгүй һаа, хэншье абарагдахагүй һэн. Зүгөөр шэлэжэ абаһан хүнүүдэйнгээ аша туһада Бурхан тэдэ үдэрнүүдэй тоо үсөөрүүлхэ юм+.

23Хэрбээ тэрэ сагта: „Бурханай табисуурта Христос эндэ байна“, али „тэндэ байна“ гэжэ таанарта хэн нэгэнэй хэлээ һаа, бү этигээрэйгты+. 24Өөһэдыгөө Бурханай табисуурта гү, али лүндэншэн гэжэ нэрлэһэн олон мэхэшэд бии болохо. Тэдэ аргатайл һаа, Бурханай шэлэжэ абаһан хүнүүдыешье өөрынгөө мэхэдэ оруулхын тула элдэб янзын гайхамшагта тэмдэгүүдые, эди шэди харуулха+. 25Болохо бүхы юумые би таанадта эртэнһээ һэргылжэ хэлэбэб+.

26Хэрбээ танда: „Харыт, тэрэ сүл губида байна“ гэжэ хүнүүдэй хэлэбэл, тиишэ бү ошооройт; үгы һаа, „Харыт, тэрэ эндэ хоргодоно“ гээ һаань, бү этигээрэйт. 27Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн ерэхэдээ, зүүн зүгһөө баруун хизаар хүрэтэр ялагас гэһэн сахилгаан шэнгеэр гэрэлтэн үзэгдэхэ бшуу+. 28Үхэһэн бэеын хэбтэһэн газарта бүргэд шубууд сугларха+.

Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй заларан ерэхэ тухай

29•Тиигээд зоболонто тэдэ үдэрнүүдэй үнгэрһэн хойно гэнтэ наран балартаха, һарашье гэрэлтэхэеэ болихо, одо мүшэдшье тэнгэриһээ унаха, тэнгэриин хүсэнүүдшье тэнсүүриеэ алдаха+. 30Тиихэдэ тэнгэридэ Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй бэлгэ тэмдэг үзэгдэхэ. Тэрэ сагта газар дэлхэйн бүхы угсаатан Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй тэнгэриин үүлэн дээрэ тамаран, агуу хүсэтэйгөөр, алдар солотойгоор буужа ерэхые харахадаа бархиралдаха+. 31Шанга дуутай бүреэгэй дуугархада, тэрэ өөрынгөө Эльгээмэлнүүдые замби түбиин дүрбэн хизаарта эльгээхэ, тэдэнь тэрэнэй шэлэжэ абаһан хүнүүдые огторгойн нэгэ захаһаа нүгөө заха хүрэтэр суглуулха+.

Боди модонһоо юумэ һуража абаха тухай

32•Боди модонһоо жэшээ абагты: тэрэнэй һалаа мүшэрнүүдэй зөөлэрөөд, набша намаагайнь һалбархада, зун ойртобо гэжэ мэдэдэгта. 33Тон тиигэжэл минии түрүүн хэлэһэн юумэнүүдэй болохые үзэхэдөө, саг дүхэжэ байна, бүри ойртоо гэжэ мэдэхэт. 34Мүнөө ажамидаржа байһан хүнүүдэй бултанайнь үхэжэ үрдеэгүй байхада минии таанадта хэлэһэн бүхэн тохёолдохо гэжэ таанадта баталан хэлэнэб+. 35Огторгой тэнгэри, газар дэлхэйшье һүнэн һалаха, харин минии хэлэһэн үгэнүүд мүнхэ оршохо+.

Ямар үдэр, хэды сагта ерэхые хэншье мэдэхэгүй

36•Тэрэ Үдэрэй, тэрэ сагай болзор хэншье мэдэхэгүй, тэнгэридэ оршодог Бурханай Эльгээмэлнүүдшье мэдэхэгүй, Хүбүүн өөрөөшье мэдэхэгүй. Гансал Эсэгэ Бурхан тэрэниие мэдэхэ юм. 37Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй заларжа ерэхэдэ Ной гэгшын үедэ болоһонтой адли гай гасалан ушарха. 38Уһан галабай эрьехын урда тээхи үдэрнүүдтэ Нойн томо корабльда орожо һууха үдэр хүрэтэр хүнүүд эдеэлжэ, уужа, һамга абажа, хадамда гаража байгаа. 39Уһан галабай эрьежэ, бултыень шэнгээжэ хосороотор хүнүүд юунэй боложо байһые огто мэдээгүй. Эгээл тиимэ юумэн Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй ерэхэдэ болохо. 40Тэрэ сагта таряалан дээрэ ажаллажа байһан хоёр хүнэй нэгыень абарха, нүгөөдыень орхихо. 41Сугтаа таряа тээрмэдэжэ байһан хоёр эхэнэрэй нэгыень абарха, нүгөөдыень орхихо. 42Тиимэһээ һэргэлэн байгты, Дээдын Эзэнэйгээ али сагта заларжа ерэхые таанар мэдэнэгүй ха юмта+. 43Хэрбээ гэрэй эзэн хулгайшанай хэдыдэ орожо ерэхые мэдэжэ байбал, һэргэлэн байжа, хулгайшаниие гэртээ шургуулан оруулхагүй һэн бэзэ гэжэ таанар һайн мэдэнэт+. 44Тиимэһээ таанаршье ходо бэлэн байгты, юундэб гэбэл, Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн хүлеэгээгүй сагтатнай хүрэжэ ерэхэ юм+.

Найдабаритай ба найдабаригүй зарасанар тухай

45•Тиигэхэдээ этигэл найдабаритай, ухаантай зарасань хэн бэ? Бусад зарасанараа даалгажа, эдеэ хоолыень сагтань үгэжэ байхаар гэрэй эзэн хэниие томилхо гээшэб? 46Эзэнэйнгээ бусажа ерэхэдэ, үүргэеэ һайнаар дүүргэжэ байһан зараса аза жаргалтай даа!+
47Тиимэ зарасаа эзэн гэр буусынгаа эрхилэгшээр табиха гэжэ танда баталан хэлэхэ байнаб. 48Хэрбээ муу зараса дайралдабал: „Эзэмни һаяар ерэхэгүй“, – гэжэ бодоод,+
49өөрынгөө зараса нүхэдые сохижо наншажа, архиншадаар хамта эдижэ, уужа байгаа һаа, 50тэрэ зарасын хүлеэгээгүй үдэртэ, һанаагүй сагта эзэниинь орожо ерэхэ. 51Тиигээд эзэн тэрэ зарасаяа зада сохёод, билдагуушадые хэһээдэг хэһээлтэдэ оруулха: тэндэнь хүнүүд бархиралдаха, шүдөө хабиралдаха»+.

25

Арбан басагад тухай һургаалта үгэ

25^1«Тэрэ үедэ Огторгойн хаан түрэ иимэ ушартай адлишуу байха: Нэгэтэ арбан басагад өөһэд өөһэдынгөө зула баряад, хүрьгэн хүбүүе угтахаяа газаашаа гараба гэхэ+. 2Тэдэнэй табаниинь сэсэн, табаниинь бодомжогүй тэнэг байгаа һэн гэлэй. 3Бодомжогүй басагадынь зулаяа абаад, тоһо абаагүй. 4Сэсэн басагадынь зулатаяа хамта амһарта соо тоһо абажа гаралсаа. 5Тиигээд хүрьгэн хүбүүнэй удаархада, тэдэ басагад һажажа байһанаа унташаба+. 6Һүниин тэн болоходо: „Зай, хүрьгэн хүбүүн эндэ ерэжэ ябана, тэрэнээ угтахаяа гарагты“, – гэжэ хэншьеб шангаар дуугарба. 7Тиихэдэнь арбан басагад булта бодожо, өөһэд өөһэдынгөө зула заһажа оробо. 8Тэнэг басагадынь сэсэн басагадтаа хандажа: „Өөһэдынгөө тоһонһоо манда үгэлсыт, зуламнай унтархаяа байна“, – гэбэ. 9Тиихэдэнь сэсэн басагадынь: „Манда байһан тоһо бултандамнай хүрэхэгүй, тиимэһээ таанар наймаашадта ошоод, өөһэдтөө тоһо худалдажа абагты“, – гэжэ харюусаба. 10Бодомжогүй басагадай тоһо худалдажа абахаяа ошоходонь, хүрьгэн хүбүүн ерэбэ. Зүгөөр бэлэн байһан сэсэн басагадынь хүрьгэн хүбүүнтэй хамта түрэ найрта ошобо, тиин үүдэнүүдыньшье хаагдаба+. 11Удаань нүгөөдэ басагад ерээд: „Эзэн! Эзэн! Манда үүдээ нээгыш“, – гэжэ хашхаралдаба+. 12Теэд хүрьгэн хүбүүн: „Үгы даа, би таанарые танихагүйб“, – гэжэ харюусаба»+.

13Тиигээд Иисус түгэсхэлдэнь: «Тиимэһээ таанар ходо һэргэг байгты, юундэб гэбэл, Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй ерэхэ үдэрыешье, сагыешье мэдэнэгүй ха юмта», – гэжэ шабинартаа хэлэбэ+.

Гурбан зараса тухай һургаалта үгэ

14•«Тэрэ үедэ Огторгойн хаан түрэ иимэ ушартай адлишуу байха: Нэгэ гэрэй эзэн холын аянда гарахынгаа урда тээ зарасанараа дуудажа, тэдэндээ зөөри хогшолоо даалгаба. 15Эзэн зарасанарайнгаа абьяас шадабари мэдэжэ байгаад, хүн бүридэнь шадал абьяасайнь зэргээр мүнгэ үгэбэ: нэгэндэнь табан мянган алтан мүнгэ, нүгөөдэдэнь хоёр мянган алтан мүнгэ, гурбадахидань нэгэ мянган алтан мүнгэ барюулба. Тиигээд аяндаа мордобо. 16Табан мянган алтан мүнгэ абаһан түрүүшын зарасань мүнгэеэ ашагтайгаар эрьесэдэ оруулжа, үшөө табан мянган алтан мүнгэнэй ашаг олзотой болобо. 17Тэрээндэл тон адляар хоёр мянган алтан мүнгэ абаһан зарасань мүнгэеэ эрьесэдэ оруулаад, үшөө хоёр мянган алтан мүнгэнэй ашаг олзо олобо. 18Харин нэгэ мянган алтан мүнгэ абаһан зарасань эзэнэйгээ мүнгэ газарта булажа нюуба.

19Нилээд удаан сагай үнгэрһэн хойно эзэн гэртээ бусажа ерээд, зарасанартайгаа тоосоо хэбэ+. 20Табан мянган алтан мүнгэ абаһан зарасань абаһан мүнгэтэеэ хамта үшөө ондоо табан мянган алтан мүнгэ абажа ерээд: „Эзэн аа! Ши намда табан мянган алтан мүнгэ үгөө бэлэйш. Би тэрээгээршни үшөө табан мянган алтан мүнгэ олооб“, – гэжэ хэлэбэ. 21Эзэниинь тэрээндэ: „Ехэ һайн! Ши бэрхэ, найдабаритай зараса байнаш! Бага юумэ эрхилхэдээ ши найдабаритай байбаш, тиимэһээ би шамда бүришье ехэ юумэ даалгахамни! Орожо, эзэнтэйгээ хамта баярла“, – гэбэ+. 22Мүн хоёр мянган алтан мүнгэ абаһан хүниинь ерэжэ: „Эзэн аа! Ши намда хоёр мянган алтан мүнгэ үгөө бэлэйш, би тэрээгээршни үшөө хоёр мянгые олооб“, – гэжэ хэлэбэ. 23Эзэниинь тэрээндэ: „Ехэ һайн! Ши бэрхэ, найдабаритай зараса байнаш! Бага юумэ эрхилхэдээ ши найдабаритай байбаш, тиимэһээ би шамда бүришье ехэ юумэ даалгахамни! Орожо, эзэнтэйгээ хамта баярла“, – гэбэ. 24Мүн нэгэ мянган алтан мүнгэ абаһан зараса ерэжэ: „Эзэн аа! Би шамайе шэрүүн хатуу хүн гэжэ мэдэнэб. Ши таряагүй байһан газарһаа хуряадагши, үрэһэ сасаагүй байһан газарһаа ургаса суглуулдагши. 25Айһандаа би шинии үгэһэн мянган алтан мүнгэ газарта булажа нюугааб. Энэ мүнгэншни байна“, – гэбэ. 26Эзэниинь тэрээндэ: „Хара һанаатай, залхуу зараса! Ши намайе таряагүй байһан газарһаа хуряадаг, үрэһэ сасаагүй байһан газарһаа ургаса суглуулдаг гэжэ мэдэжэ байгааш, тиимэ гү? 27Тиимэһээ ши минии мүнгэ ядахадаа наймаашадта үгэжэ эрьесэдэ оруулха байгааш, тиигээ һаашни би бусажа ерэхэдээ мүнгэеэ нэмэритэйгээр абаха бэлэйб“, – гэбэ. 28Тиигээд эзэн: „Энээнһээ мүнгыень абаад, арбан мянган алтан мүнгэтэй хүндэ үгэгты. 29Ушарынь хэлэбэл, юумэтэй хүндэ үшөө ехэ юумэн үгтэхэ, тиимэ хүн бүри элбэг дэлбэг юумэтэй байха; харин юумэгүй байһан хүнһөө һүүлшынхинь абтаха+. 30Харин энэ хэндээш хэрэггүй зарасые газаашань, шэб харанхыда абаашаад хаягты: тэндэ хүнүүд бархиралдаха, шүдөө хабиралдаха“, – гэбэ»+.

Һүүлшын зарга шүүбэри тухай

31«Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн алдар солотойгоор бүхы Эльгээмэлнүүдтэйгээ хамта ерэхэдээ, өөрынгөө алдарта шэрээдэ һууха+. 32Бүхы арадуудые тэрэнэй урда суглуулха. Тиихэдэнь хонишоной хонидые ямаануудһаа илгадагтал адляар тэрэ хүнүүдые бэе бэеһээнь илгажа, хоёр бүлэг болгожо хубааха+. 33Тиигээд хонидые баруун таладаа, харин ямаануудые зүүн таладаа байлгаха. 34Тиигээд хаан тэрэнэй баруун талада байгаашадта хандажа: „Минии Эсэгын үршөөл хайрада хүртэгшэ таанад ерэжэ, юртэмсэ дэлхэйн бии болохоһоо нааша таанарта бэлдэгдэһэн хаан түрэ халан абагты+. 35Минии үлэн хооһон ябахада, таанар намда эдихэ юумэ үгөөт; ундаа хүрөөд ябахадамни, ууха юумэ үгөөт; аяншалжа ябахадамни, намайе гэртээ угтажа абаат;+
36нюсэгэн байхадамни, үмдэхэ хубсаһа хунар үгөөт; үбшэн байхадамни, хойноһоомни харууһалаат; түрмэдэ һуухадамни, намтай уулзахаяа ерээт“, – гэжэ үнэн зүбтэндэ хэлэхэ+. 37Тиихэдэнь үнэн зүбтэн тэрээндэ: „Дээдын Эзэн! Хэзээ бидэ шамайе үлэн хооһон ябаһыешни хараад, эдихэ юумэ үгөөбибди? Али хэзээ ундаа хүрөөд ябахадашни, ууха юумэ үгөөбибди? 38Хэзээ шинии аяншалжа ябахада, бидэ шамайе гэртээ угтажа абаабибди? Али нюсэгэн байхадашни, үмдэхэ хубсаһа хунар үгөөбибди? 39Хэзээ шинии үбдөөд байхада гү, али түрмэдэ һуухадашни гү, бидэ шамтай уулзахаяа ошообибди?“ – гэжэ һураха. 40Тиихэдэнь хаан: „Эгээлэй юрын минии дахагшадай нэгэндэнь тиимэ һайн юумэ хэхэдээ, таанад намдашье һайниие хээ гээшэт“, – гэжэ харюусаха+.

41Тиигээд хаан тэрэнэй зүүн талада байгаашадта хандан: „Бурханай хараалда хүртэгшэ таанад, намһаа холо бологты! Шолмосто, мүн тэрэнэй эльгээгдэмэлнүүдтэ бэлдээтэй хэтэ заяанай гал тамада ошогты!+
42Минии үлэн хооһон ябахада, намда эдихэ юумэ һарбайгаагүй һэнта; ундаа хүрөөд ябахадамни, ууха юумэ үгөөгүй һэнта; 43аяншалжа ябахадамни, гэртээ угтажа абаагүй һэнта; нюсэгэн байхадамни, үмдэхэ хубсаһа хунар үгөөгүй һэнта; үбдөөд байхадамни, түрмэдэ һуухадамни, намтай уулзахаяа ерээгүй һэнта“, – гэжэ буруутаһан зондо хэлэхэ. 44Тиихэдэнь тэдэнь: „Дээдын Эзэн! Хэзээ бидэ шинии үлэн хооһон, ундаа хүрөөд ябахые, аяншалжа ябахые, нюсэгэн байхые, үбдэхые, түрмэдэ һуухые хараад, шамда туһалаагүй гээшэбибди?“ – гэжэ хаанһаа һураха. 45Тиихэдэнь хаан тэдэндэ: „Тон эгээлэй юрын хүнүүдэймни нэгэндэньшье тиимэ туһа хүргэхэеэ арсахадаа, таанар намдашье туһалхаяа арсаба гээшэт“, – гэжэ харюусаха+. 46Тиигээд тэдэ буруутаһан зон хэтэ заяандаа хэһээгдэхэ, харин Бурханай һайшаалда хүртэһэн зон мүнхын амидаралда хүртэхэ».

26

Иисусые алаха гэһэн нюуса хэлсээн тухай

26^1•Иисус эдэ бүхы һургаалнуудаа номножо дүүргээд, өөрынгөө шабинарта хандан: 2«Хоёр хоноод, Паасхын һайндэр болохо гэжэ мэдэнэт, тиихэдэ Хүн түрэлтэнэй Хүбүүниие хэрээһэндэ хадажа саазалха», – гэжэ хэлэбэ.

3Тэрэ сагта түрүү санаартан, Хуули заадаг багшанар, улад зоной ахамадууд Кайафа гэдэг ахамад санаартын ордондо сугларба. 4Тэдэ Иисусые мэхэдээ оруулжа бариха, тиигээд алаха тухай зүбшөө бэлэй. 5Теэд улад зоной дунда буһалгаанай үүсхэгдэхэгүйн тула һайндэртэ тиимэ юумэ хэхэгүй гэжэ хэлсээ һэн.

Бетанида Иисусые хангалтай ургамалай шүүһээр түрхинэ

6•Иисусай Бетанида һэлхэ үбшэндэ дайруулһан Симонэй гэртэ хоол барижа байхадань,+
7нэгэ эхэнэр домбо соо ехэ үнэтэй һайхан хангалтай тоһо абажа ерээд, Иисусай толгой дээрэнь адхаба. 8Иисусай шабинар энээниие хараад, сухалаа хүрэжэ: «Юундэ иимэ гарза гаргана гээшэб?» – гэжэ дураа гутаба. 9«Энэ тоһыень ехэ үнэтэйгөөр худалдаад, мүнгыень үгытэйшүүлдэ хубаажа үгэхэ байгаабди», – гэлсэбэ тэдэ.

10Теэд Иисус шабинарайгаа хэлэжэ байһые мэдэжэ байгаад, тэдэндээ хандан: «Энэ эхэнэрые юундэ түбэгшөөлгэбэт? Тэрэ намда ехэл һайн юумэ хэбэл. 11Үгытэй ядуушуул хододоо таанартай байхал, харин би таанартай ходо байхагүйб+. 12Энэ эхэнэр нам дээрэ тоһо адхахадаа бэеымни хүдөөлүүлгэдэ бэлдэбэ гээшэ+. 13Һайн Мэдээсэлэй бүхы газар дэлхэйгээр хаа хаанагүй номногдоходо, энэ эхэнэрэй хэһэн хэрэг тухай хүнүүд дурсан һанажа байха, хэлэжэ байха гэжэ би таанадта баталнаб», – гэбэ+.

Иудын урбалга

14•Тэрэ хирэдэ, арбан хоёр шабинарайнь нэгэн болохо Искариодой Иуда түрүү санаартанда ошоод:+
15«Иисусые таанадта барижа үгэбэлни, таанар намда юу үгэхэбта?» – гэжэ һураба. Тиихэдэнь түрүү санаартан Иудада гушан сагаан мүнгэ тоолоод үгэбэ. 16Иуда тэрэ сагһаа хойшо Иисусые барижа үгэхэ таарамжатай нүхэсэл харгалзадаг болоо.

Иисус шабинартаяа хамта Паасхын хоол барина

17•Эһээгдээгүй хилээмэнэй һайндэрэй түрүүшын үдэртэ шабинарынь Иисуста ерээд: «Паасхын хоол шамда хаана бэлдэхыемнай ши хүсэхэ байнабши?» – гэжэ һураба.

18«Тиимэ нэгэ хүндэ хото ошоод: „Минии саг ойртобо, би шабинартаяа хамта Паасхын хоол гэртэшни барихамни гэжэ багшамнай хэлэнэ“, – гээд хэлээрэйгты», – гэжэ Иисус шабинартаа захиба.

19Шабинарынь Иисусай хэлэһэн ёһоор боложо, Паасхын хоол бэлдэбэ.

20Үдэшэ болоходо, Иисус арбан хоёр шабинартаяа хамта хоол барихаяа һууба. 21Эдеэлжэ байха үедөө Иисус: «Таанарай нэгэнтнай намайе барижа үгэхэнь, би баталан хэлэнэб», – гэбэ+.

22Тиихэдэнь шабинарынь ехэл уйдажа, хойно хойноһоон багшаһаа: «Дээдын Эзэн, би бэшэ аабзаб?» – гэжэ һураба.

23«Намтай хамта энэ табаг соо хилээмэеэ дүрэһэн хүн намайе барижа үгэхэ», – гэжэ Иисус тэдээндэ харюусаба. 24«Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн Нангин Бэшэг соо хэлэгдэһэнэй ёһоор үхэхэ. Харин тэрээниие барижа үгэһэн хүн аймшагтай гай зоболон амсаха: тэрэ хүнэй юрэдөө түрөөгүй һаань, өөртэнь һураггүй дээрэ байха һэн»+.

25Мүн Иисусые барижа үгэхэеэ байһан Иудашье: «Рабби, би бэшэ аабзаб?» – гэжэ һураба. Иисус тэрээндэ: «Ши өөрөө тиигэжэ хэлэбэш», – гэжэ харюусаба.

Дээдын Эзэнэй үдэшын хоол

26•Хоол барижа байхадаа Иисус гартаа хилээмэ абаад, Бурханда баяр баясхалан хүргөөд, тэрэнээ хухалаад, шабинартаа хубаажа үгэхэ зуураа: «Энээниие абаад эдигты – энэ минии махабад бэе гээшэ», – гэбэ+.

27Тиигээд аяга абаад, Бурханда баяр баясхалан хүргөөд, шабинартаа үгэбэ. «Эндэһээ таанад булта уугты. 28Энэ болбол олон хүнүүдэй нүгэл шэбэлнүүдые хүлисүүлхын тулада адхарха минии шуһан гээшэ, тиин энэ шуһаар Бурхан хүнүүдтэй Шэнэ Хэлсээ батална. 29Энээнһээ хойшо минии Эсэгын хаан орондо таанартай хамта шэнэ[*] дарһа амсаха үдэрэй болотор би архи дарһа уухагүйб гэжэ таанарта хэлэхэб», – гэбэ. 30Тиигээд тэдэнэр магтаал дуу дуулаһаар Элеон хада дээрэ гараба+.

Иисус Пётрой арсаха тухай хэлэнэ

31•Тэрэ үедэ Иисус шабинартаа: «Энэл һүниндөө таанар бултадаа намһаа арсажа холодохот, ушарынь гэбэл:

„Хонишонииень дайража һалгаахадамни,
һүрэг хонидынь тарашаха“, – гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлэгдэнэ+.

32Харин амидырһан хойноо би таанадай түрүүндэ Галилейдэ ошоод байхаб», – гэбэ+.

33«Бултанай шамайе орхёошье һаань, би шамһаа хэзээшье арсахагүйб», – гэжэ Пётр тэрээндэ хэлэбэ.

34«Энэ һүни эрэ тахяагай дуугархаһаань урда ши намһаа гурба дахин арсахалши даа гэжэ баталан хэлэнэб», – гээд Иисус Пётрто хэлэбэ.

35Пётр урдаһаань: «Шамтай хамта үхэхэшье болобол, би шамһаа арсахагүйб», – гэбэ. Бусадшье шабинарынь бултадаа тиимэ юумэ хэлэбэ+.

Иисус Гефсимани сэсэрлиг соо зальбарна

36•Удаань Иисус шабинартайгаа хамта Гефсимани гэдэг газарта ерээд, тэдэндээ: «Минии тэндэ ошожо зальбараад ерэтэр эндээ һуужа байгты», – гэжэ хэлэбэ.

37Иисус Пётрые, Зэбэдэйн хоёр хүбүүдые абажа ошобо. Тэрэ ехэл гашуудажа, ехэл һанаагаа зобожо,+
38абажа гараһан шабинартаа: «Минии ами һүнэһэн туйлай ехээр уйдажа, үхэһэндэл адли байнаб. Таанар эндэ намтай хамта һэргэг байгты», – гэбэ+.

39Тиигээд тээ хажуу тээшээ ошожо, уруугаа харан газар дээрэ хэбтээд:

«Эсэгэмни! Хэрбээ арга бии һаа, энэ аягаһаа амсуулангүй, иимэ ехэ зоболон намһаа зайлуулыш даа. Гэбэшье минии дура хүсэлөөр бэшэ, харин шинии эрхэ хүсэлөөр болог лэ», – гэжэ зальбарба+.

40Удаань шабинартаа бусажа ерэхэдэнь, тэдэнь унтажа байба. Тиимэһээ тэрэ Пётрто хандан: «Таанар гансаханшье саг соо унтангүй, намтай һэргэлэн байлсаха аргагүй гээшэ гүт? 41Хорхойтуулгада абтахагүйн тула таанад һэргэг байгты, зальбарагты: сэдьхэл дорюуншье һаа, бэе махабад ахир һула бшуу», – гэжэ хэлэбэ+.

42Иисус дахин хажуу тээшээ ошожо: «Эсэгэмни! Хэрбээ энэ аягаһаа амсуулангүй, энэ зоболон намһаа зайлуулха аргагүй һаа, шинии дура хүсэлөөр болог лэ», – гэжэ зальбарба+. 43Тэрэнэй шабинартаа ерэхэдэнь, тэдэнь баһал унтажа байба. Тэдэнэй нюдэниинь анилдаад нээгдэжэ үгэнгүй байгаа бшуу.

44Иисус дахин тэдэнээ орхижо, хажуу тээшээ ошоод, түрүүн зальбарһандаал адляар гурбадахияа зальбарба. 45Тиигээд тэрэ шабинартаа ерээд: «Таанад үшөөл унтажа, амаржа байна гүт? Зай, иигээд Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй нүгэл үйлэдэгшэдэй гарта тушаагдаха саг ерэбэ даа+. 46Бодогты, ябаябди: намда урбагша тээ тэрэ ойртожо ябана», – гэжэ хэлэбэ.

Иисусые барижа абаба

47•Иисусай иигэжэ хэлэжэ байтарнь, арбан хоёр шабинарайнь нэгэн болохо Иуда ерэбэ. Тэрээнтэй хамта түрүү санаартанай, улад зоной ахамадуудай, Хуули заадаг багшанарай эльгээһэн һэлмэ, шиидам һаднаг бариһан олон зон байба+. 48Урбагша хамта ябаһан зондоо ямар дохёо тэмдэг үгэхэ тухайгаа хэлсэжэ: «Минии таалан мэндэшэлхэ хүн танда хэрэгтэй хүн гээшэ, тэрэниие баряарайгты», – гэбэ.

49Иуда сэхэ Иисуста дүтэлэн ерэжэ: «Рабби, амар мэндэ!» – гэмсээрээ тэрээниие таалаба.

50Иисус тэрээндэ: «Нүхэр, ши һанаашалһан юумэеэ гүйсэдхэ[*]», – гэбэ.

Тиихэдэнь ерэһэн хүнүүд ойртожо, Иисусые бариба.

51Иисустай байлсаһан нэгэ хүн һэлмэеэ гаргажа далайгаад, ахамад санаартын зарасын шэхые таһа сабшаба+. 52Тиихэдэнь Иисус шабидаа: «Һэлмэеэ байрандань бусаажа хэ. Һэлмэ баригшад булта һэлмэһээ хосорхо юм+. 53Мүнөө Эсэгэһээ туһаламжа гуйхатаймни сасуу намда Эльгээмэлнүүдэй арбан хоёр сэрэгһээ үлүү ехэ сэрэг тэрэ дороо ябуулха аргатай гэжэ мэдэнэгүй аалши? 54Теэд тиимэ юумэ гуйбални, Нангин Бэшэг соо хэлээтэй байһан юумэнүүд яажа бүтэхэб?» – гэжэ хэлэбэ.

55Тиигээд Иисус зэбсэгтэй ерэһэн улад зондо хандажа: «Таанар дээрмэшэниие барихаяа гараһандал һэлмэ, шиидам һаднагтайгаар намайе барихаяа ерэбэ гүт? Теэд үдэр бүхэн таанадые Бурхан Һүмэ соо һургахадамни намайе барижа хаадаггүй бэлэйлта», – гэбэ+. 56Эдэ бүхы ушарнууд Нангин Бэшэг соо лүндэншэдэй бэшэһэн мүрнүүдэй бэелхын тула болоо.

Тиихэдэнь Иисусай шабинарынь булта тэрэнээ орхёод, зугадаба+.

Иисус Зүблэлэй гэшүүдэй урда зогсоно

57•Иисусые барижа абаһан хүнүүд тэрээниие Кайафа гэдэг ахамад санаартын гэртэ хүтэлжэ абаашаба. Тэндэнь Хуули заадаг багшанар, ахамадууд суглараад байгаа. 58Пётр зай баряад ахамад санаартын хорёо хүрэтэр Иисусай хойноһоо гэтэн ябаа. Тиигээд хорёо соо орожо, юунэй болохые харахаяа харуулшадаар хамта һуулсаба. 59Түрүү санаартан, ахамадууд, Зүблэлэй гэшүүд булта Иисусые үхэлэй саазада хүртөөхэ һанаатай байгаа. Тиимэһээ тэдэнэр Иисусые гэмнэхэ хуурмаг гэршэ баримта бэдэрбэ, 60теэд олон худал гэршэнэрэй ерээд, тэрээн тухай худал юумэ хэлэбэшье, хэрэгтэйнүүдые олобогүй. Һүүлэй һүүлдэ хардаха хоёр гэршэнэр ерээд:

61«„Би Бурхан Һүмые бута буулгаад, гурбан үдэр соо дахин бодхоожо шадахаб“ гэжэ тэрэнэй хэлэхые дуулаа һэмди», – гэбэд+.

62Тиихэдэнь ахамад санаарта бодожо, Иисуста хандан: «Ши юундэ харюусанагүйбши? Шамайе зэмэлһэн гэршэлгэнүүдые дууланагүй гүш?» – гэжэ һураба+.

63Теэд Иисус юумэ дуугарбагүй. Тиихэдэнь ахамад санаарта тэрээндэ: «Амиды Бурханай урда тангариглан ши манда хэлэжэ үгэ, ши Бурханай табисуурта, Бурханай Хүбүүниинь гүш?» – гэжэ хэлэбэ.

64Иисус тэрээндэ: «Ши тиигэжэ хэлээш. Харин би та бүхэндэ иигэжэ хэлэхэб:

Мэнэ гэһээр таанад
Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүе
Һүр хүсэтэй Бурханай
баруун талада һуухыень,
тэнгэриин үүлэнүүд дээрэ
тамаран ерэхыень үзэхэт», – гэбэ+.

65Тиихэдэнь ахамад санаарта хубсаһаяа шуу татаад: «Энэшни Бурханиие доромжолжо байна! Бидэндэ үшөө ямар гэршэ хэрэгтэйб? Мүнөө һая энээнэй Бурханиие доромжолхыень дуулабат!+
66Таанад юун гэжэ һананабта?» – гэхэдэнь,

«Энэшни зэмэтэй, үхэлэй саазада хүртэхэ ёһотой», – гэжэ булта харюусаба.

67Тиигээд тэдэнэр Иисусай нюур руунь нёлбобо, нюдаргаараа сохибо, зариман тэрэнэй хасарые альгадажа байгаад: 68«Бурханай табисуурта Христос, манда абарал буулгыш! Шамайе хэн сохёоб гэжэ манда хэлэжэ үгыш!» – гэбэ.

Пётр Иисусһаа арсаба

69•Пётрой газаа хорёодо һуухадань, нэгэ зараса һамган тэрээндэ ерэжэ: «Ши баһал Галилейн Иисустай хамта байлсаа һэнши», – гэбэ.

70Теэд Пётр: «Шинии юун тухай хэлэжэ байһыешни би огто мэдэнэгүйб», – гээд бүгэдын урда мэлзэбэ. 71Баһа хорёогой үүдээр Пётрой гаража ябахадань, ондоо зараса һамган тэрээниие хараад: «Энэ хүн баһа Назаредэй Иисустай ябалсаа һэн», – гэжэ тэндэ байһан хүнүүдтэ хэлэбэ.

72«Би тэрэ хүниие огто танихагүйб», – гэжэ Пётр тангариглан мэлзэбэ.

73Нэгэ хэды болоод, тэндэ байһан хэдэн хүн Пётрто дүтэлжэ: «Ёһоороо ши тэдэнэй нэгэн ха юмши, тиигээд аялга дууншни шамайе Галилейһээш гэжэ элирхэйлнэ», – гэбэ.

74«Энэ хүниие би огто мэдэхэгүйб», – гэжэ Пётр Бурханиие дурдажа байгаад тангариглаба.

Эгээл тэрэ үедэ гэнтэ эрэ тахяа дуугарба. 75Тиихэдэнь Пётр: «Эрэ тахяагай дуугархаһаань урда ши намһаа гурба дахин арсахалши даа», – гэжэ Иисусай хэлэһые һанажархиба. Тиигээд тэндэһээ гараад, гунигтайгаар уйлаба+.

27

Иисусые Пиладта асарба

27^1•Үглөөгүүр болоходо, хамаг түрүү санаартан, улад зоной ахамадууд эртэхэн сугларжа, Иисусые үхэлэй саазада хүртөөхэ гэжэ зүбшэн шиидэбэ. 2Иисусые тэдэ гэнжээр хүлеэд, Пиладта[*] абаашажа тушааба+.

Иудын хосорһон тухай

3•Иисуста урбаһан Иуда Иисусые үхэлэй саазада хүртөөхэнь гэжэ дуулахадаа, буруу хэрэг үйлэдэһэнөө мэдэрэн гэмшэжэ, түрүү санаартанда, улад зоной ахамадуудта гушан сагаан мүнгыень бусаажа асараад: 4«Гэм зэмэгүй хүниие барижа үхэлэй саазада хүртүүлхэдээ би нүгэл үйлэдэбэб», – гэбэ.

Нүгөөдүүлынь: «Тэрэшни манда ямар хамаатай юм? Шинии хэрэг ха юм», – гэжэ харюусаа һэн.

5Иуда асарһан мүнгэеэ Һүмэ соо хаяад, газаашаа гаража, боожо үхэбэ. 6Түрүү санаартан хаяһан мүнгыень суглуулаад: «Энэ мүнгые хүнэй ами хороохо зорилготойгоор түлөө, тиимэһээ энээниие Һүмын һанда табиха хэрэггүй», – гэжэ хэлсэбэ+. 7Тиигэжэ зүбшэлдэһэн хойноо тэдэнэр мүнгөөрнь шабар амһарта хэдэг нэгэ хүнһөө газар худалдажа абахаар болобо. Тэрэ газар дээрэнь нүгшэһэн хариин зониие хүдөөлүүлжэ байха гэжэ шиидээ бэлэй. 8Тиимэһээ тэрэ газарые хүнүүд мүнөө хүрэтэр «Шуһан талмай» гэжэ нэрлэдэг.

9Тиигэжэ Иеремия лүндэншын иигэжэ хэлэһэниинь бүтөө: «Израилиин зоной тэрэнэй түлөө түлэһэн гушан сагаан мүнгэ абаад,+
10тэрээгээрнь шабар амһарта хэдэг нэгэ хүнһөө газар худалдажа абаа. Тиигэжэ Дээдын Эзэн намда захираа».

Пиладай Иисусые мүшхэһэн тухай

11•Иисусые Римэй засаглагша Пиладай урда асаржа байлгаба. Тэрэ захирагша Иисусһаа: «Ши еврейнүүдэй хаан гүш?» – гэжэ һураба. «Ши тиигэжэ хэлэнэш», – гэжэ Иисус харюусаба+. 12Теэд түрүү санаартанай, ахамадуудай Иисусые зэмэлхэдэнь, тэрэ харюу үгэбэгүй.

13Тиихэдэнь Пилат: «Шамайе иимэ олон хэрэгүүдтэ гэмнэжэ байһые ши дууланагүй гүш?» – гэбэ+. 14Теэд Иисус харюудань юушье хэлэбэгүй, тиихэдэнь Пилат аргагүй ехээр гайхаа һэн.

Иисусые үхэлэй саазада хүртөөбэ

15•Паасхын һайндэрэй болоходо, захирагша улад зоной таби гэһэн хаалтада һуугшадай нэгыень сүлөөдэ табидаг заншалтай байгаа. 16Тэрэ сагта улад зондо һайн мэдээжэ Иисус Барабба гэдэг хүн түрмэдэ һуугаа. 17Тиин улад зоной суглархадань, Пилат тэдэнһээ: «Таанар ямар хүниие сүлөөдэ табюулха дуратай байнабта: Иисус Бараббые гү, али Бурханай табисуурта Христос гэжэ алдаршаһан Иисусые гү?» – гэжэ һураба. 18Иисуста атаархажа байһан дээрэһээ еврейнүүдэй захирагшад тэрээние барижа асараа гэжэ Пилат һайн мэдэжэ байгаа+.

19Пиладай зарга шүүбэри хэдэг газарта һуухадань, тэрэнэй һамганиинь: «Тэрэ ямаршье гэм зэмэгүй хүндэ муу юумэ бү хэ, юундэб гэбэл, мүнөө һүни зүүдэндээ би тэрэнэй түлөө ехэл зобооб», – гэһэн мэдээсэлтэйгээр хүниие ябуулба.

20Гэбэшье түрүү санаартан, ахамадууд Бараббые сүлөөдэ табихыень, харин Иисусые үхэлэй саазада хүртөөхыень гуйгты гэжэ улад зониие идхаба+. 21Пилат улад зонһоо: «Эдэ хоёрой хэнииень танда табихабиб?» – гэжэ дахин асууба.

«Бараббые», – гэжэ зон харюусаба.

22Пилат тэдэнһээ: «Бурханай табисуурта Христос гэжэ алдаршаһан Иисусые би яаха болонобиб?» – гэжэ һураба.

«Тэрээниие хэрээһэндэ хада!» – гэжэ улад зон бүгэдэ харюусажа байгаа.

23«Ямар гэмтэй юумэ тэрэ хээб?» – гэжэ засаглагша һураба.

Теэд улад зон: «Тэрээниие хэрээһэндэ хада!» – гэжэ бүри шангаар гааралдан хашхарба+. 24Юушье хэхэ аргагүй байһанаа хараад, теэдшье буһалгаан үймөөнэй үсхэгдэхэ гэжэ байһые ойлгоходоо, Пилат уһа абаад, улад зоной урда гараа угаагаад: «Энэ хүнэй үхэлдэ би ямаршье зэмэгүйб; энэ таанадай үйлэдэһэн хэрэг», – гэжэ хэлэбэ.

25«Тэрээнэй үхэлдэ бидэ, манай үри хүүгэд зэмэтэй байха», – гэжэ улад зон баран харюусаба+.

26Тиихэдэнь Пилат тэдэндэ Бараббые табиба, харин Иисусые сохёод, хэрээһэндэ хадахыень захирба+.

Сэрэгшэд Иисусые шоолоно

27•Тиихэдэнь Пиладай сэрэгшэд Иисусые ордоной хэрэмэй хорёодо абаашаба. Тэндэнь олон сэрэгшэд суглараад байгаа. 28Тэдэ Иисусай хубсаһа тайлажа хаяад, тэрээндэ улаан суба үмдэхүүлбэ, 29тиигээд үүргэнээр гүрлөө гүрэжэ, толгойдонь үмдэхүүлбэ, баруун гартань модон таяга барюулба. Тиин тэдэнэр Иисусай урда үбдэглөөд: «Еврейнүүдэй хаан мандаха болтогой!» – гэхэ мэтээр тэрээниие шооложо байгаа. 30Тиигээд тэрээниие нёлбобо, таягынь абаад, тархи түрүүень сохибо+. 31Тиигэжэ Иисусые ханатараа баһаад, удаань үнөөхи улаан субыень тайлажа хаяа. Тиигээд өөрынь хубсаһа үмдэхүүлээд, хэрээһэндэ хадахаяа абаашаа һэн.

Иисусые хэрээһэндэ хадаба

32•Замдаа тэдэ Кириней нютагай Симон гэдэг хүнтэй тааралдаад, Иисусай хэрээһэ үргэлөөд ябахыень баалаба. 33Тэдэнэр «Хохимой» (еврей хэлээр «Голгофо») гэдэг газарта хүрэжэ ерээ. 34Тэндэ Иисуста гашуун юумэ холиһон архи уухыень үгөө. Иисус тэрээнииень амсаад, уубагүй. 35Сэрэгшэд Иисусые хэрээһэндэ хадаад, жээрэб татажа, хубсаһыень дундаа хубаагаа һэн. 36Тиигээд тэндээ һуугаад, Иисусые харууһалжа байгаа. 37Иисусай толгойн дээрэхэнэ тэдэ «Энэ еврейнүүдэй хаан Иисус» гэжэ хэрээһэндэ хадуулһан шалтагаанииень харуулһан модон хабтагай үлгэбэ. 38Тиихэдэ Иисустай хамта хоёр дээрмэшэдые: нэгыень баруун таладань, нүгөөдыень зүүн тээнь хэрээһэндэ хадаба.

39Хажуугаарнь үнгэрһэн зон толгойгоо һэжэржэ, Иисусые шоглон: 40«Һүмые һандаргаад, гурбан үдэр соо бодхоохоб гээ бэлэйш! Хэрбээ ши Бурханай Хүбүүн юм һаа, өөрыгөө абарыш! Хэрээһэнһээ буугыш», – гэжэ байба+. 41Тон тиигэжэл түрүү санаартан, Хуули заадаг багшанар, ахамадууд, фарисейнүүд Иисусые шооложо: 42«Бусадые абардаг аад, харин өөрыгөө абаржа шаданагүйл! Хэрбээ энэ Израилиин хаан юм һаа, мүнөө хэрээһэнһээ бууг лэ! Тиигэбэлнь бидэ тэрээндэ этигэхэбди+. 43Тэрэ Бурханда найдадаг байгаа, өөрыгөө Бурханай Хүбүүнби гэжэ нэрлээ. Зай, тиигэбэл, Бурханда хэрэгтэй юм һаань, Бурхан тэрээниие абараг лэ!» – гэлдэбэ.

44Мүн Иисустай хамта хэрээһэндэ хадуулһан дээрмэшэдшье тэрээниие шоглон баһажа байгаа.

Иисус амяа табиба

45•Хахад үдэрһөө гурбан саг хүрэтэр бүхы газар дэлхэй шэб харанхыда хушагдаба. 46Гурбан сагай багта Иисус: «Эли, Эли! Лема сабахтани?» (Бурхамни, Бурхамни! Юундэ намайе орхибош?) – гэжэ шангаар хашхарба+.

47Тэндэ зогсожо байһан зарим зон хэлэһыень дуулаад: «Тэрэ Илияе дуудана», – гэлсэбэ. 48Тэдэнэй нэгэниинь дары гүйжэ ошомсоороо, бамбагар юумэ абажа, дээрэнь гашуун архи нэбтэртэрынь адхаад, тэрэнээ тулуурай үзүүртэ табяад, Иисуста уухыень үгэбэ.

49Харин бусад зон: «Байза, Илия тэрээниие абархаяа ерэгшэ аа гү, харая», – гэлдэбэ.

50Иисус дахин шангаар хашхараад, амяа табиба.

51Тиихэдэнь Һүмэдэ Хамагай Нангин газарта ороходо үлгөөтэй байһан хүшэгэ дээрэһээ доошоо шууража, хоёр боложо хахарба, газар хүдэлбэ, шулуунууд хамхарба, 52мүн агы нүхэн хуурсагууд нээгдэжэ, наһа бараһан хутагтанууд олоороо амидырба+. 53Иисусай амидырһан хойно тэдэнэр агы нүхэн хуурсагуудһаа гаража, нангин Иерусалим хото ороо, тэндэ тэдэниие олон хүн хараһан байгаа.

54Тиихэдэ зуунай дарга, мүн тэрээнтэй хамта Иисусые һахилсагша сэрэгшэд газарай хүдэлхые, мүн бусадшье болоһон үзэгдэлнүүдые хараад, ехэ айн һүрдэжэ: «Тэрэ үнэхөөрөө Бурханай Хүбүүн байгаа», – гэлсэбэ.

55Галилейһээ Иисусые дахажа ерэһэн, тэрээндэ туһалжа байһан олон эхэнэр баһа тээ холохоно зогсоод хаража байгаа. 56Тэдэнэй дунда Магдалай Мария, мүн Яков Иосия хоёрой эхэ Мария, баһа Зэбэдэйн хүбүүдэй эжынь байлсаа+.

Иисусые хүдөөлүүлһэн тухай

57•Үдэшэ болоходо Иисусай шабинь байһан Иосиф гэдэг баян хүн Аримафейһээ хүрэжэ ерээ. 58Тэрэ хүн Пиладта ерээд, Иисусай шарилые үгэхыень гуйба. Тиихэдэнь Пилат Иисусай шарилые Иосифто үгэхыень захираа һэн. 59Иосиф шарилыень абаад, сэбэр бүдөөр орёогоод, 60хабсагайда түнхижэ бэлдэһэн шэнэ агы нүхэн соо тэрээниие хадагалба, агы нүхэнэй амһар томо шулуугаар хаагаад ябаба. 61Тэрэ сагта Магдалай Мария нүгөө Мариятай хамта агы нүхэн хуурсагайн тушаа һуугаа бэлэй.

62Хойто үдэрынь, субботодо түрүү санаартан, фарисейнүүд Пиладтай уулзажа: 63«Эзэн! Тэрэ мэхэшэнэй үшөө амиды байхадаа: „Гурбан үдэрһөө амидырхаб“, – гэжэ хэлэһые һанабабди+. 64Тиимэһээ гурбан хоног үнгэртэр агы нүхыень һахиха захиралта үгыш. Тиигээгүй һаашни, тэрэнэй шабинар һүниндөө ошожо, бэеынь хулуужа магадгүй, харин улад зондо „Тэрэ амидыраа“ гэжэ хэлэхэдээ болохо. Тиигэбэлнь, энэ һүүлшын мэхэ түрүүшынхиһээ аймшагтай байха», – гэбэд.

65«Харуулшадые абагты. Ошожо, өөһэдынгөө мэдэхээр һахижа харуулжа байгты», – гэжэ Пилат тэдэндэ хэлэбэ.

66Тиимэһээ тэдэ агы нүхэ таглаһан шулууе тамгалаад, хажуудань харуул табиба+.

28

Иисусай амидырһан тухай

28^1•Субботын үнгэрһэн хойно, гарагай нэгэнэй үглөөгүүрнь үүр сайхын үеэр Магдалай Мария нүгөө Мариятай хамта Иисусай хэбтэһэн агы нүхэн хуурсагые харахаяа ерээ һэн+. 2Гэнтэ тэндэнь газар аймшагтайгаар хүдэлбэ, тиин Дээдын Эзэнэй Эльгээмэл огторгойһоо бууба. Тэрэ агы нүхэ хааһан шулууе хажуу тээшэнь үмхирүүлээд, дээрэнь һууба+. 3Тэрэнэй шэг шарайнь сахилгаандал мэтэ, хубсаһаниинь саһан шэнги сагаан байгаа+. 4Харуулшад тэрээнһээ аргагүй ехээр айжа шэшэрэлдэн, үхэһэн хүнүүд шэнги болошобо+.

5Бурханай Эльгээмэл эхэнэрнүүдтэ хандан: «Бү айгты. Таанар хэрээһэндэ хадуулһан Иисусые бэдэрнэт гэжэ би мэдэнэб. 6Тэрэтнай эндэ үгы! Өөрынгөө хэлээшээр тэрэтнай амидыраа. Ороод, шарилайнь хэбтэһэн газарые харагты. 7Мүнөө түргэхэн ошожо, шабинартань тэрэнэй амидырһан тухай хэлэгты. Тэрэ таанадһаа түрүүн Галилей ошохо, тэндэ тэрэниие харахат гэжэ дуулгагты. Зай, би таанарта энээниие дуулгааб», – гэбэ+.

8Тиимэһээ эхэнэрнүүд айһаншье, нүгөө талаһаа баярлаһаншье юумэд яаралтайгаар агы нүхэнһөө гаража, тэрэнэй шабинартань энэ мэдээсэл дуулгахаяа гүйлдэбэ. 9Замдань гэнтэ тэдэнтэй Иисус тааралдажа: «Амар мэндэ», – гэжэ тэдэниие мэндэшэлбэ. Тиихэдэнь эхэнэрнүүд Иисуста ойртоод, хүлһөөнь барижа, тэрээндэ мүргэбэ+. 10Тиихэдэнь Иисус: «Бү айгты. Аха дүүнэрни болохо шабинартам ошожо, Галилейдэ ерэхыень хэлэгты, тэдэ намтай тэндэ уулзаха», – гэбэ+.

Харуулшад болоһон ушар тухай хөөрэбэ

11Эхэнэрнүүдэй үшөө замдаа ябахадань, харуулшадай зариманиинь хото орожо, болоһон бүхы юумэнүүд тухай түрүү санаартанда дуулгаба. 12Түрүү санаартан ахамадуудтай уулзажа, зүблөө хээд, сэрэгшэдтэ ехэ мүнгэ үгэжэ: 13«Һүниндөө унтажа байхадамнай Иисусай шабинар ерээд, шарилыень хулуугаа гэжэ хүнүүдтэ хэлэхэ ёһотойт. 14Хэрбээ засаглагшын энээн тухай юумэ дуулабал, бидэ тэрээнтэй уулзажа энэ хэрэг аргалхабди, тиимэһээ таанадта зобохо хэрэггүй», – гэбэ.

15Харуулшад мүнгэ абаад, түрүү санаартанай зааһан ёһоор бүхы юумэ хэбэ. Тиигэжэ тэдэнэй худал хөөрөөн мүнөө хүрэтэр еврейнүүдэй дунда дэлгэрэнхэй.

Агууехэ захяа үгэһэн тухай

16•Арбан нэгэн шабинарынь Иисусай хэлэһэн ёһоор Галилей ошожо, тэндэ хада дээрэ гараа бэлэй. 17Тиигээд Иисусые харахадаа, тэрээндэ дохин мүргэбэ, зүгөөр тэдэнэй зариманиинь бүрин этигэнгүй байгаа+. 18Тиигээд Иисус тэдэндэ ойртоод: «Тэнгэридэшье, газар дээрэшье бүрин эрхэ засаг намда үгтэбэ!+
19Зай, ошожо, бүхы арадуудта минии һургаал айладхагты, Эсэгын, Хүбүүнэй, Нангин Һүлдын нэрээр тэдэниие уһаар арюудхагты+. 20Таанарта минии захиһан бүхы юумэнүүдые сахижа байхыень тэдэниие һургагты. Би таанадтай хамаг юумэнэй эсэс хүрэтэр хододоо хамта байхаб»+.

* Еврей хэлэн дээрэ энэ нэрэ «Дээдын Эзэн абарна» гэһэн удхатай юм.

* Вавилон руу хүсөөр нүүлгэхын урда тээ дайсадынь еврейнүүдые Рама хотодо суглуулаад барижа байгаа бэлэй. Тэндэнь айхабтар ехэ гашуудал болоо һэн. Тон тиимэл гашуудал Вифлеем хотын оршон тойрон Ирод хаанай захиралтаар үхибүүдые алаха үе сагта болоо бэлэй.

* Иисусай эсрэг тэмсэһэн еврей шажанай бүлэгүүд.

* Энэ нэрэ «гэмнэгшэ» гэһэн удхатай юм.

* Мунхаг хооһон.

* Эхэ бэшэгтээ: «толгойдоо хангалтай ургамалай тоһо түрхи» гэжэ бэшээтэй байдаг.

* Һүниин дүрбэдэхи харуулай үедэ.

* Энэ нэрэ «шулуун» гэһэн удхатай.

* Зоболон туйлахадашье, үхэлэй саазада хүртэхэдэшье бэлэн байха гэһэн удхатай.

* Энэ зүйл зарим эхэ бэшэгүүдтэ үгы байдаг.

* Тэрэнь хоёр хүнэй алба татабари түлэхэдэ хүрэхэ статир гэжэ нэрэтэй мүнгэ һэн.

* Нэгэ талант мүнгэ жиирэй хүдэлмэришэн арбан табан жэл соо ажаллажа олодог байгаа.

* Нэгэ динари мүнгые жиирэй хүдэлмэришэн нэгэ үдэр соо ажаллажа олодог байгаа.

* Иерусалим хото тухай хэлэгдэнэ.

* Энэ үгые «дахин» гэһэн удхатайгаар тайлбарилжа болохо юм.

* Энэ зүйлые «Ши юундэ ерээбши?» гэжэ тайлбарилжа болохо юм.

* Иудейн можодо дүүрэн эрхэтэй Римэй захирагша.

• 1:1 Лука 3:23-28
+ 1:16 Лука 1:27
• 1:18 Лука 2:1-7
+ 1:18 Лука 1:27, Лука 1:35

+ 1:21 Лука 1:31, Элшэнэрэй 4:12, Элшэнэрэй 13:38

+ 1:22 Мат 2:14, Мат 4:14, Мат 21:4, Мат 26:56, Марк 14:49, Иоанн 19:36,

+ 2:1 Лука 1:5, Лука 2:4-7, Иоанн 7:42
+ 2:11 Иоанн 19:39
+ 2:15 Мат 1:22
+ 2:17 Мат 27:9
+ 2:23 Лука 1:26, Лука 2:39, Иоанн 1:45

• 3:1 Марк 1:1-8, Лука 3:1-9, Лука 3:15-17, Иоанн 1:19-28

+ 3:1 Лука 1:80, Иоанн 1:6
+ 3:2 Марк 1:15
+ 3:6 Элшэнэрэй 19:18

+ 3:7 Мат 12:34, Мат 23:33, Римэйхиндэ 5:9, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 1:10

+ 3:9 Иоанн 8:33
+ 3:10 Мат 7:19
+ 3:11 Иоанн 1:15, Элшэнэрэй 2:3
+ 3:12 Мат 13:30, Евр 6:8
• 3:13 Марк 1:9-11, Лука 3:21-22
+ 3:16 Элшэнэрэй 7:56, Иоанн 1:32-33

+ 3:17 Марк 9:7, Иоанн 12:28, Мат 17:5, Пётрой 2-дохи хандалга 1:17

• 4:1 Марк 1:12-13, Лука 4:1-13
+ 4:2 Мат 21:18
+ 4:3 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 3:5
+ 4:6 Иоанн 7:4
+ 4:10 Мат 16:23,
+ 4:11 Лука 22:43
• 4:12 Марк 1:14-15, Лука 4:14-15
+ 4:12 Мат 14:3
+ 4:13 Мат 2:23, Марк 1:21
+ 4:14 Мат 1:23
• 4:18 Марк 1:16-20, Лука 5:1-11
+ 4:18 Иоанн 1:40-42
+ 4:19 Мат 13:47
+ 4:20 Мат 19:27
• 4:23 Лука 6:17-19
+ 4:23 Марк 1:39
+ 4:24 Лука 2:2
+ 4:25 Марк 5:20, Марк 7:31
• 5:3 Лука 6:20-23
+ 5:4 2 Коринф 7:10, Гэршэлгэ 21:4
+ 5:6 Иоанн 7:37
+ 5:7 Лука 6:36

+ 5:8 Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:2, Евр 12:14, Гэршэлгэ 22:4

+ 5:9 Яковай хандалга 3:18, Тимофейдэ 2-дохи 2:22, Иоанн 1:12, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:1, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:1, Римэйхиндэ 8:14

+ 5:11 Яковай хандалга 1:2, Пётрой 1-дэхи хандалга 4:14

+ 5:12 Элшэнэрэй 5:41, Яковай хандалга 1:2, Римэйхиндэ 5:3, 2 Коринф 12:10, Евр 10:34

• 5:13 Марк 9:50, Лука 14:34-35
+ 5:14 Эфесэйхиндэ 5:8
+ 5:15 Марк 4:21, Лука 8:16, Лука 11:33

+ 5:16 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:12, 2 Коринф 9:13

+ 5:17 Римэйхиндэ 3:31, Римэйхиндэ 10:4
+ 5:18 Лука 16:17
+ 5:19 Мат 11:11, Мат 18:4
+ 5:20 Иоанн 3:5
+ 5:22 Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:15
+ 5:25 Лука 12:58-59
+ 5:30 Мат 18:8-9, Марк 9:43-44
• 5:31 Мат 19:9, Марк 10:11-12, Лука 16:18
+ 5:32 Римэйхиндэ 7:3, 1 Коринф 7:10-11
+ 5:34 Элшэнэрэй 7:49
+ 5:37 Яковай хандалга 5:12
• 5:38 Лука 6:27-36

+ 5:39 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:23, Римэйхиндэ 12:17, 1 Коринф 6:7

+ 5:44 Римэйхиндэ 12:20, Лука 23:34, Элшэнэрэй 7:60, Пётрой 1-дэхи хандалга 3:9, Римэйхиндэ 12:14

+ 5:45 Элшэнэрэй 14:17

+ 5:48 Мат 19:21, Яковай хандалга 1:4, Эфесэйхиндэ 5:1, Колоссынхидтэ 1:28

+ 6:1 Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:29
+ 6:2 Лука 6:24
• 6:5 Лука 11:2-4
+ 6:5 Лука 18:11
+ 6:10 Мат 26:42

+ 6:13 Мат 26:41, Иоанн 17:15, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 3:3

+ 6:14 Марк 11:25-26, Эфесэйхиндэ 4:32, Колоссынхидтэ 3:13

+ 6:15 Мат 18:35, Яковай хандалга 2:13

• 6:19 Лука 11:34-36, Лука 12:22-34

+ 6:19 Тимофейдэ 1-дэхи 3:3, Тимофейдэ 1-дэхи 6:9, Евр 13:5, Яковай хандалга 5:2-3

+ 6:20 Мат 19:21, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:4

+ 6:24 Лука 16:13

+ 6:25 Филиппынхидтэ 4:6, Пётрой 1-дэхи хандалга 5:7

+ 6:26 Мат 10:31, Мат 12:12
+ 6:30 Мат 8:26, Мат 14:31, Мат 16:8
• 7:1 Лука 6:37-38, Лука 6:41-42

+ 7:1 Римэйхиндэ 14:10, 1 Коринф 4:5, Яковай хандалга 4:12

+ 7:2 Марк 4:24, Римэйхиндэ 2:1
+ 7:6 Мат 15:26
• 7:7 Лука 11:9-13

+ 7:8 Мат 18:19, Мат 21:22, Марк 11:24, Иоанн 14:13-14, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:22, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:14

+ 7:11 Мат 12:34
+ 7:12 Лука 6:31, Мат 22:40, Галадуудта 5:14
• 7:13 Лука 13:24
• 7:15 Лука 6:43-44, Лука 13:25-27

+ 7:15 Мат 24:11, Марк 13:22, Элшэнэрэй 13:6, Пётрой 2-дохи хандалга 2:1, Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:1, Элшэнэрэй 20:29

+ 7:16 Яковай хандалга 2:18
+ 7:17 Мат 12:33-35
+ 7:19 Мат 3:10

+ 7:22 Мат 25:11, Лука 6:46, Иоанн 13:13, Марк 9:38, Лука 9:49

+ 7:23 Мат 25:41
• 7:24 Лука 6:47-49
+ 7:29 Марк 1:22, Лука 4:32
• 8:1 Марк 1:40-45, Лука 5:12-16
+ 8:2 Марк 9:22

+ 8:4 Мат 9:30, Мат 17:9, Марк 1:34, Лука 17:14

• 8:5 Лука 7:1-10

+ 8:10 Элшэнэрэй 10:2

+ 8:11 Лука 13:29, Лука 16:23, Эфесэйхиндэ 3:6

+ 8:12 Мат 13:42, Мат 22:13, Мат 22:30, Мат 24:51, Мат 25:13, Лука 13:28

+ 8:13 Мат 9:29, Иоанн 4:53
• 8:14 Марк 1:29-34, Лука 4:38-41
+ 8:14 1 Коринф 9:5

+ 8:15 Марк 5:41, Марк 9:27, Элшэнэрэй 3:7, Элшэнэрэй 9:41

• 8:18 Лука 9:57-62
+ 8:18 Марк 4:35, Лука 8:22
• 8:23 Марк 4:35-41, Лука 8:22-25
+ 8:26 Мат 6:30,
• 8:28 Марк 5:1-20, Лука 8:26-39
+ 8:29 Марк 1:23-24, Лука 4:34
+ 8:34 Лука 5:8, Элшэнэрэй 16:39
• 9:1 Марк 2:1-12, Лука 5:17-26
+ 9:1 Мат 4:13

+ 9:2 Марк 6:55, Мат 8:10, Марк 10:52, Лука 7:48

+ 9:3 Мат 26:65, Иоанн 10:33
• 9:9 Марк 2:13-17, Лука 5:27-32
+ 9:11 Мат 11:19, Лука 15:2
+ 9:13 Лука 15:7, Тимофейдэ 1-дэхи 1:15
• 9:14 Марк 2:18-22, Лука 5:33-39

+ 9:14 Мат 11:2, Мат 14:12, Лука 11:1, Иоанн 1:35, Лука 18:12

+ 9:15 Мат 25:1-13, Иоанн 3:29, Гэршэлгэ 19:7, Гэршэлгэ 21:2, Марк 14:7, Лука 17:22, Иоанн 16:20

• 9:18 Марк 5:21-43, Лука 8:40-56
+ 9:21 Марк 3:10
+ 9:22 Марк 10:52, Лука 7:50, Эфесэйхиндэ 2:8
+ 9:24 Иоанн 11:11

+ 9:25 Элшэнэрэй 9:40, Марк 1:31, Марк 9:27, Элшэнэрэй 3:7, Элшэнэрэй 9:41

+ 9:27 Мат 22:42, Лука 1:32, Мат 20:29-34

+ 9:29 Мат 8:13

+ 9:30 Мат 8:4, Мат 12:16, Мат 17:9, Марк 1:44

+ 9:31 Марк 1:45, Марк 7:36
+ 9:34 Мат 10:25, Мат 12:24
+ 9:36 Марк 8:2, Марк 6:34
+ 9:38 Лука 10:2, Иоанн 4:35

• 10:1 Марк 3:13-19, Марк 6:7-13, Лука 6:12-16, Лука 9:1-6, Лука 10:1-12

+ 10:6 Мат 15:24, Пётрой 1-дэхи хандалга 2:25

+ 10:7 Мат 3:2, Мат 4:17
+ 10:8 Мат 8:2, Элшэнэрэй 20:35
+ 10:10 Тимофейдэ 1-дэхи 5:18
+ 10:14 Элшэнэрэй 13:51

• 10:16 Марк 13:9-13, Лука 12:2-12, Лука 21:12-17

+ 10:16 Лука 10:3,

+ 10:18 Элшэнэрэй 17:6, Элшэнэрэй 18:12, Элшэнэрэй 24:1, Элшэнэрэй 25:6,

+ 10:21 Мат 24:10

+ 10:22 Мат 24:9, Иоанн 15:18, Яковай хандалга 5:11, Галадуудта 6:9, Гэршэлгэ 2:10

+ 10:23 Элшэнэрэй 8:1, Элшэнэрэй 14:6
+ 10:24 Лука 6:40, Иоанн 13:16
+ 10:25 Мат 9:34, Мат 12:24
+ 10:26 Марк 4:21, Лука 8:17, Лука 12:2
+ 10:31 Мат 6:26, Мат 12:12
+ 10:32 Римэйхиндэ 10:9, Гэршэлгэ 3:5

+ 10:33 Мат 25:12, Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:23, Тимофейдэ 2-дохи 2:12

• 10:34 Лука 12:51-53, Лука 14:26-27
+ 10:34 Элшэнэрэй 14:4
+ 10:38 Мат 16:24-25, Марк 8:34-35, Лука 9:23
+ 10:39 Иоанн 12:25

+ 10:40 Мат 25:40, Лука 10:16, Иоанн 12:44, Иоанн 13:20, Галадуудта 4:14

+ 10:42 Марк 9:41, Евр 6:10

• 11:1 Лука 7:18-35

+ 11:2 Мат 14:3, Лука 3:19-20, Иоанн 3:24, Иоанн 4:25, Иоанн 6:14, Иоанн 11:27

+ 11:6 Иоанн 6:61, Иоанн 16:1
+ 11:7 Мат 3:1
+ 11:9 Мат 14:5, Мат 21:26
+ 11:10 Марк 1:2
+ 11:11 Лука 1:15
+ 11:12 Лука 16:16
+ 11:14 Мат 17:12-13, Лука 1:17
+ 11:15 Гэршэлгэ 2:7
+ 11:18 Мат 3:4, Лука 1:15
+ 11:19 Иоанн 2:1, Иоанн 12:2, Мат 9:10-11
• 11:20 Лука 10:13-15
+ 11:21 Марк 6:45, Марк 8:21, Марк 3:7
+ 11:22 Мат 15:21
• 11:25 Лука 10:21-22

+ 11:27 Иоанн 13:3, Иоанн 17:2, Иоанн 6:46, Иоанн 7:29, Иоанн 8:19, Иоанн 10:15

+ 11:28 Иоанн 7:37
+ 11:30 Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:3
• 12:1 Марк 2:23-28, Лука 6:1-5
+ 12:6 Мат 12:41
• 12:9 Марк 3:1-6, Лука 6:6-11
+ 12:10 Лука 11:54, Лука 20:20
+ 12:12 Мат 6:26, Мат 10:31
+ 12:16 Мат 8:4, Мат 9:30
• 12:22 Марк 3:20-30, Лука 11:14-23
+ 12:23 Мат 9:27
+ 12:24 Мат 9:34, Мат 10:25
+ 12:27 Марк 9:38, Элшэнэрэй 19:13
+ 12:30 Марк 9:40
+ 12:31 Марк 3:29, Лука 12:10
+ 12:33 Мат 7:17-20, Лука 6:43-45

+ 12:34 Мат 3:7, Мат 23:33, Мат 7:11, Мат 15:18, Яковай хандалга 3:6

+ 12:36 Римэйхиндэ 14:12
+ 12:37 Мат 5:22, Яковай хандалга 3:2-12
• 12:38 Марк 8:11-12, Лука 11:29-32
+ 12:38 1 Коринф 1:22
+ 12:39 Мат 16:4
+ 12:41 Римэйхиндэ 2:27, Мат 12:6
• 12:43 Лука 11:24-26
+ 12:45 Пётрой 2-дохи хандалга 2:20
• 12:46 Марк 3:31-35, Лука 8:19-21

+ 12:46 Мат 13:55, Иоанн 2:12, Иоанн 7:3, Элшэнэрэй 1:14, 1 Коринф 9:5, Галадуудта 1:19

+ 12:50 Иоанн 15:14, Евр 2:11
• 13:1 Марк 4:1-9, Лука 8:4-8
+ 13:9 Мат 11:15
• 13:10 Марк 4:10-12, Лука 8:9-10
+ 13:11 Мат 19:11
+ 13:12 Мат 25:29
+ 13:15 Иоанн 12:40, Элшэнэрэй 28:26-27
+ 13:16 Лука 10:23-24

+ 13:17 Евр 11:13, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:10-12

• 13:18 Марк 4:13-20, Лука 8:11-15

+ 13:21 Галадуудта 1:6, Евр 6:4

+ 13:22 Мат 6:25, Марк 10:23, Тимофейдэ 1-дэхи 6:10

+ 13:23 Иоанн 15:5
+ 13:30 Мат 3:12
• 13:31 Марк 4:30-34, Лука 13:18-21
+ 13:32 Мат 17:20, Лука 17:6,
+ 13:33 1 Коринф 5:6, Галадуудта 5:9
+ 13:38 Иоанн 8:44
+ 13:39 Гэршэлгэ 14:15-16
+ 13:41 Мат 24:31
+ 13:42 Иоанн 15:6, Гэршэлгэ 20:15, Мат 8:12
+ 13:43 Мат 11:15
+ 13:47 Мат 4:19
+ 13:48 Иоанн 21:11
+ 13:49 Мат 25:32
+ 13:50 Мат 8:12
• 13:53 Марк 6:1-6, Лука 4:16-30

+ 13:54 Мат 2:23, Лука 2:39, Лука 4:23, Марк 1:21

+ 13:55 Иоанн 6:42, Мат 12:46
+ 13:57 Мат 11:6, Иоанн 4:44
• 14:1 Марк 6:14-29, Лука 9:7-9
+ 14:2 Мат 16:14

+ 14:3 Мат 4:12, Мат 11:2, Лука 3:19-20, Иоанн 3:24

+ 14:5 Мат 11:9, Мат 21:26

+ 14:12 Мат 9:14

• 14:13 Марк 6:30-44, Лука 9:10-17, Иоанн 6:1-14

+ 14:21 Мат 15:38
• 14:22 Марк 6:45-56, Иоанн 6:15-21
+ 14:23 Марк 1:35, Лука 4:42, Лука 5:16
+ 14:26 Лука 24:37
+ 14:31 Мат 6:30
+ 14:33 Лука 1:35
+ 14:34 Марк 6:53, Лука 5:1
• 15:1 Марк 7:1-23
+ 15:2 Лука 11:38
+ 15:3 Галадуудта 1:14
+ 15:7 Мат 23:13, Элшэнэрэй 28:25
+ 15:9 Колоссынхидтэ 2:22
+ 15:11 Элшэнэрэй 10:15
+ 15:13 Иудын хандалга 1:12
+ 15:14 Мат 23:16, Лука 6:39
+ 15:18 Мат 12:34, Яковай хандалга 3:6
+ 15:19 Галадуудта 5:19-21, 1 Коринф 6:9-10
• 15:21 Марк 7:24-30
+ 15:22 Мат 9:27, Лука 1:32

+ 15:24 Мат 10:6, Пётрой 1-дэхи хандалга 2:25

+ 15:26 Мат 7:6
• 15:29 Марк 7:31
+ 15:32 Мат 9:36
+ 15:38 Мат 14:21
• 16:1 Марк 8:11-13, Лука 12:54-56
+ 16:1 Мат 3:7, 1 Коринф 1:22
+ 16:4 Мат 12:39
• 16:5 Марк 8:14-21
+ 16:6 Лука 12:1, 1 Коринф 5:7-8
+ 16:8 Мат 6:30
+ 16:9 Мат 14:13-21
+ 16:10 Мат 15:36-37
• 16:13 Марк 8:27-30, Лука 9:18-21
+ 16:14 Мат 14:2,
+ 16:17 1 Коринф 2:13

+ 16:18 Марк 3:16, Иоанн 1:42, Эфесэйхиндэ 2:20

+ 16:20 Мат 9:30

• 16:21 Марк 8:31, Лука 9:22-27

+ 16:21 Лука 17:25, Марк 9:31, Марк 10:34, Иоанн 2:19

+ 16:23 Мат 4:10, Филиппынхидтэ 3:19
+ 16:24 Мат 10:38-39
+ 16:25 Мат 19:29

+ 16:27 Мат 24:30, Мат 25:31, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 4:16, Гэршэлгэ 2:23

+ 16:28 Мат 24:34, Иоанн 21:22
• 17:1 Марк 9:2-13, Лука 9:28-36
+ 17:1 Марк 5:37, Марк 14:33
+ 17:2 Гэршэлгэ 1:16
+ 17:5 Мат 3:17, Пётрой 2-дохи хандалга 1:17
+ 17:9 Мат 8:4, Мат 9:30, Марк 1:44
+ 17:13 Мат 11:14, Лука 1:17
• 17:14 Марк 9:14-29, Лука 9:37-43
+ 17:18 Марк 1:26, Элшэнэрэй 8:7
+ 17:20 Мат 13:31, Лука 17:6, Марк 11:23
• 17:22 Марк 9:30-32, Лука 9:43-45
+ 17:23 Мат 16:21, Мат 20:19
+ 17:24 Марк 9:33, Мат 22:17
+ 17:27 Римэйхиндэ 13:7

• 18:1 Марк 9:33-37, Марк 9:42-48, Лука 9:46-48, Лука 17:1-2

+ 18:3 1 Коринф 14:20, Мат 19:16
+ 18:5 Мат 10:40, Лука 10:16, Иоанн 13:20
+ 18:7 Мат 26:24
+ 18:8 Мат 5:30, Мат 25:41, Гэршэлгэ 20:10
+ 18:9 Мат 5:29
• 18:10 Лука 15:3-7
+ 18:14 Иоанн 6:39
• 18:15 Лука 17:3
+ 18:15 Яковай хандалга 5:19, Галадуудта 6:1
+ 18:16 2 Коринф 13:1
+ 18:17 Мат 5:46-47, Тидтэ 3:10
+ 18:19 Мат 7:7-8
+ 18:21 Лука 17:4
+ 18:35 Мат 6:15, Яковай хандалга 2:13
• 19:1 Марк 10:1-12
+ 19:5 Эфесэйхиндэ 5:31
+ 19:6 1 Коринф 6:16, 1 Коринф 7:10
+ 19:9 Мат 5:32, 1 Коринф 7:10

+ 19:11 Марк 4:11, 1 Коринф 7:7, Тимофейдэ 1-дэхи 5:14

• 19:13 Марк 10:13-16, Лука 18:15-17
+ 19:14 Мат 18:3
• 19:16 Марк 10:17-31, Лука 18:18-30
+ 19:16 Лука 10:25
+ 19:17 Римэйхиндэ 10:5, Галадуудта 3:12
+ 19:20 Филиппынхидтэ 3:6

+ 19:21 Мат 5:48, Лука 12:33, Мат 6:20, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:4

+ 19:26 Марк 14:36

+ 19:27 Мат 4:20-22

+ 19:28 Мат 16:27, Мат 25:31, Лука 22:30, 1 Коринф 6:2, Гэршэлгэ 3:21

+ 19:29 Мат 16:25
+ 19:30 Мат 20:16, Лука 13:30
+ 20:16 Мат 19:30, Лука 13:30
• 20:17 Марк 10:32-34, Лука 18:31-34
+ 20:19 Мат 16:21, Мат 17:23
• 20:20 Марк 10:35-45
+ 20:20 Мат 10:2, Марк 1:19
+ 20:21 Мат 19:28
+ 20:22 Мат 26:39, Иоанн 18:11

+ 20:26 Пётрой 1-дэхи хандалга 5:3, Мат 23:11, Марк 9:35

+ 20:28 Иоанн 13:4-5, Иоанн 11:51, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:18-19, Римэйхиндэ 4:25, Галадуудта 1:4, Тимофейдэ 1-дэхи 2:6, Тидтэ 2:14

• 20:29 Марк 10:46-52, Лука 18:35-43
+ 20:30 Мат 9:27-31
+ 20:34 Лука 7:13

• 21:1 Марк 11:1-11, Лука 19:28-38, Иоанн 12:12-19

+ 21:1 Элшэнэрэй 1:12

+ 21:4 Иоанн 12:15, Мат 1:23, Мат 26:56, Иоанн 19:36

+ 21:9 Мат 9:27, Мат 23:39

+ 21:11 Лука 7:16

• 21:12 Марк 11:15-19, Лука 19:45-48, Иоанн 2:13-22

+ 21:12 Лука 2:24
+ 21:15 Мат 9:27
+ 21:16 Лука 19:39,
+ 21:17 Лука 19:29, Лука 24:50, Иоанн 11:18
• 21:18 Марк 11:12-14, Марк 11:20-24
+ 21:18 Мат 4:2
+ 21:19 Мат 24:32, Лука 13:6

+ 21:21 Мат 17:20, Яковай хандалга 1:6, 1 Коринф 13:2

+ 21:22 Мат 7:8, Мат 17:20, 1 Коринф 13:2
• 21:23 Марк 11:27-33, Лука 20:1-8
+ 21:23 Элшэнэрэй 4:7
+ 21:25 Мат 3:6, Лука 7:30
+ 21:26 Мат 11:9, Мат 14:5
+ 21:32 Лука 7:29
• 21:33 Марк 12:1-12, Лука 20:9-19
+ 21:33 Марк 13:34
+ 21:35 Мат 22:6, Мат 23:34, Евр 11:36-37
+ 21:37 Мат 3:17, Евр 1:1
+ 21:38 Евр 1:2
+ 21:39 Евр 13:12
+ 21:41 Элшэнэрэй 13:46

+ 21:42 Элшэнэрэй 4:11, Пётрой 1-дэхи хандалга 2:7

+ 21:46 Марк 11:18, Марк 11:32
• 22:1 Лука 14:15-24
+ 22:1 Мат 13:34

+ 22:2 Мат 25:10, Гэршэлгэ 19:7, Гэршэлгэ 21:2

+ 22:6 Мат 21:35, Мат 23:34, Евр 11:36-37

+ 22:7 Мат 21:41

+ 22:8 Мат 10:11, Элшэнэрэй 13:46, Гэршэлгэ 3:4

+ 22:13 Мат 8:12
• 22:15 Марк 12:13-17, Лука 20:20-26
+ 22:15 Лука 11:54
+ 22:16 Колоссынхидтэ 3:25
+ 22:17 Мат 17:24-25
+ 22:18 Марк 7:6, Лука 12:1
+ 22:21 Римэйхиндэ 13:7
• 22:23 Марк 12:18-27, Лука 20:27-40
+ 22:23 Элшэнэрэй 4:1, Элшэнэрэй 23:8
• 22:34 Марк 12:28-34, Лука 10:25-28
+ 22:39 Мат 19:19
+ 22:40 Мат 7:12, Галадуудта 5:14
• 22:41 Марк 12:35-37, Лука 20:41-44
+ 22:42 Мат 9:27
+ 22:44 Элшэнэрэй 2:34-35
+ 22:46 Лука 20:40

• 23:1 Марк 12:38-40, Лука 11:37-52, Лука 20:45-47

+ 23:3 Римэйхиндэ 2:17-23

+ 23:6 Лука 14:7-8

+ 23:8 Яковай хандалга 3:1, Лука 22:32, Филимондо 1:16

+ 23:11 Мат 20:26, Марк 9:35, Марк 10:43
+ 23:12 Лука 14:11, Лука 18:14
+ 23:13 Мат 15:7
+ 23:16 Мат 15:14
+ 23:27 Элшэнэрэй 23:1,
+ 23:30 Элшэнэрэй 7:52
+ 23:33 Мат 3:7, Мат 12:34

+ 23:34 Мат 21:35, Мат 22:6, Евр 11:36-37, Мат 10:17, Марк 13:9, Лука 21:12

+ 23:35 Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:12, Евр 11:4, Гэршэлгэ 18:24

• 23:37 Лука 13:34-35
+ 23:37 Элшэнэрэй 7:52,
+ 23:39 Мат 21:9
• 24:1 Марк 13:1-13, Лука 21:5-19
+ 24:2 Лука 19:44

+ 24:4 Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:7, Колоссынхидтэ 2:8, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 2:3

+ 24:7 Гэршэлгэ 6:4, Элшэнэрэй 11:28, Гэршэлгэ 6:8, Гэршэлгэ 6:12

+ 24:9 Мат 10:22, Иоанн 15:18
+ 24:10 Мат 10:21
+ 24:11 Мат 7:15
+ 24:13 Яковай хандалга 5:11, Гэршэлгэ 2:10

+ 24:14 Мат 28:19, Римэйхиндэ 10:18, Колоссынхидтэ 1:6, Колоссынхидтэ 1:23

• 24:15 Марк 13:14-23, Лука 21:20-24
+ 24:17 Лука 17:31
+ 24:19 Лука 23:29
+ 24:21 Гэршэлгэ 16:18
+ 24:22 Лука 18:7
+ 24:23 Лука 17:23

+ 24:24 Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 2:9, Гэршэлгэ 13:13, Гэршэлгэ 16:14

+ 24:25 Иоанн 13:19, Иоанн 14:29
+ 24:27 Лука 17:24
+ 24:28 Лука 17:37
• 24:29 Марк 13:24-27, Лука 21:25-28
+ 24:29 Элшэнэрэй 2:20, Гэршэлгэ 6:13
+ 24:30 Мат 16:27,

+ 24:31 1 Коринф 15:52, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 4:16, Гэршэлгэ 11:15, Мат 13:41, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 2:1

• 24:32 Марк 13:28-31, Лука 21:29-33
+ 24:34 Мат 16:28
+ 24:35 Пётрой 2-дохи хандалга 3:10

• 24:36 Марк 13:32-37, Лука 12:38-40, Лука 17:26-30, Лука 17:34-36

+ 24:42 Мат 25:13

+ 24:43 Пётрой 2-дохи хандалга 3:10, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:2

+ 24:44 Гэршэлгэ 3:3, Гэршэлгэ 16:15
• 24:45 Лука 12:42-48
+ 24:46 Мат 25:21, Иоанн 13:17
+ 24:48 Мат 25:5
+ 24:51 Мат 8:12

+ 25:1 Мат 9:15, Иоанн 3:29, Гэршэлгэ 19:7, Гэршэлгэ 21:2

+ 25:5 Мат 24:48
+ 25:10 Мат 22:2
+ 25:11 Мат 7:22, Лука 6:46, Лука 13:25
+ 25:12 Мат 10:33
+ 25:13 1 Коринф 16:13, Мат 24:36, Мат 24:42
• 25:14 Лука 19:12-27
+ 25:19 Римэйхиндэ 14:12
+ 25:21 Лука 16:10, Евр 12:2
+ 25:29 Мат 13:12
+ 25:30 Мат 8:12
+ 25:31 Мат 16:27, Мат 19:28
+ 25:32 2 Коринф 5:10, Мат 13:49
+ 25:34 Гэршэлгэ 21:7
+ 25:35 Лука 3:11, Яковай хандалга 2:15-16
+ 25:36 Тимофейдэ 2-дохи 1:16-18
+ 25:40 Мат 10:40

+ 25:41 Мат 7:23, Марк 9:43-44, Иудын хандалга 1:7, Гэршэлгэ 20:10

+ 25:45 Лука 10:16

• 26:1 Марк 14:1-2, Лука 22:1-2, Иоанн 11:45-53

• 26:6 Марк 14:3-9, Лука 7:36-50, Иоанн 12:1-8

+ 26:6 Мат 21:17, Иоанн 11:1, Иоанн 11:18,
+ 26:11 Мат 9:15, Иоанн 7:33
+ 26:12 Иоанн 19:40
+ 26:13 Мат 24:14
• 26:14 Марк 14:10-11, Лука 22:3-6
+ 26:14 Иоанн 13:2, Элшэнэрэй 1:16

• 26:17 Марк 14:12-21, Лука 22:7-14, Лука 22:21-23, Иоанн 13:21-30

+ 26:21 Иоанн 13:18

+ 26:24 Мат 18:7

• 26:26 Марк 14:22-26, Лука 22:15-20, 1 Коринф 11:23-25

+ 26:26 Иоанн 6:51, 1 Коринф 10:16, Евр 10:10

+ 26:30 Лука 22:39

• 26:31 Марк 14:27-31, Лука 22:31-34, Иоанн 13:36-38

+ 26:31 Иоанн 16:32
+ 26:32 Мат 28:7
+ 26:35 Иоанн 11:16, Иоанн 21:19
• 26:36 Марк 14:32-42, Лука 22:39-46
+ 26:37 Марк 5:37, Марк 9:2
+ 26:38 Иоанн 12:27

+ 26:39 Евр 5:7, Марк 10:38, Иоанн 18:11, Иоанн 5:30, Иоанн 6:38, Галадуудта 1:4

+ 26:41 Мат 6:13, Пётрой 1-дэхи хандалга 4:7

+ 26:42 Мат 6:10

+ 26:45 Иоанн 2:4, Мат 16:21, Мат 17:22, Мат 20:18

• 26:47 Марк 14:43-50, Лука 22:47-53, Иоанн 18:3-12

+ 26:47 Элшэнэрэй 1:16
+ 26:51 Лука 22:38
+ 26:52 Гэршэлгэ 13:10
+ 26:55 Мат 21:23, Лука 21:37

+ 26:56 Мат 1:22-23, Мат 21:4, Иоанн 19:36, Мат 26:31, Иоанн 16:32

• 26:57 Марк 14:53-65, Лука 22:54-55, Лука 22:63-71, Иоанн 18:13-14, Иоанн 18:19-24

+ 26:61 Марк 15:29, Иоанн 2:19
+ 26:62 Мат 27:13
+ 26:64 Мат 16:27, Мат 24:30, Евр 1:13

+ 26:65 Элшэнэрэй 14:14, Мат 9:3, Иоанн 10:36

• 26:69 Марк 14:66-72, Лука 22:56-62, Иоанн 18:15-18, Иоанн 18:25-27

+ 26:75 Мат 26:34

• 27:1 Марк 15:1, Лука 23:1-2, Иоанн 18:28-32

+ 27:2 Лука 3:1, Лука 13:1, Элшэнэрэй 3:13, Тимофейдэ 1-дэхи 6:13

• 27:3 Элшэнэрэй 1:18-19
+ 27:6 Марк 12:41, Иоанн 8:20
+ 27:9 Мат 2:17

• 27:11 Марк 15:2-5, Лука 23:3-5, Иоанн 18:33-38

+ 27:11 Мат 2:2

+ 27:13 Мат 26:62

• 27:15 Марк 15:6-15, Лука 23:13-25, Иоанн 18:39

+ 27:18 Иоанн 12:19
+ 27:20 Элшэнэрэй 3:14
+ 27:23 Лука 23:41, Евр 4:15
+ 27:25 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 2:16
+ 27:26 Мат 20:19
• 27:27 Марк 15:16-20, Иоанн 19:2-3
+ 27:30 Мат 20:19

• 27:32 Марк 15:21-32, Лука 23:26-43, Иоанн 19:17-27

+ 27:40 Марк 14:58, Иоанн 2:19, Мат 4:3-6

+ 27:42 Иоанн 10:18, Иоанн 1:49, Иоанн 12:13, Иоанн 20:29

• 27:45 Марк 15:33-41, Лука 23:44-49, Иоанн 19:28-30

+ 27:46 Элшэнэрэй 3:1,
+ 27:52 Иоанн 5:21, Иоанн 5:25
+ 27:56 Лука 8:2, Мат 20:20

• 27:57 Марк 15:42-47, Лука 23:50-56, Иоанн 19:38-42

+ 27:63 Мат 16:21, Мат 17:23, Мат 20:19

+ 27:66 Гэршэлгэ 20:3

• 28:1 Марк 16:1-8, Лука 24:1-12, Иоанн 20:1-10

+ 28:1 Лука 8:2, Мат 27:61
+ 28:2 Мат 27:60
+ 28:3 Марк 9:3, Элшэнэрэй 1:10
+ 28:4 Гэршэлгэ 1:17
+ 28:7 Мат 26:32

+ 28:9 Иоанн 20:19, Иоанн 20:21, Мат 28:17, Лука 24:52

+ 28:10 Мат 12:50, Иоанн 20:17, Римэйхиндэ 8:29, Евр 2:11

• 28:16 Марк 16:14-18, Лука 24:36-49, Иоанн 20:19-23

+ 28:17 Иоанн 20:25

+ 28:18 Мат 11:27, Иоанн 17:2

+ 28:19 2 Коринф 13:13, Иоанн 4:1-2, Элшэнэрэй 8:13, Колоссынхидтэ 1:23

+ 28:20 Иоанн 14:15, Мат 13:39

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/BUR/BUR/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/Шэнэ-Хэлсээн__Full.azw3

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Е

7. И

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. Р

13. С

14. Т

15. Ү

16. У

17. И

18. Ф

19. Х

20. Һ

21. Ш

22. Э

23. Я

Аарон

– Моисейн аха. Гансал тэрэ өөрөө, мүн тэрэнэй үри һадаһад санаартын алба гүйсэдхэхэ, Израилиин арадай түлөө Бурханда тахил үргэхэ эрхэтэй байгаа.

Абарагша

– Бурхан бүхы арадуудай Абарагшаар Иисус Христосые табяа. Иисус Христос хүнүүдые нүгэл шэбэлэй богоолшолгоһоо абарна, нүгэл шэбэлэй түлөө зэмэлүүлэн хэһээгдэхэһээ, хэтын хосоролгоһоо абарна.

Абраһам

– багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө 2000 жэлэй урда тээ ажаһуугаа. Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталһан байгаа. Израилиин арад Абраһамһаа эхи абадаг. Тэрэ еврейнүүдэй элинсэг хулинсаг болоно. Абраһам Бурханай үгэ дууладаг, тэрээндэ үнэн сэхэ, бүрин найдадаг бэлэй. Тиимэһээл Абраһамые «этигэл һүзэгэй эсэгэ» гэжэ нэрлэдэг.

Агриппа

– (2-дохи Агриппа) – Ирод 1-дэхи Агриппын хүбүүн. Тэрэ болбол Христосой түрэхэһөө хойшо 53–93 онуудта Палестина ороной нэгэ хэһэгыень зонхилдог һэн.

Ада шүдхэр

– шолмосто (сатанада) алба хэдэг, тэрэнэй эрхэ хүсэлые бэелүүлдэг, тэрэнэй мэдэлдэ байдаг амитан.

Алой

– энэ ургамалай набшануудһаа үнэтэй хангалтай тоһо шахадаг. Үхэһэн хүнэй бэе хүдөөлүүлгэдэ бэлдэхэдээ энэ хангалтай тоһо хэрэглэдэг байгаа.

Бурханай дуунууд (Псалтырь)

– Хуушан Хэлсээнэй номуудай нэгэнь болоно. Энэ ном Бурханда зорюулһан 150 магталнуудһаа бүридэнэ. Иудейнүүд эдэ магтаалта дуунуудые мүргэл хуралай үедэ дууладаг һэн.

Бурханай табисуурта

– еврей хэлээр Машиах, грек хэлээр Христос, «Түрхигдэһэн» гэһэн удхатай. Иисусай нэрэ түрэнүүдэй нэгэнь болоно. Израилиин хааниие һунгахадаа, Бурханай тогтооһон ёһоор һунгагдаһан хүнэй толгойе санаартан ургамалнуудай хангалтай тоһоор түрхидэг байгаа. Иисус Христос болбол «тоһоор түрхигдэһэн», газар дэлхэйе абархын тула Бурханай һунгажа табиһан нэгэн юм.

Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ

– мүнөө үеын газар дэлхэйн, мүн ерээдүйн газар дэлхэйн хүн зоной, хамаг оршожо байһан юумэнүүдэй Бурханай захиргаан доро байжа, Бурханай эрхэ мэдэлээр ажамидархые удхална. Иисус Христос Бурханай хаан орон тухай үргэлжэ һургадаг байгаа.

Бурханай Хурьган

– Табан номһоо хаража үзэбэл, Моисейн Хуулиин ёһоор хүн бүхэн өөрынгөө нүгэл шэбэл хүлисүүлхын тула хурьга тахил болгон үргэхэ ёһотой байгаа. Мүн лэ Иисус Христосые Бурханай Хурьган гэжэ нэрлэнэ, юундэб гэбэл, Бурхан тэрээниие хүн бүхэнэй нүгэл шэбэлэй түлөө тахил болгожо үргэһэн байгаа.

Бурханай Эльгээмэл

– Бурханда алба хэдэг, захиралтаарнь хүнүүдтэ туһалдаг амитан.

Бэлгээ отолуулха

– Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталаад, энэ хэлсээнэйнгээ һүлдэ тэмдэг болгон Абраһамые өөрыень, гэртэнь байһан бүхы эрэшүүлые, хойто үенүүдтэ түрэхэ бүхы хүбүүдые бэлгээ отолуулхыень захирба.

Ваал

– эртэ урдын сагта хананейнүүдэй шүтэн мүргэдэг бурхан болоно.

Вавилон

– Хуушан Хэлсээнэй хүсэн түгэлдэр байха үе сагта Вавилоной хаан орон Израилиин арадай хамагай хэрзэгы дайсан байгаа. Шэнэ Хэлсээндэ «Вавилон» гэдэг үгэ шолмосой хаан ороной бэлгэ тэмдэг болоно.

Валаам

– Хуушан Хэлсээнэй үедэ ажамидарһан лүндэншэн. Шэнэ Хэлсээндэ тэрэ муу муухайгай, нүгэл шэбэлэй бэлгэ тэмдэг болоно.

Гоморро

– Амигүй далайн шадар оршодог табан хотонуудай хоёрынь «Содом» ба «Гоморро» гэжэ нэрэтэй байгаа. Эдэ хотын зоной нүгэл шэбэлэйнь түлөө Бурхан Содом, Гоморро хоёрто гал дүлэнтэй болон хүхэртэй бороо оруулжа, эдэ хотонуудые усадхаа юм.

Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан

– Һүмэ барихынгаа урда тээ израильшууд Гэршэлгын Майхан соо Бурханда мүргэдэг, тахилаа үргэдэг бэлэй.

Гэршэлгын Майхан

Давид

– Израилиин хоёрдохи хаан (багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхын урда 1003 онһоо эхилэн захираа). Давид Израилиие агууехэ улас болгожо мандааһан, Иерусалимые тэрэнэй ниислэл хото болгоһон байгаа. Давид хаан мүн лэ шадабаритай сэрэгшэн, агууехэ шүлэгшэн байгаа, тэрэнэй Бурханиие магтаһан олон магтаал дуунуудынь мэдээжэ. Тэрэнэй бэшэһэн магтаалта дуунууд Бурханай дуунуудай (Псалтырь) номой диилэнхы хубиие эзэлнэ.

Дээдын Эзэнэй Үдэр

– зарга шүүбэри хэхэеэ Дээдын Эзэнэй ерэхэ үдэр. Энэ үдэр Иисус Христосой ашаар Бурхан бүхы газар дэлхэйнхидые шүүбэрилхэ юм. Энэ үдэрые баһа «Зарга шүүбэриин үдэр» гэжэ нэрлэдэг.

Елисей

– Христосой түрэхэһөө 800 жэлэй урда тээ ажаһууһан Бурханай лүндэншэн. Тэрэ Илия лүндэншэдэ туһалдаг, наһанһаа нүгшэһэнһөөнь хойшо лүндэншын алба гүйсэдхэжэ байгаа.

Иеремия

– Христосой түрэхэһөө 500–600 жэлэй урда тээ ажамидарһан лүндэншэн.

Илия

– дүтэлүүлжэ хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө хойшо 800-аад онуудта ажамидарһан лүндэншэн. Израилиие зонхилһон Ахав хаанай, тэрэнэй Иезавель һамганай онгонуудта мүргэхэдэ, Илия лүндэншэ тэдээндэ Бурханай үгэ хэлэдэг һэн. «Бурханай табисууртын газар дэлхэйдэ ерэхые Илия бэлдэжэ үгэхэ» гэжэ Малах лүндэншын хэлэһые иудейнүүд мэдэжэ байгаа.

Иона

– Бурханай лүндэншэн.

Иосиф

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Аханарынь тэрэниие барлаг болгон Египет руу худалдаһан байгаа. Египедэй хаан тэрэниие хаан оронойнгоо захирагшаар табяа бэлэй.

Ирод

– 1) Агууехэ Ирод: Христосой түрэхэһөө урда 37 онһоо эхилэн Христосой түрэхын 4 он болотор бүхы Палестиные захиржа байһан иудейн хаан. Эгээл тэрэнэй захиралтын үедэ Иисус Христос түрөө юм. 2) Ирод Антипа, Агууехэ Иродэй хүбүүн: Христосой түрэхын 4 онһоо 39 он болотор Галилей можын захирагша байһан. 3) 1-дэхи Ирод Агриппа, Агууехэ Иродэй аша хүбүүн. Тэрэ Христосой түрэхын 41 онһоо 44 он болотор Палестиные захирдаг, христос шажантаниие гайтайгаар мүрдэдэг һэн. (Элшэнэрэй бүтээһэн хэрэгүүд)

Исаак

– багсаабал, Христосой түрэхэһөө 1900-аад жэлэй урда тээ түрөө. Абраһам Сара хоёрой хүбүүн.

Исайя

– Христосой түрэхэһөө 700-аад жэлэй урда тээ Иерусалимда ажаһууһан лүндэншэн.

Иссоп

– иудейнүүдэй шажанай ёһололдо хэрэглэдэг ургамал. Тэрэнэй набшаһа гү, али һалааень санаартан шэнгэн юумэн соо (жэшээлбэл, тахил болгон үргэгдэһэн амитанай шуһан соо) дүрөөд, хүниие гү, али үгы һаа юумэ Бурханай урда тээ сэбэрлэхын тула тэрээгээр сасадаг байгаа.

Левий

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Бурханай захиралтаар гансал Левиин обогой Аароной үри һадаһад Һүмэдэ санаартын алба гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа. Энэ обогой ондоо угсаатан санаартанай туһалагшадай алба хэжэ байгаа.

Левит

– Левиин обогой хүн. Энэ обог Һүмэдэ санаартанай туһалагшадай алба хэхээр шэлэгдэжэ абтаһан байгаа.

Лот

– Абраһамай дүүгэй хүбүүн. Зальхай забхай ябадалаар суурхаһан Содом хото усадхахын урда тээ Бурхан Лотые гэр бүлэтэйнь хото-һоо гаргажа абараа юм.

Лүндэншэн

– Бурханай шэлэжэ абаһан хүн. Лүндэншэн Бурханһаа дуулаһан үгэнүүдые хүнүүдтэ хүргэхэ, айладхаха үүргэтэй байгаа.

Мелхиседек

– Салимай хаан, санаартан. Абраһамай тэрээндэ байлдаанда олзолһон юумэнүүдэйнгээ арбанай нэгэ хубиие үгэхэдэ, Мелхиседек Абраһамые үреэлэй һайнаар үреэгээ һэн. Мелхиседек тухай Табан ном соо, Ажабайдалай ном соо 14:17–20 шүлэгүүдтэ бэшээтэй байдаг.

Моисей

– Израилиин агууехэ лүндэншэн. Израилиин арадые Бурханай Египедһээ гаргажа байхада, мүн тэрэнэй удаа еврейнүүдэй сул губяар тэнэжэ байхада, Моисей израильшуудые хүтэлжэ ябаа. Еврейнүүдэй сахижа байха ёһотой Хуулиие Бурхан Моисейгээр дамжуулан үгөө. Энэ Хуули (Моисейн ном гэхэ гү, али үгы һаа Моисейн Хуули гэгдэдэг) Библиин түрүүшын табан ном соо үгтэнэ.

Нангин Һүлдэ

– Бурханай Һүлдэ, тиимэһээл тэрэ Бурханай шэнжэ шанартай юм. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, Иисус Христосто этигэһэн зон Нангин Һүлдые тогтоожо абана.

Ниневи

– Ассирийн хаан ороной ниислэл хото.

Ной

– Газар дэлхэйе һүнөөн Бурханай уһан галаб эрьюулхын урда тээ Бурханай захиралтаар Ной томо корабль баряад, тэндээ гэр бүлэтэйгөө орожо, үхэлһөө абарагдаһан байгаа.

Нүгэл шэбэл

– Бурханай тогтооһон захяа заабари мэдэрэлтэйгээр, мүн ойлгоношьегүй эбдэлгэ, Бурханай үгэ дуулангүй, Бурханда зүрюу байлга.

Паасха

– Израилиин арадай һайндэр. Бурханай захирһан ёһоор тэдэнэр египедэй богоолшолгоһоо сүлөөтэй болоһоноо тэмдэглэдэг.

Реббека

– Абраһамай Исаак хүбүүнэй һамган, Исав Яков хоёрой эжы.

Рим

– Иисус Христосой газар дэлхэйдэ ажамидарха үедэ энэ томо гэгшын хаан орон олон оронуудые, тэрэнэй тоодо Израилиие мэдэлдээ абаад байгаа. Тэрэнэй ниислэл хотонь баһал Рим гэжэ нэрэтэй һэн.

Саддукей

– голдуу санаартанһаа болон баян зонһоо бүридэһэн бүлгэмэй гэшүүн. Саддукейнэр иудей арадай ёһо гурим баримталдаг һэн. Фарисейнүүдһээ ямар илгаатай байнаб гэбэл, тэдэнэр үхэлһөө амидырха ушарта этигэдэггүй, гансал Моисейн Табан номые Бурханай үгэ гэжэ тоолодог байгаа.

Самуил

– Израилиин һүүлшын агууехэ зарга шүүгшэ (Христосой түрэхэһөө урда 1130 онуудта ажаһуугаа). Самуил лүндэншэнһөө хойшо Израильда хаанууд захирдаг болоо. Самуил болбол Саул Давид хоёрые хаан шэрээдэ һуухадань тоһоор түрхеэ юм.

Санаартан

– Һүмэдэ алба хэдэг хүн. Бурханда тахил тахихань санаартын гол үүргэ байгаа. Тэрээнһээ гадна санаартан шажанай бусад албануудые гүйсэдхэдэг һэн. Бурханай захиһан ёһоор Израильда гансал Аароной обогой зон санаартын алба гүйсэдхэдэг бэлэй.

Сара

– Абраһамай һамган, Исаагай эхэнь.

Сатана

– Шолмос гэжэ үгэ хара.

Соломон

– Давидай хүбүүн, Давидһаа хойшо Израилиин хаан (Христосой түрэхэһөө урда 961–922 онуудта захираа). Соломоной захиржа байха үедэ Израилиин улас ехэл мандажа байгаа. Соломон Иерусалимда хамагай түрүүшын Һүмэ баряа һэн.

Суббото

– иудейнүүдэй Бурханда зорюулһан амаралтын үдэр. Энэ үдэр ажал хэхэнь хорюултай байгаа.

Табидахи үдэрэй һайндэр

– Паасхын һайндэрэй үнгэрһэнһөө хойшо иудейнүүдэй табидахи үдэртэнь тэмдэглэдэг ургаса хадалгын түгэсхэлэй һайндэр.

Тахилай шэрээ

– амитадые тахил болгон үргэхын тула шулуу, шабар ба түмэрөөр бүтээгдэһэн үндэр газар. Моисейн үе сагһаа эхилэн, тахилай шэрээ гансал Майхан соо, һүүлдэнь гансал Һүмэ соо байгаа. Тахил үргэхэ алба гансал санаартад гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа.

Тоһоор түрхихэ

– тусхай албан тушаалда табигдаһанай бэлгэ тэмдэг болгон хүнэй толгой хангалтай тоһоор түрхидэг, үгы һаа дэрэнь адхадаг һэн. Иимэ ёһолол хаанай, санаартанай, заримдаа лүндэншын албан тушаалда хүртэһэн ушарта үнгэргэдэг байгаа.

Үргэл үргэхэ, тахил тахиха

– израильшууд үйлэдэһэн нүгэл шэбэлээ арилгахын тула амитадые тахил болгон үргэдэг, мүн Бурханиие магтан алдаршуулхын тула баяр баясхалангай үргэлнүүдые үргэдэг һэн. Жэшээнь, тахил болгон тугал, хони, тэхэ ямаануудые, мүн гулабхаа, гурил, хилээмэ үргэдэг ёһо бии бэлэй. Тахил тахилгын дүримүүд «Табан ном» соо үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, хүн түрэлхитэнэй бүхы нүгэл шэбэлые хүлисүүлхэ аргатай Бурханай үргэһэн ори ганса тахилынь Иисус Христос болоно.

Уһан арюудхалга

– Шэнэ Хэлсээндэ хоёр янзын уһан арюудхалга тухай хэлэгдэнэ.

Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга

– нүгэл шэбэлнүүдээ мэдэрэн, дахин нүгэл шэбэл үйлэдэхэгүй, өөрыгөө Бурханда зорюулха шиидхэбэри гаргаха гэһэн удхатай. Һайн Мэдээсэлнүүд соо эгээл тиимэ уһан арюудхалганууд тухай хэлэгдэнэ. (Мат. 3:1–6) Иисус Христосой амидырһан хойно уһан арюудхалга бүри гүнзэгы, дэлгэрэнгы удхатай болоо: Христосой үхөөд амидырһандал адли тэрэ ёһолол уһаар арюудхуулһан хүнэй үхэһэн, тиигээд Иисусай түлөө ажамидархын тула үхэлһөө амидырһыень тэмдэглэдэг болоо.

Фарисей

– эртэ урдын сагта еврей шажанай бүлгэмэй хүн. Фарисейнүүд Моисейн Хуули, мүн хойшодоо тэрэ хуулида нэмэгдэһэн ёһо гуримуудые хатуугаар баримталдаг байгаа.

Христос шажантан

– Бурханда һүзэглэгшэ; Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлнүүдээ хүлисүүлһэн, Бурханай абаралда хүртэһэн хүн; Бурханай табисуурта Христосые дахагша.

Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн

– тиигэжэ Һайн Мэдээсэл соо Иисус Христос өөрыгөө нэрлэнэ. Тиигэжэ тэрэ нэгэ зэргэ хүн шанартай, мүн бурхан шанартай байһанаа гэршэлнэ.

Хуули (Моисейн Хуули)

– Израилиин арадта үгтэһэн Бурханай хуули. Моисейгээр дамжуулан үгтэһэн арбан захяа заабари, али үгы һаа Табан ном, заримдаа Хуушан Хэлсээнэй бүхы номуудые «Хуули» гэжэ тоолодог. Дүрим тогтоолнуудай, захяа заабаринуудай суглуулбариһаа бүридэһэн Хуули болбол арадайнь яажа өөһэдыгөө абажа ябаһайб гэжэ Бурханай хүсэһые, мүн яажа Израилиин арадай ажамидарха ёһотой байһые харуулдаг һэн.

Хуушан Хэлсээн

– олон хүнүүдэй удаан саг соо (мянган жэлэй туршада) бэшэһэн номуудай суглуулбари. Эдэнь хүнүүдэй тогтоожо абаад, удаань саарһан дээрэ буулгажа бэшэһэн Бурханай үгэ болоно.

Хэлсээн (гэрээ)

– Библи соо Бурханай болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээн (гэрээ) гол һуури эзэлнэ. Һүр хүсэтэй Бурхан хүн түрэлхитэндэ туһалхаар гараа һарбайна. Тэрэ өөрөө хүн түрэлхитэнтэй хэлсээ батална. Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээнүүдэй нэн шухалнуудынь Хуушан, мүн Шэнэ хэлсээн хоёр болоно. Бурханай Моисейгээр дамжуулан Синай хада дээрэ Израильтай баталһан хэлсээе «Хуушан Хэлсээн» гэжэ нэрлэдэг (Табан ном, Гаралга, Хуулиин дабталга). Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо шэнэ хэлсээнэй баталагдаха тухай лүндэншэд уридшалан хэлэдэг һэн. Шэнэ Хэлсээнэй номуудһаа хаража үзэбэл, Шэнэ Хэлсээн Иисус Христосой үхөөд амидырһан ябадал дээрэ һуури татана, тэрэнэй шуһаар баталагдана. (1 Коринф. 11:25; Евр. 7:22; 8:13)

Хэлсээнэй абдар

– модоор хэгдэһэн, алтаар хушагдаһан абдар. Доторынь шулуун хабтагайнууд дээрэ бэшээтэй Бурханай арбан захяа заабаринууд хадаглагдадаг һэн. Энэ абдар Майханай, мүн удаань бодхоогдоһон Һүмын Хамагай Нангин газарта хадаглагдадаг һэн.

Һайн Мэдээсэл

– Израильда Дээдын Эзэнэй үгэһэн найдуулга Иисус Христос соо бүрин дүүргэгдэһэн байна. Бүхы хүн түрэлхитэндэ тэрээгээр дамжан абаралтын зам харуулагдаба, энэнь Бурханһаа хүн бүхэндэ үгтэһэн Һайн Мэдээсэл болоно.

Һүзэглэгшэд

– абаралгада хүртэһэн, Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлээ хүлисүүлһэн, Бурханда бүрин найдадаг зон.

Һүзэглэгшэдэй бүлгэм

– Шэнэ Хэлсээндэ энэ үгэ хоёр удхатайгаар хэрэглэгдэдэг: 1) Иисус Христосто һүзэглэдэг нэгэ һууринда һуудаг һүзэглэгшэдэй бүлгэм; 2) Бүхы газар дэлхэй даяар ажаһуудаг христос шажантан бүрин хамтадаа.

Һүмэ

– Бурханай өөрынь үгэһэн хэб маягаар баригдаһан тахил тахидаг, мүргэл хэдэг байра. Һүмэ соо тахилай шэрээн байһан газарта гансал санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Һүмын хорёо соо оршодог байра хоёр: Нангин Газар ба Хамагай Нангин газар гэжэ нэрлэгдэдэг таһалгануудтай һэн. Хамагай Нангин газарта жэлдээ нэгэл дахин тусхай мүргэл хэхэеэ гансал ахамад санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Энэ таһалга Нангин Газарай таһалгаһаа томо гэгшын хүшэгөөр илгаатай байгаа. Иисус Христосой уридшалан хэлэһэн ёһоор Христосой түрэхэһөө хойшо 1-дэхи үедэ римэйхид һүмэ бүрин һандаргаһан байна.

Шолмос

– ада шүдхэрнүүдэй ноён.

Элшэн

– Бурханай һунгаад, хүн зондо ябуулһан элшэн. Иисус Христосой мэдэлээр тэрээндэ эрхэ засаг үгтэнэ. Иисусай арбан хоёр шаби түрүүшын элшэнэр болоно.

Яков

– Исаагай хүбүүн. Тэрэниие баһа «Израиль» гэжэ нэрлэдэг.

Table of Contents

Шэнэ Хэлсээн

Оролто Үгэ

Матвей

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

- Аарон
- Абарагша
- Абраһам
- Агриппа
- Ада шүдхэр
- Алой
- Бурханай дуунууд (Псалтырь)
- Бурханай табисуурта
- Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ
- Бурханай Хурьган
- Бурханай Эльгээмэл
- Бэлгээ отолуулха
- Ваал
- Вавилон
- Валаам
- Гоморро
- Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан
- Давид
- Дээдын Эзэнэй Үдэр
- Елисей
- Иеремия
- Илия
- Иона
- Иосиф
- Ирод
- Исаак
- Исайя
- Иссоп
- Левий
- Левит
- Лот
- Лүндэншэн
- Мелхиседек
- Моисей
- Нангин Һүлдэ
- Ниневи
- Ной
- Нүгэл шэбэл
- Паасха
- Реббека
- Рим
- Саддукей
- Самуил
- Санаартан
- Сара
- Сатана
- Соломон
- Суббото
- Табидахи үдэрэй һайндэр
- Тахилай шэрээ
- Тоһоор түрхихэ
- Үргэл үргэхэ, тахил тахиха
- Уһан арюудхалга
- Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга
- Фарисей
- Христос шажантан
- Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн
- Хуули (Моисейн Хуули)
- Хуушан Хэлсээн
- Хэлсээн (гэрээ)
- Хэлсээнэй абдар
- Һайн Мэдээсэл
- Һүзэглэгшэд
- Һүзэглэгшэдэй бүлгэм
- Һүмэ
- Шолмос
- Элшэн
- Яков